Katedra Teorii i Filozofii Prawa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Zakład Teorii i Filozofii Prawa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu – jednostka naukowo-dydaktyczna należąca od 1938 roku do struktur Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (UAM) – powstały w 1919 państwowy uniwersytet z siedzibą w Poznaniu. Według ogólnoświatowego rankingu szkół wyższych Webometrics Ranking of World Universities ze stycznia 2013, opracowanego przez hiszpański instytut Consejo Superior de Investigaciones Científicas uczelnia zajmuje 3. miejsce w Polsce wśród uniwersytetów, a na świecie 393. pośród wszystkich typów uczelni.Socjologia prawa nauka społeczna sytuująca się między socjologią a naukami prawnymi. Zajmuje się genezą, funkcjami, i społecznym działaniem zjawisk prawnych. Naukami pokrewnymi są kryminologia, socjotechnika i antropologia prawa. Niekiedy odróżnia się od niej socjologiczną jurysprudencję, czyli naukę prawną sięgającą pomocniczo po wiedzę socjologiczną.

Prowadzi działalność dydaktyczną i badawczą związaną z teorią i filozofią prawa, prawoznawstwem, etyką, logiką prawniczą, teorią państwa, prawami człowieka, prawem konstytucyjnym i wykładnią prawa; w jej strukturach rozwinęła się tzw. poznańska szkoła teorii i filozofii prawa.

Czesław Gabriel Stanisław Znamierowski (ur. 8 maja 1888 w Warszawie, zm. 26 września 1967 w Poznaniu) - polski filozof, etyk i prawnik, profesor Uniwersytetu Poznańskiego, członek szeregu prestiżowych gremiów naukowych (m.in. Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, Międzynarodowego Instytutu Filozofii Prawa i Socjologii Prawniczej), tłumacz.Wykładnia prawa (także interpretacja prawa (przyjmuje się, że wyrazy wykładnia i interpretacja są synonimami), wykładnia przepisów prawa, wykładnia tekstu prawnego) to pojęcie języka prawnego i języka prawniczego, które oznacza, zależnie od kontekstu:

Historia[ | edytuj kod]

Okres przedwojenny[ | edytuj kod]

Zamek Cesarski, stanowiący siedzibę Katedry do 1934 roku.

W okresie międzywojennym podstawową jednostkę administracyjną Wydziału Prawno-Ekonomicznego stanowił zakład, zwany częściej seminarium, natomiast katedra była urzędem profesora. Zakład (Katedra) Teorii i Filozofii Prawa wywodzi się z seminarium o tej samej nazwie, wyodrębnionego w roku 1938 z Seminarium Prawa Publicznego, a tematycznie związanego z dwoma ówczesnymi katedrami: Katedrą Encyklopedii i Filozofii Prawa (od 1925 Katedrą Teorii i Filozofii Prawa), na którą powołano kolejno Antoniego Perietatkowicza (1919), Zygmunta Lisowskiego (1920-1921) i Czesława Znamierowskiego (1924-1939), oraz Katedrą Nauki o Państwie i Prawa Politycznego, piastowaną w latach 1919-1939 przez Antoniego Peretiatkowicza. Seminarium Prawa Publicznego mieściło się do 1934 w Zamku Cesarskim, skąd następnie przeniesiono je do gmachu Raiffeisena (późniejszego Collegium Iuridicum), na II piętro, po lewej stronie, gdzie znajduje się do dziś.

Nauki prawne – zbiór nauk społecznych zawierających elementy nauk humanistycznych i nauk ścisłych, zajmujących się prawem.Raiffeisen Bank Polska Spółka Akcyjna – bank komercyjny z siedzibą w Warszawie, należący do austriackiej grupy Raiffeisen Zentralbank Österreich AG (RZB). W roku 2010 był 13 największym bankiem w Polsce pod względem wartości aktywów, a 22 pod względem liczby placówek. Działa na polskim rynku od 1991 roku. Jego wyłącznym akcjonariuszem pozostaje Raiffeisen International Bank–Holding AG (Raiffeisen International).

Okres powojenny[ | edytuj kod]

Poznański klasztor dominikanów, jedna z siedzib Katedry do 1957 roku.

W latach 1945-1960 Katedrą Teorii i Filozofii Prawa – przemianowaną w 1950 w duchu postępujących zmian politycznych na Katedrę Teorii Państwa i Prawa – kierował nadal Czesław Znamierowski. W okresie powojennym, do 1957, Katedra mieściła się w innym miejscu, początkowo w budynku klasztornym zakonu dominikanów u zbiegu ul. Libelta i Wałów Jana III, a następnie w gmachu przy ul. Kantaka.

Teoria prawa – jedna z ogólnych nauk prawnych, zajmująca się teoretyczną refleksją nad prawem. W odróżnieniu od filozofii prawa jej przedmiotem jest zwykle konkretne prawo pozytywne.Logika prawnicza - dyscyplina pomocnicza nauk prawnych, zajmująca się prawniczymi zastosowaniami logiki. W węższym znaczeniu logika prawnicza zajmuje się badaniem schematów rozumowań prawniczych.

