• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Katalonia



    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Szwa – w językoznawstwie, zwłaszcza w fonetyce i fonologii, określenie samogłoski średnio centralnej (zaokrąglonej lub niezaokrąglonej) znajdującej się w środku diagramu samogłoskowego, oznaczaną w międzynarodowym alfabecie fonetycznym symbolem ə lub inną samogłoską bliską tej pozycji. Dla przykładu w języku angielskim litera a w wyrazie about jest wymawiana przez szwę. W języku angielskim szwa występuje głównie w sylabach nieakcentowanych, ale w innych językach może pojawiać się częściej w sylabach akcentowanych. W polszczyźnie standardowej szwa nie występuje w ogóle. Można ją spotkać tylko w niektórych dialektach lokalnych. Filip V (ur. 19 grudnia 1683 w Wersalu, zm. 9 lipca 1746 w Madrycie) – król Hiszpanii z dynastii Burbonów panujący w latach 1700–1724 i 1724–1746 (w 1724 abdykował na rzecz swojego syna Ludwika I, po jego śmierci wrócił na tron).

    UWAGA: TA PODSTRONA MOŻE ZAWIERAĆ TREŚCI PRZEZNACZONE TYLKO DLA OSÓB PEŁNOLETNICH




    UWAGA: TA PODSTRONA MOŻE ZAWIERAĆ TREŚCI PRZEZNACZONE TYLKO DLA OSÓB PEŁNOLETNICH



    Życie polityczne[ | edytuj kod]

    Główne partie działające w Katalonii to:

  • Partit dels Socialistes de Catalunya (PSC) – socjaliści pozostający w sojuszu z ogólnohiszpańską Partido Socialista Obrero Español, opowiadający się za szeroką autonomią Katalonii;
  • Esquerra Republicana de Catalunya (ERC) – lewica opowiadająca się za niepodległością Katalonii jako republiki;
  • Junts per Catalunya (JxCat) – liberalna koalicja zrzeszająca Europejską Partię Demokratyczną Katalonii (PDeCAT; spadkobierca Konwergencji i Unii) i niezależnych; opowiada się za niepodległością Katalonii jako republiki;
  • Partit Popular de Catalunya (PPC) – część ogólnohiszpańskiej prawicowej Partido Popular, opowiadająca się za ograniczeniem obecnej autonomii;
  • Ciutadans – Partido de la Ciudadanía (Cs) – oddział liberalnej partii Ciudadanos, opowiadająca się za ograniczeniem obecnej autonomii;
  • Candidatura d'Unitat Popular (CUP) – antykapitalistyczna skrajna lewica opowiadająca się za natychmiastowym ogłoszeniem niepodległości Katalonii jako republiki;
  • Catalunya en Comú – Podem (CatComú) – lewicowa koalicja katalońskiego oddziału Podemos, Inicjatywy dla Katalonii – Zielonych oraz Zjednoczonej Lewicy i Alternatywy; opowiada się za rozwiązaniem kwestii niepodległości Katalonii w referendum, jednak w kwestii jej ogłoszenia głosy są podzielone.
  • Specyfiką polityki katalońskiej jest fakt, że najbardziej nacjonalistyczne katalońskie ugrupowania (jak ERC i CUP) sytuują się na lewicy, lub jak w przypadku JxCat w centrum. Z kolei dwie znaczące partie opowiadające się za ścisłymi związkami z Hiszpanią (PPC i Cs) należą do centroprawicy. PSC z tego punktu widzenia jest partią politycznego centrum.

    Opactwo Matki Bożej w Montserrat – męski klasztor benedyktyński, położony w masywie górskim Montserrat w Katalonii, 40 km na północny zachód od Barcelony znany z kultu figury Matki Boskiej, tzw. "Czarnulki" (La Moreneta). Usytuowany jest na zlepieńcowych formacjach skalnych, w trzech czwartych drogi na szczyt, ok. 1000 m n.p.m. Drugi co do ważności, zaraz po Santiago de Compostela ośrodek pielgrzymkowy w Hiszpanii i ośrodek nacjonalizmu katalońskiego. Malownicza góra na której znajduje się klasztor jest najwyżej położonym miejscem na równinie katalońskiej i z tego powodu była odwiedzana przez ludzi chcących zobaczyć z jej szczytu wschód słońca. Ze szczytu widać całą Katalonię. Comarca – jednostka podziału terytorialnego w Hiszpanii, Panamie, Nikaragui, Portugalii, Brazylii oraz (historycznie) w części południowej Francji. Nazwa ta początkowo była synonimem słowa marca – granica, prowincja graniczna, marchia. Z czasem uzyskała znaczenie bliskie hrabstwu.

