Katedra w Bergamo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Katedra w Bergamo – świątynia znajdująca się w Città Alta (Miasto Górne), w Bergamo, przy Piazza del Duomo. Od 1689 poświęcona jest św. Aleksandrowi męczennikowi, patronowi miasta, gdyż w 1561, na skutek budowy murów miejskich została zburzona katedra pod tym samym wezwaniem, stojąca w innym miejscu. Kościół stojący wcześniej na miejscu dzisiejszej katedry był pod wezwaniem św. Wincentego.

Ambroży z Mediolanu, właśc. Ambrosius Aurelius, cs. Swiatitiel Amwrosij, jepiskop Mediołanskij (ur. ok. 339 w Trewirze , zm. 4 kwietnia 397 w Mediolanie) – arcybiskup Mediolanu, święty Kościoła katolickiego i prawosławnego, Wyznawca, ojciec i doktor Kościoła.Juda Tadeusz – podwójne imię męskie, którego patronem jest św. Juda Tadeusz. Juda wywodzi się od hebr. jada – chwalić, dziękować; Tadeusz od aram. tadda – pierś; godny czci, odważny).

Historia[ | edytuj kod]

Katedra została zbudowana na miejscu, gdzie wcześniej, prawdopodobnie już w epoce Longobardów, wznosił się kościół św. Wincentego. W średniowieczu Bergamo miało dwie katedry: św. Aleksandra i św. Wincentego. Sytuacja ta znana jest już w IX w. Istnienie dwóch katedr było przyczyna waśni między dwoma kapitułami. Problem rozwiązali Wenecjanie, którzy w 1561 zburzyli kościół św. Aleksandra, a w tym miejscu wznieśli mury obronne. W połowie XV w. biskup Giovanni Barozzi powierzył zaprojektowanie nowego kościoła architektowi Antonio di Pietro Averlino, zwanemu Filarete. Na początku XVII w. biskup Giovanni Emo połączył dwie kapituły, a biskup św. Grzegorz Barbarigo otrzymał od papieża Innocentego XI w bulli Exponi nobis z 18 sierpnia 1697 decyzję o tym, że w Bergamo będzie jedna katedra pod wezwaniem św. Aleksandra i że będzie nią kościół, który wcześniej był pod wezwaniem św. Wincentego. Miała też istnieć tylko jedna kapituła. W 1689 świątynia została przebudowana pod kierunkiem Carlo Fontany. Została wtedy podwyższona kopuła i przedłużona absyda Kościół był też przebudowywany w XIX w. Dotyczyło to kopuły, dzwonnicy i wystroju wnętrza. Przebudowy kopuły dokonał w latach 1851-1853 architekt Ferdinando Crivelli. Na jej szczycie wznosi się statua św. Aleksandra. Z tego okresu pochodzi też fasada, która została zainaugurowana 26 sierpnia 1889, w święto św. Aleksandra. 26 sierpnia 2008 bp Roberto Amadei poświęcił ołtarz, którego przebudowa zaczęła się w 2004.

Andrea Previtali (ur. ok. 1480 w Berbenno, zm. 1528 w Bergamo) – włoski malarz okresu renesansu tworzący głównie w Bergamo.Bartłomiej Apostoł, Bartłomiej Natanael, Święty Bartłomiej, cs. Apostoł Warfołomiej (ur. w I wieku n.e. w Kanie Galilejskiej, zm. ok. 70 w Albanopolis w Armenii) – jeden z dwunastu apostołów dwojga imion, zwany, w Ewangeliach Mateusza, Marka i Łukasza, Bartłomiejem (grecko-aramejskie bar-Tholomaios "syn Tolomaja-Ptolemeusza" lub "syn oracza"), a przez Jana – Natanaelem (hebr. "Bóg dał"). Wbrew apokryfom i stanowisku Augustyna z Hippony i Grzegorza Wielkiego, Kościół rzymskokatolicki przyjął, że to ta sama osoba; męczennik i święty Kościoła katolickiego oraz prawosławnego. Święty ten wymieniany jest w Modlitwie Eucharystycznej (Communicantes) Kanonu rzymskiego.