We wrześniu 1946 do Katedry dołączył Zygmunt Ziembiński, który, poza badaniami nad problemami nauk dogmatycznych z perspektywy socjologii prawa, zajmował się początkowo logiką, a od połowy kolejnej dekady również problematyką teoretycznoprawną. Od 1950 z Katedrą współpracował Adam Łopatka, późniejszy Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego (1987−1990), współautor Konwencji o prawach dziecka (1989).

Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie (UKSW) (łac. Universitas Cardinalis Stephani Wyszyński Varsoviae) – warszawski państwowy uniwersytet wywodzący się z Akademii Teologii Katolickiej.Andrzej Gulczyński (ur. 2 listopada 1961 w Pleszewie) – polski prawnik, doktor habilitowany nauk prawnych, specjalizuje się w prawie osobowym w XIX i XX w., archeologii prawnej i historii ustroju Polski w okresie międzywojennym, profesor nadzwyczajny Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Po Czesławie Znamierowskim, przeniesionym z końcem roku akademickiego 1959/1960 na emeryturę, funkcję kuratora Katedry sprawował krótko ówczesny rektor Uniwersytetu Alfons Klafkowski, a po uzyskaniu habilitacji w 1962 kierownictwo przejął Adam Łopatka. W ramach Katedry wydzielono wówczas jednostki organizacyjne. Na czele Zakładu Teorii Państwa i Prawa stanął Łopatka, Pracownię Historii Doktryn Politycznych i Prawnych, prowadził Henryk Olszewski, a Zygmunt Ziembiński objął Pracownię Prawniczych Zastosowań Logiki.

Marzena Kordela (ur. 8 marca 1964 w Koszalinie) – polska prawnik, doktor habilitowana nauk prawnych, specjalizuje się w teorii prawa, metodologii nauk prawnych, analitycznej filozofii prawa oraz aksjologii prawa, nauczyciel akademicki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.Antoni Peretiatkowicz (ur. w 1884 r., zm. w 1956 r.) - polski naukowiec, prawnik, sanacyjny działacz polityczny. W latach 1936-1939 był rektorem Uniwersytetu Poznańskiego. Za jego kadencji uniwersytet był jedyną uczelnią w Polsce, w której odbywały się niezależne od władz państwowych wykłady na temat obrony przeciwlotniczej. Był także współtwórcą poznańskiej Akademii Ekonomicznej i jej rektorem w latach 1930-1939 (ówczesna nazwa: Wyższa Szkoła Handlowa, od 1938 r. Akademia Handlowa).

Od 1975 kierownikiem Zakładu Teorii Państwa i Prawa był Janusz Romul, późniejszy dziekan Wydziału Prawa SWPS. W 1981 na czele jednolitej Katedry Teorii Państwa i Prawa stanął Zygmunt Ziembiński. Uczniami Ziembińskiego byli Maciej Zieliński (od 1963), Leszek Nowak (od 1965), Sławomira Wronkowska (od 1966) oraz Stanisław Czepita (od 1978). Wśród seminarzystów Katedry i zarazem uczniów Ziembińskiego byli także senator Anna Bogucka Skowrońska (1964), reżyser Filip Bajon (1970) oraz kompozytor Jan A.P. Kaczmarek (1977).

Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz (ur. 14 lutego 1943 w Poznaniu) – polska profesor nauk prawnych, sędzia Trybunału Konstytucyjnego, była prorektor UAM ds. doktorantów i biblioteki.Trybunał Konstytucyjny (TK) – polski sąd konstytucyjny, organ władzy sądowniczej. Został utworzony w 1982 i rozpoczął działalność orzeczniczą w 1986. Jego podstawowym zadaniem jest sądowa kontrola konstytucyjności prawa: kontrolowanie zgodności norm prawnych niższego rzędu (rangi ustawowej lub podustawowej) z normami prawnymi wyższego rzędu, przede wszystkim z Konstytucją i niektórymi umowami międzynarodowymi (tzw. sąd prawa).

Po 1989 roku[ | edytuj kod]

W latach 1991-2013 kierownictwo Katedry pełniła Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz, prorektor UAM (2005-2008), sędzia Trybunału Konstytucyjnego w stanie spoczynku (2010-2019). Uczniami Wronkowskiej-Jaśkiewicz byli Jarosław Mikołajewicz (od 1988) oraz Marzena Kordela (od 1989). Od 2013 roku Katedrą kieruje Marek Smolak, wcześniej profesor UKSW, od 2018 redaktor naczelny Ruchu Prawniczego, Ekonomicznego i Socjologicznego. 1 stycznia 2020, Katedrę Teorii i Filozofii Prawa przemianowano na Zakład Teorii i Filozofii Prawa.