    Z powodu dużej liczby mieszkańców, partie Katalonii odgrywają znaczącą rolę w polityce hiszpańskiej. Mimo że podział mandatów nie jest proporcjonalny (na niekorzyść Katalonii), wspólnocie tej i tak przysługuje aż 47 z 350 miejsc w Kongresie (więcej posiada tylko Andaluzja – 61). Zarówno rządy lewicy, jak i prawicy w Madrycie kilkakrotnie nie mogłyby dojść do skutku bez poparcia deputowanych katalońskich. Niskie poparcie dla Partido Popular w Katalonii i brak woli koalicji ze strony prawicy katalońskiej były znaczącymi powodami, dla których partia ta nie objęła rządów w latach 2004 i 2008 mimo zwycięstwa lub remisu z PSOE w większości pozostałych wspólnot autonomicznych (po odliczeniu głosów katalońskich wybory wygrałaby PP).

    Ferrocarriles de la Generalidad de Cataluña (FGC) - przewoźnik kolejowy świadczący usługi przewozowe na terenie hiszpańskiej Katalonii. FGC zostało powołane w 1979 r., w celu odnowy i modernizacji połączeń kolejowych w regionie. Firma prowadzi przewozy na 140 km torów wąskotorowych (1000 mm), 42 km torów rozstawu standardowego (1435 mm) i na 89 km torów rozstawu Iberyjskiego (1668 mm), łącznie z połączeniem na stacjach węzłowych z pociągami krajowego przewoźnika RENFE. Sieć ta jest w pełni zelektryfikowana o napięciu 1,5 kV. FGC rocznie przewozi ok. 32 mln pasażerów i zatrudnia ok. 1300 pracowników.Kraj Basków (dawniej także: Baskonia; bask. Euskadi, Euskal Herria, hiszp. País Vasco; nazwa oficjalna: Euskal Autonomia Erkidegoa - Comunidad Autónoma Vasca) – wspólnota autonomiczna w północnej Hiszpanii, położona nad Zatoką Biskajską. Tworzą ją prowincje: Gipuzkoa/Guipúzcoa, Bizkaia/Vizcaya i Araba/Álava. Zajmuje ona powierzchnię 7,3 tys. km². W roku 2001 zamieszkiwało ją w sumie około 2,1 mln ludzi. Najwięcej Basków mieszka w prowincjach Bizkaia i Gipuzkoa. Stolicą wspólnoty jest Vitoria-Gasteiz. Od zachodu graniczy z Kantabrią i Kastylią i Leonem, od południa z La Rioją i od wschodu z Nawarrą.

    Poniższa tabela przedstawia wyniki ostatnich wyborów parlamentarnych (uwzględniono wyłącznie komitety, które uzyskały mandaty).

    Dążenia niepodległościowe[ | edytuj kod]

    Barcelona, 2010

    W Katalonii, w przeciwieństwie do Kraju Basków, nie istnieją ugrupowania terrorystyczne działające na rzecz niepodległości. Tradycja walki zbrojnej o niepodległość kończy się zasadniczo na powstaniach XVIII-wiecznych. Odżyła jedynie w czasie hiszpańskiej wojny domowej, w której katalońskie organizacje zbrojne walczyły po stronie republiki. Kilka grup terrorystycznych o charakterze nacjonalistycznym powstało u schyłku dyktatury Franco. Najznaczniejszą z nich była Terra Lliure (Wolna Ziemia), która zaprzestała walki zbrojnej na początku lat 90. XX wieku i ostatecznie rozwiązała się w 1995 r.