Wnętrze[ | edytuj kod]

Kościół jest jednonawowy, zbudowany na planie krzyża łacińskiego. W nawie znajduje się sześć kaplic. Z prawej strony przylega do nawy głównej Kaplica św. Wincentego i bł. Jana XXIII. W krypcie pod prezbiterium znajduje się miejsce pochówku biskupów Bergamo.

Mikołaj V (właśc. Pietro Rainalducci; ur. ok. 1275 w Corvaro, zm. 16 października 1333 w Awinionie) – antypapież w okresie od 12 maja 1328 do 25 lipca 1330, podczas pontyfikatu papieża Jana XXII w Awinionie.Filip, cs. Apostoł Filipp (zm. ok. 81 prawdopodobnie w Hierapolis), jeden z dwunastu apostołów Jezusa, święty Kościoła katolickiego, anglikańskiego, ewangelickiego, ormiańskiego, koptyjskiego oraz prawosławnego. Święty ten wymieniany jest w Modlitwie Eucharystycznej (Communicantes) Kanonu rzymskiego.

Kaplica św. Benedykta[ | edytuj kod]

Pierwsza kaplica z prawej strony poświęcona jest św. Benedyktowi. Jej wystrój świątynia zawdzięcza papieżowi Benedyktowi XII, który chciał w ten sposób wyrazić gest przebaczenia względem ludu Bergamo, który wcześniej, w. 1340, popierał antypapieża Mikołaja V. Nastawa ołtarzowa zrobiona na zamówienie podesty Girolamo Barbarigo w 1523, jest autorstwa malarza Andrea Previtaliego, będącego pod silnym wpływem malarstwa weneckiego. Obraz przedstawia św. Benedykta siedzącego na tronie papieskim i ubranego w szaty pontyfikalne. Prawdopodobnie jest to aluzja do osoby Benedykta XII. Po jego bokach stoją święci Bonawentura i Ludwik z Tuluzy. W obrazach predelli znajdujemy malarski opis historycznego spotkania delegacji mieszkańców miasta z papieżem. W 1764-1765 architekt Filippo Alessandri i rzeźbiarz Bartolomeo Manni wykonali mensę ołtarzową i stylobat. Dwie marmurowe figury apostołów Filipa i Szymona są dziełem Luigiego Paganiego i pochodzą z 1876.

Bergamo – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Lombardia, w prowincji Bergamo. Dawna nazwa miejscowości to Bergomum.Karol Boromeusz, wł. Carlo Borromeo (ur. 2 października 1538, zm. 3 listopada 1584 w Mediolanie) − włoski kardynał, arcybiskup Mediolanu (1560-1584), święty Kościoła katolickiego, franciszkański tercjarz.

Kaplica św. Karola Boromeusza[ | edytuj kod]

Druga kaplica z prawej strony do 1610 była poświęcona św. Jerzemu. W roku 1610 została dedykowana św. Karolowi, gdyż był to rok jego kanonizacji. Z tego okresu pochodzi nastawa ołtarzowa przedstawiająca Ukrzyżowanie oraz Matkę Bożą i św. Jana, a także towarzyszących im św. Karola i św. Ambrożego. Marmurowe figury apostołów pochodzą z 1806.

Jan XXIII (łac. Ioannes XXIII, właśc. Angelo Giuseppe Roncalli; ur. 25 listopada 1881 w Sotto il Monte, zm. 3 czerwca 1963 w Watykanie) – patriarcha Wenecji (1953-1958), papież i 3. Suweren Państwa Miasto Watykan w okresie od 28 października 1958 do 3 czerwca 1963, błogosławiony Kościoła katolickiego.Benedykt z Nursji, łac. Benedictus de Nursia, cs. Prepodobnyj Wieniedikt Nursijskij (ur. ok. 480, zm. 21 marca 547) – święty Kościoła katolickiego, starokatolickiego anglikańskiego, luterańskiego oraz ormiańskiego i prawosławnego, zakonnik (mnich), autor zachodniego modelu reguły zakonnej (RB), jeden z ojców Kościoła, główny patron Europy, uważany za duchowego ojca wszystkich mnichów Zachodu.

