Katepanat Italii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Obszar Katepanatu Italii (kolor jasnozielony) w około 1000 roku

Katepanat Italii – historyczna prowincja Cesarstwa Bizantyńskiego w południowej części Półwyspu Apenińskiego, powstała ponad dwieście lat po upadku Egzarchatu Rawenny.

Sycylia (wł., łac. Sicilia, w starożytności Trinacria) – największa wyspa na Morzu Śródziemnym (25 710 km²), leżąca na południowy zachód od Półwyspu Apenińskiego, od którego oddziela ją wąska Cieśnina Mesyńska. Zamieszkuje ją około 5 milionów mieszkańców.Egzarchat Rawenny – historyczna prowincja bizantyjska utworzona w 584 roku przez cesarza Maurycjusza na Półwyspie Apenińskim, w celu zabezpieczenia ich przed Longobardami.

Początki utworzenia tej jednostki podziału administracyjnego należy wiązać z odzyskaniem przez Cesarstwo Bizantyńskie kontroli nad strategicznym miastem Bari, które w 873 zostało odbite z rąk Saracenów. Katepanat Italii wykształcił się z połączenia uprzednio kontrolowanego przez Cesarstwo obszaru znanego jako Kalabria oraz temu Longobardii, który wykształcił się z ziem regionu Apulii, położonego nieopodal Bari. Po roku 965 strateg miasta Bari (tytuł odpowiadający rangą dzisiejszym generałom lub admirałom) otrzymał stopień wojskowy katepano Italii, połączony z tytułem cywilnym patrikios. Oznaczało to powstanie jednostki administracyjnej obejmującej więcej niż jeden tem, którą w historiografii określa się jako katepanat, zaś sam stopień katepano zaczął oznaczać cesarskiego gubernatora, odpowiadając mniej więcej urzędowi prokonsula z czasów Cesarstwa Rzymskiego.

Półwysep Gargano (wł. Promontorio del Gargano lub Testa del Gargano) – półwysep w Europie Południowej, we wschodniej części Półwyspu Apenińskiego, położony nad Morzem Adriatyckim.Tem (czasem także jako tema lub temat, stgr. θέμα thema, l.mn. θέματα themata) – jednostka podziału administracyjnego w Cesarstwie Bizantyjskim; przez długi okres istnienia imperium główna jednostka organizacji militarnej państwa.

Katepanat Italii rozciągał się od gór Gargano na północy do Zatoki Salerno na południu. Prowincja objęła południową część dawnego Egzarchatu Rawenny – południową część Półwyspu Apenińskiego.

W 828 r. w wyniku najazdu Arabów Cesarstwo Bizantyńskie utraciło Sycylię. W 890 wojska bizantyjskie pokonały wojska arabskie pod Bari. Od 1016 katepanat był najeżdżany przez Normanów. W wyniku wojny od katepanatu stopniowo oddzielały się mniejsze księstwa. W kwietniu 1071 r. upadło Bari, co ostatecznie położyło kres bizantyńskiemu panowaniu w Italii.

Półwysep Apeniński – półwysep w Europie Południowej, otoczony przez akweny Morza Śródziemnego: Morze Liguryjskie i Tyrreńskie od zachodu, Jońskie od południa oraz Adriatyckie od wschodu.Zatoka Salerno (wł. Golfo di Salerno) – zatoka Morza Tyrreńskiego, położona na południe od Półwyspu Sorrentyńskiego, w południowych Włoszech.

Lista katepanów Italii[ | edytuj kod]

  • 970 – 975 Michał Abidelas
  • przed 982 Romanos
  • 982 – 985 Kalokyros Delfinas
  • 985 – 988 Romanos
  • 988 – 998 Jan Ammiropoulos
  • 999 – 1006 Grzegorz Tarchaneiota
  • 1006 – 1008 Aleksy Ksifias
  • 1008 – 1010 Ioannes KurKuas
  • 1010 – 1016 Bazyli Mesardonita
  • maj 1017 – grudzień 1017 Leo Tornikios Kontoleon
  • grudzień 1017 – 1027 Bazyli Boioannes
  • 1027 – 1029 Christofor Burgaris
  • lipiec 1029 – czerwiec 1032 Potos Argyros
  • 1032 – maj 1033 Michał Protospatarios
  • maj 1033 – 1038 Konstantyn Opos
  • 1038 – 1039 Michał Spondyles
  • luty 1039 – styczeń 1040 Nicefor Dukeian
  • listopad 1040 – lato 1041 Michał Dukeian
  • lato 1041 – 1042 Eksaugustus Boioannes
  • luty 1042 – kwiecień 1042 Synodian
  • kwiecień 1042 – wrzesień 1042 Georgios Maniakes
  • jesień 1042 Pardos
  • luty 1043 – kwiecień 1043 Bazyli Teodorokan
  • jesień of 1045 – wrzesień 1046 Eustathios Palatin
  • wrzesień 1046 – grudzień 1046 Jan Rafael
  • 1050 – 1058 Argyrus
  • 1060 Miriarch
  • 1060 – 1061 Maruli
  • 1062 Sirianus
  • 1064 Perenus
  • 1066 – 1069 Michał Maureks
  • 1069 – 1071 Awartuteles
  • 1071 Stefan Pateran
  • Prokonsul (łac. proconsul) – był to tytuł nadawany od I w. p.n.e. konsulom po zakończeniu kadencji, związany z równoczesnym powierzeniem funkcji zarządu senackich prowincji konsularnych, co łączyło się z szerokimi uprawnieniami administracyjnymi, wojskowymi i jurysdykcyjnymi. Namiestnictwo prowincji wiązało się również z dużymi dochodami dla prokonsula, co pozwalało na zwrot z nawiązką wydatków związanych z wyborem i pełnieniem obowiązków konsula, który to urząd sprawowano w ramach służby publicznej (tzn. konsul nie pobierał wynagrodzenia). Zasadniczo prokonsulat trwał rok, jednak były przypadki jego przedłużenia. Na przykład Pompejuszowi w celu zwalczania korsarzy przedłużono ten urząd bezterminowo, zaś Juliuszowi Cezarowi powierzono na 4,5 roku. Atrybutami prokonsula było dwunastu liktorów, toga z szerokim purpurowym szlakiem, krzesło kurulne, poza obrębem Rzymu w rózgi (fasces) wtykano topory (secures).Arabowie (arab.: عرب ’Arab, w pierwotnym znaczeniu: „koczownicy”) – grupa ludów pochodzenia semickiego zamieszkująca od czasów starożytnych Półwysep Arabski. Większość Arabów to ludzie biali, choć w Afryce spotkać też można Arabów o negroidalnym wyglądzie.