Historia Polski (1918–1939) – historia Polski w dwudziestoleciu międzywojennym, od odzyskania przez Polskę niepodległości do zakończenia regularnych działań wojennych Wojska Polskiego przeciw Wehrmachtowi i Armii Czerwonej po agresji III Rzeszy i ZSRR na Polskę i przeniesienia siedziby władz II Rzeczypospolitej poza granice kraju w związku z okupacją terytorium kraju przez agresorów.Collegium Iuridicum w Poznaniu – jeden z monumentalnych gmachów, zlokalizowanych w obrębie Dzielnicy Cesarskiej w Poznaniu, w bezpośrednim sąsiedztwie Kaponiery (ścisłe centrum miasta - ul. Święty Marcin 90). Stanowi siedzibę Wydziału Prawa i Administracjii UAM.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Historia Wydziału. prawo.amu.edu.pl. [dostęp 2018-04-21].
  2. Historia Zakładu Teorii i Filozofii Prawa | Zakład Teorii i Filozofii Prawa WPiA UAM [dostęp 2020-03-04] (pol.).
  3. Andrzej Gulczyński: Antoni Peretiatkowicz, 1.IX.1936-31.VIII.1939. W: Poczet rektorów Almae Matris Posnaniensis. Tomasz Schramm, Anna Marciniak (red.). Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2004, s. 113-124.
  4. Znamierowski Czesław. ptta.pl. [dostęp 2018-08-12].
  5. Czesław (red odp ) Łuczak, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu: sklad osobowy; rok akademicki 1968/69, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, 1969 [dostęp 2019-05-29].
  6. Katedra Teorii i Filozofii Prawa. prawo.amu.edu.pl. [dostęp 2018-04-21].
  7. Redakcja, Zygmunt Ziembiński stał się legendą za życia. Jego imieniem nazwą salę w Collegium Iuridicum Novum, Głos Wielkopolski, 18 maja 2013 [dostęp 2020-03-04] (pol.).
  8. Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz (pol.). trybunal.gov.pl. [dostęp 2018-04-21].
  9. prof. zw. dr hab. Sławomira Wronkowska | Katedra Teorii i Filozofii Prawa WPiA UAM, ktifp.amu.edu.pl [dostęp 2018-11-04] (pol.).
  10. Marek Smolak, Profesor Jarosław Mikołajewicz (1964 – 2016), „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny”, LXXVIII (3), 2016, s. 271.
  11. prof. zw. dr hab. Marek Smolak (pol.). ktifp.amu.edu.pl. [dostęp 2018-04-21].

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • praca zbiorowa, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza – Wydział Prawa i Administracji – Doktorzy honoris causa, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań, 2004
  • Etyka (z stgr. ἦθος ethos – "zwyczaj") – dział filozofii, zajmujący się badaniem moralności i tworzeniem systemów myślowych, z których można wyprowadzać zasady moralne. Etyka bywa też nazywana filozofią moralną.Konwencja o prawach dziecka (ang. Convention on the Rights of the Child) – międzynarodowa konwencja przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne ONZ 20 listopada 1989 r. Jest to dokument obowiązujący w niemal wszystkich państwach świata - liczba ratyfikacji (maj 2010) wynosi 193 (z wyjątkiem m.in. USA). W konwencji o prawach dziecka zostały spisane wszystkie prawa dziecka.




    Warto wiedzieć że... beta

    Marek Adam Smolak – polski prawnik i filozof, profesor nauk prawnych, specjalizuje się w teorii i filozofii prawa, prawie konstytucyjnym, prawach człowieka, etyce prawniczej oraz filozofii politycznej i moralnej, nauczyciel akademicki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
    Jan Andrzej Paweł "AP" Kaczmarek (ur. 29 kwietnia 1953 w Koninie) – polski kompozytor, autor muzyki do ponad pięćdziesięciu filmów długometrażowych i dokumentalnych, laureat Oskara za muzykę do filmu Marzyciel.
    Adam Łopatka (ur. 10 listopada 1928 w Szlachcinie, zm. 14 czerwca 2003) – polski prawnik, profesor nauk prawnych, teoretyk państwa i prawa, działacz państwowy.
    Stanisław Czepita (ur. 18 września 1954 w Poznaniu) – polski prawnik, doktor habilitowany nauk prawnych, pracownik naukowy Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, profesor nadzwyczajny i kierownik Katedry Teorii i Filozofii Prawa na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Szczecińskiego.
    Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (WPiA UAM) – jeden z 15 wydziałów Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Obecnym dziekanem wydziału jest prof. zw. dr hab. Roman Budzinowski.
    Zygmunt Lisowski (ur. 13 listopada 1880 w Krakowie, zm. 17 maja 1955 w Poznaniu) - polski naukowiec, prawnik, profesor prawa rzymskiego. W latach 1923-1924 rektor Uniwersytetu Poznańskiego.
    Henryk Anastazy Olszewski (ur. 2 stycznia 1932 w Świeciu, zm. 19 sierpnia 2021) – polski historyk prawa, profesor nauk prawnych, nauczyciel akademicki.

    Reklama