Kaplica Świętej Trójcy i św. Grzegorza Barbarigo[ | edytuj kod]

Jest to trzecia kaplica a prawej strony nawy. Udokumentowane jest istnienie kaplicy katedralnej dedykowanej Świętej Trójcy już w X w. Obecna pochodzi jednak z 1750 i jest dziełem Giovanniego Battisty Moroniego, który wykonał ją na podstawie projektów Nicola Salviego. W 1762 dedykowano ją dodatkowo św. Grzegorzowi Barbarigo. Nastawa ołtarzowa, której autorem jest Nicola La Piccola, przedstawia św. Karola Boromeusza i św. Grzegorza Barbarigo adorujących Trójcę Świętą. Statuy apostołów Jakuba Młodszego i Starszego wykonali w 1783 Sante i Gelpino Caligari. Antependium ołtarza, ozdobione reliefami z brązu, chroni relikwie przeniesione tutaj z nieistniejącego już kościoła św. Kasjana.

Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. Tiara – papieska korona, składająca się z trzech diademów (z tego powodu zwana też w łac. triregnum), wysadzana kamieniami szlachetnymi i perłami, ozdobiona na szczycie małym krzyżem. W tej formie używana od przełomu XIII/XIV wieku aż do 1965 roku, czyli do pontyfikatu Pawła VI, który przekazał ją na cele charytatywne. Tiara widnieje nadal w godle Watykanu. Benedykt XVI jako pierwszy papież wycofał ją jednak z herbu papieskiego (zastąpił ją mitrą i paliuszem).

Kaplica św. Katarzyny Aleksandryjskiej i św. Hieronima[ | edytuj kod]

Jest to pierwsza kaplica z lewej strony nawy. Obecny ołtarz został wykonany przez pochodzi z 1756 Bartolomeo Manniego na podstawie projektu Filippo Alessandriego. Nastawa ołtarzowa przedstawia Maryję z Dzieciątkiem w chwale ze świętymi Katarzyną i Hieronimem niosącymi swe atrybuty. Jest ona autorstwa Giovanniego Moroniego i pochodzi z 1576. Postacie z marmuru karraryjskiego przedstawiające apostołów Tomasza i Bartłomieja pochodzą z 1875, a ich autorem jest Francesco Barzaghi.

WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.

Kaplica Krucyfiksu[ | edytuj kod]

Druga kaplica po lewej stronie nazywana jest Kaplicą Krucyfiksu, gdyż przechowywany jest tam tzw. Krucyfiks z Rosate, pochodzący z 1810 i uważany za cudowny. Ołtarz wykonał Giovanni Moroni, a całość jest dziełem Costantino Gallizioliego i Bartolomeo Manniego.

Republika Wenecka (wł. Serenissima Repubblica di Venezia) – północnowłoska republika kupiecka istniejąca od VIII wieku do 1797. Najdłużej nieprzerwanie funkcjonujące państwo o ustroju republikańskim w historii. W średniowieczu jedna z największych potęg handlowych i politycznych w basenie Morza Śródziemnego i jedno z najbogatszych miast Europy. Republika Wenecka była najpotężniejszą i zarazem najtrwalszą z powstałych w średniowieczu miejskich komun włoskich. Jako jedno z nielicznych państw włoskich odegrała również wielką rolę w historii nie tylko Italii, ale całej Europy i basenu Morza Śródziemnego. Od czasów wypraw krzyżowych po zmagania z Imperium Osmańskim, dla Europy była Republika Wenecka głównym pośrednikiem i uczestnikiem kontaktów z muzułmańskim Bliskim Wschodem – zarówno tych pokojowych, jak i wojennych.Predella (wł.) także gradus (łac.) to w kościele podstawa nastawy ołtarzowej w postaci skrzyni spoczywającej na mensie. Bywa dekorowana malarstwem lub rzeźbą. Predella powstała i rozwinęła się w okresie gotyku w miarę rozwoju nastaw ołtarzowych. W Kościele rzymskokatolickim po Soborze trydenckim pośrodku predelli umieszczane było często tabernakulum.