    Warto wiedzieć że... beta

    Saraceni (gr. Σαρακηνοí Sarakēnoí, z arab. شرقيين szarkijjin od شرق szark "wschód") – w starożytności używana przez Greków i Rzymian nazwa koczowniczych plemion arabskich, żyjących w północno-zachodniej Arabii i na półwyspie Synaj. W średniowieczu określenie Saraceni obejmowało wszystkich Arabów – później także wszystkich wyznawców islamu – zwłaszcza tych, którzy walczyli z krzyżowcami oraz piratów muzułmańskich pływających po Morzu Śródziemnym, napadających na wybrzeża włoskie i francuskie.
    Cesarstwo Bizantyńskie (w literaturze można też spotkać formę Cesarstwo Bizantyjskie) – termin historiograficzny używany od XIX wieku na określenie greckojęzycznego, średniowiecznego cesarstwa rzymskiego ze stolicą w Konstantynopolu. Używane zamiennie określenie Cesarstwo Wschodniorzymskie jest bardziej popularne w odniesieniu do okresu poprzedzającego upadek Cesarstwa Zachodniorzymskiego. Ze względu na dominację greckiej kultury, języka oraz ludności, Bizancjum było w wielu ówczesnych krajach Europy Zachodniej nazywane "Cesarstwem Greków", podczas gdy dla jego mieszkańców, podobnie jak dla obecnych Greków, było to Cesarstwo Rzymskie (łac. Imperium Romanum, gr. Βασίλειον Ῥωμαίων), a jego cesarze kontynuowali nieprzerwaną sukcesję cesarzy rzymskich. Świat islamu znał Bizancjum pod nazwą Rûm (ar. روم, "ziemia Rzymian"). Greckie słowo ρωμιοσύνη – rzymskość, dla Greków do dziś oznacza greckość. Dlatego nazywanie mieszkańców Cesarstwa przez krzyżowców "Grekami" mogło być dla nich obraźliwe. Zaś pod koniec istnienia Bizancjum określenie "Hellen" przestało oznaczać poganina, a Bizantyńczycy używali go podkreślając dumę ze swej starożytnej greckiej przeszłości.
    Katepánō (gr. κατεπάνω, dosłownie „ten który znajduje się na szczycie” lub „najwyższy”) – nazwa stopnia wojskowego w bizantyjskiej armii. W zlatynizowanej wersji: capetanus/catepan, prawdopodobnie to właśnie od owego tytułu w języku włoskim pojawiło się określenie „capitaneus”. Z języka włoskiego w nieco zmienionej wersji przeszło do innych europejskich języków (angielski captain, polski kapitan, turecki kapudan pasza, niemiecki kapitän itd.).
    Apulia (wł. Puglia) – region administracyjny w południowych Włoszech, o powierzchni 19348 km², 4 miliony mieszkańców i stolicą w Bari (362,5 tys. mieszkańców). Gęstość zaludnienia 208 osób na km². Graniczy z Molise, Kampanią i Basilicatą.
    Strateg (z stgr. στρατηγός strategos) – w bizantyjskiej hierarchii urzędniczej i wojskowej dowódca wojskowy, zarządzający oddziałami na obszarze określonego temu. Strateg był każdorazowo mianowany przez cesarza i przed nim odpowiadał za swe decyzje. Do jego obowiązków należało dowództwo nad miejscowymi oddziałami wojska, administracja cywilna temu, a także sądownictwo karne.
    Georgios Maniakes (? - 1043), generał armii bizantyjskiej, prawdopodobnie pochodzenia mongolskiego. Wsławił się w 1031 odbiciem Edessy z rąk arabskich. W 1043 roku został katepanem południowej Italii.
    Michał III Dukeian (gr. Μιχαήλ Δουκειανός; wł. Michele Doceano), zwany Młodszym − był w latach 1040-1041 katepanem Italii. Zastąpił na tym stanowisku swego ojca, Necefora Dukeiana. Jego pierwszym ważniejszym aktem było przekazanie władzy miasta Melfi grecko-języcznemu Lombardowi Arduinowi wraz z tytułem topoterytesa. Arduin jednak zdradził i poprowadził swych zaciężnych Normanów na pomoc zbuntowanemu w Apulii katepanowi Argyrusowi. 16 marca 1041 roku, w pobliżu Venosy nad rzeką Olivento, Dukeian starł się z armią lombardzko-normandzką, ale został pokonany.

    Reklama