Kaplica świętych Piotra i Pawła[ | edytuj kod]

C. Ceresa, Św. Wincenty w chwale strzegący miasta

Jest to trzecia kaplica z lewej strony, naprzeciwko kaplicy Trójcy Świętej. Ołtarz jest wykonany na podstawie projektu Nicoli Salviego. Kaplica została dedykowana świętym apostołom w 1793. Nastawa, przedstawiająca świętych Piotra i Pawła przekazujących św. Barnabie ewangelizację Bergamo w obecności Maryi, obfituje w odniesienia symboliczne. Marmurowe postacie apostołów Jana i Judy Tadeusza są dziełem Giovanniego Sanza.

Innocenty XI (łac. Inocentius XI, właśc. Benedetto Odescalchi; ur. 19 maja 1611 w Como, zm. 12 sierpnia 1689 w Rzymie) – papież w okresie od 21 września 1676 do 12 sierpnia 1689, błogosławiony Kościoła katolickiego.Święty Jerzy (ur. w III wieku w Kapadocji, zm. 23 kwietnia ok. 303 w Liddzie) – święty Kościoła katolickiego, jeden z Czternastu Świętych Wspomożycieli; jako Jerzy Zwycięzca uznany wielkim męczennikiem przez Kościół prawosławny.

Kaplica św. Wincentego i św. Jana XXIII[ | edytuj kod]

Po minięciu transeptu, po prawej stronie znaleźć można wejście do Kaplicy św. Wincentego, pierwszego patrona kościoła. W 1689 kapituła wyraziła wolę poświęcenia jednaj z kaplic św. Wincentemu. W tym celu została wykorzystana nastawa ołtarzowa Św. Wincenty w chwale strzegący miasta autorstwa Carlo Ceresy z połowy XVII w. Malowidło jest ciekawe z historycznego punktu widzenia, ponieważ przedstawia panoramę Bergamo z tamtych lat. Ołtarz został zaprojektowany przez kanonika i architekta Marco Alessandriego, a wykonany przez Bartolomeo Manniego w 1703. Z 1705 pochodzi wiszący w kaplicy obraz anonimowego autora przedstawiający męczeństwo świętego, a z 1766 stacje drogi krzyżowej, rozmieszczone na ścianach.

18 sierpnia jest 230. (w latach przestępnych 231.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 135 dni. 26 sierpnia jest 238. (w latach przestępnych 239.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 127 dni.

Od 2000 kaplica jest także poświęcona św. Janowi XXIII. Znajdują się tam relikwie papieża z Bergamo: trumna, w której było złożone jego ciało, tiara i inne przedmioty używane przez świętego. Znajduje się tam również rzeźba z brązu przedstawiająca papieża, pochodząca z 1988, będąca dziełem Alessandro Verdiego.

Aleksander z Bergamo (ur. w III wieku, zm. 26 sierpnia 303) – rzymski żołnierz Legii Tebańskiej, męczennik i święty Kościoła katolickiego.Transept, nawa poprzeczna, nawa krzyżowa – część kościoła, nawa prostopadła do osi kościoła, położona pomiędzy prezbiterium, a resztą jego budynku.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Cattedrale di Bergamo [1].
  • Beatrice Gelmi, Valeriano Sacchiero, Bergamo passo passo... Nuova guida pratica della città, Grafica & Arte, Bergamo 2008. ​ISBN 88-7201-013-6​.
  • Renato Ravanelli, La storia di Bergamo, Bergamo: Grafica & Arte, 1996, ISBN 88-7201-133-7, OCLC 39141733.
  • Wincenty z Saragossy, cs. Swiaszczennomuczenik Wikientij, diakon (ur. w Huesca w Hiszpanii, zm. 22 stycznia 304 lub 305 w Walencji) – diakon w Saragossie, męczennik, święty Kościoła katolickiego i prawosławnego.Ziemia (łac. Terra) − trzecia, licząc od Słońca, a piąta co do wielkości planeta Układu Słonecznego. Pod względem średnicy, masy i gęstości jest to największa planeta skalista Układu Słonecznego.




    Warto wiedzieć że... beta

    Gregorio Giovanni Gaspare Barbarigo (ur. 16 września 1625 w Wenecji, zm. 18 czerwca 1697 w Padwie) – kardynał Kościoła katolickiego, czczony jako święty. Miejsca szczególnego kultu to Bergamo i Padwa.
    Stylobat – górna powierzchnia kamiennej podstawy (krepidomy) antycznych budowli (głównie świątyń), najwyższy stopień stereobatu. Dźwigał on całą konstrukcję budowli. W porządku doryckim bezpośrednio na nim stały kolumny.
    Maria z Nazaretu, Maryja, Miriam (aram. מרים Marjam; gr. Μαριάμ, Μαρία María; arab. مريم Marjam) (ur. przed 20 p.n.e. w Jerozolimie lub Seforis, zm. po 30 n.e. według tradycji w Efezie) – matka Jezusa Chrystusa, żona Józefa z Nazaretu, jedna z głównych osób w wierze wielu wyznań chrześcijańskich, szanowana także w islamie. Maryja wymieniana jest w Modlitwie Eucharystycznej (Communicantes) Kanonu rzymskiego.
    Relikwie – przedmioty związane z czymś świętym. Najczęściej są to szczątki ciała świętych lub rzeczy z nimi związanych, a także relikwie Męki Pańskiej. Są one szczególnie rozpowszechnione w katolicyzmie i prawosławiu.
    Longobardowie, Langobardowie (łac. Langobardi, starsza nazwa Wannilowie) − lud zachodniogermański. Ich nazwa pochodzi od łac. longa barba czyli długa broda, gdyż w przeciwieństwie do romańskiej ludności Italii nosili długie brody. Inna wersja pochodzenia nazwy Długobrodzi, przytoczona przez Pawła Diakona, mówi, że przed walką z Wandalami Wannilowie-Longobardowie użyli podstępu, który miał upozorować ich liczebną przewagę. Ich ówcześni wodzowie – Ibor i Agio – nakazali kobietom przebrać się za wojowników, rozpuścić włosy i spiąć je w taki sposób, by przypominały brody.
    Średniowiecze – epoka w historii europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a renesansem. Granice czasowe średniowiecza nie są ściśle ustalone. Za początek epoki przyjmuje się okres, w którym cesarstwo zachodniorzymskie chyliło się ku upadkowi. Zwolennicy ścisłej datacji – w zależności od szkoły – za dokładne daty początku średniowiecza podają lata 378, 395 bądź 476. Za koniec epoki uważa się upowszechnienie idei humanistycznych i rozpoczęcie epoki renesansu. Najczęściej w tym przypadku wymieniane są daty ok. 1450 roku oraz lata 1453, 1492, a nawet 1517.
    Weneckie Mury Bergamo - to mury miejskie okalające starą, położoną na wzgórzu część włoskiego miasta Bergamo (wł. Città Alta). Zostały one zbudowane przez Republikę Wenecką w XVI wieku. Są jedną z najbardziej charakterystycznych budowli i atrakcji turystycznych Bergamo.

    Reklama