    Emporium (łac. emporium) – w starożytności plac miejski, na którym składowano towary przywożone drogą morską. Najbardziej znane emporion Hellady znajdowało się w ateńskim porcie Pireus, gdzie obok przystani dla statków handlowych mieściły się magazyny oraz bazar. W Rzymie emporium, założone w 192 p.n.e., znajdowało się nad brzegiem Tybru u podnóży wzgórza Awentyńskiego.Spółgłoska półotwarta boczna dziąsłowa welaryzowana – rodzaj dźwięku spółgłoskowego, występującego w niektórych językach naturalnych. W Polsce podobna spółgłoska półotwarta boczna zębowa welaryzowana jest potocznie nazywana ł aktorskim, scenicznym, szlacheckim lub kresowym.

    Jedyną liczącą się partią, która wprost formułuje postulat połączenia i niepodległości wszystkich krajów katalońskich, jest ERC. Jednakże mimo radykalnego programu, dąży ona do jego realizacji na drodze czysto politycznej.

    23 stycznia 2013 r. parlament Katalonii przyjął deklarację suwerenności, która uważana jest za pierwszy krok do przeprowadzenia referendum dotyczącego niepodległości.

    10 października 2017 r. premier Carles Puigdemont podpisał deklarację niepodległości republiki Katalonii. 27 października 2017 r. unilateralna deklaracja niepodległości została przegłosowana w parlamencie Katalonii. Wynikiem deklaracji jest zawieszenie autonomii Katalonii przez rząd w Madrycie i kryzys konstytucyjny w Hiszpanii.

    Sycylia (wł., łac. Sicilia, w starożytności Trinacria) – największa wyspa na Morzu Śródziemnym (25 710 km²), leżąca na południowy zachód od Półwyspu Apenińskiego, od którego oddziela ją wąska Cieśnina Mesyńska. Zamieszkuje ją około 5 milionów mieszkańców.Partia Socjalistów Katalonii (katal. Partit dels Socialistes de Catalunya) – katalońska partia socjaldemokratyczna, skonfederowana z PSOE. Utworzona 16 lipca 1978 roku.

    Gospodarka[ | edytuj kod]

    Region silnie uprzemysłowiony. Przemysł włókienniczy, chemiczny, elektrotechniczny, stoczniowy, samochodowy. Nowoczesne rolnictwo (pszenica oraz ryż w delcie Ebro) oraz sadownictwo (oliwki, winorośl, cytrusy). Od lat 60. jedną z najważniejszych gałęzi gospodarki jest turystyka. Głównymi ośrodkami turystycznymi są Barcelona, Costa Brava oraz Montserrat.

    Filip IV Habsburg (Felipe IV, ur. 8 kwietnia 1605 w Valladolid, zm. 17 września 1665 w Madrycie) - król Hiszpanii i Portugalii jako Filip IV (Filipe IV). Syn Filipa III i Małgorzaty Habsburg, córki arcyksięcia Karola II Styryjskiego.Druga Republika Hiszpańska (Segunda República Española) – państwo istniejące między 14 kwietnia 1931 a 1 kwietnia 1939 na terenie Hiszpanii. Za początek Drugiej Republiki (Pierwsza istniała w latach 1873 – 1874) uznaje się dzień jej proklamowania i wyjazdu króla Alfonsa XIII z kraju, zaś za jej koniec – ostateczne zwycięstwo wojsk nacjonalistycznych w hiszpańskiej wojnie domowej, która wybuchła po zamachu stanu dokonanym 18 lipca 1936.

    W 2014 PKB Katalonii wyniósł 200 mld euro, co stanowi 19% PKB całej Hiszpanii. Do kasy państwowej Katalonia wpłaca więcej, niż z niej otrzymuje, co jest powodem niezadowolenia mieszkańców prowincji.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Indicadors geogràfics. Superfície, densitat i entitats de població - idescat.cat
    2. Population on 1 January. By sex - idescat.cat
    3. PSC zyskała 4 deputowanych, CiU zyskała 1 deputowanego i razem posiadają 77% mandatów; PP posiada zaledwie 15% mandatów; ERC, która nie poparła statutu z powodu jego okrojenia przez Kongres, poniosła klęskę tracąc ponad połowę deputowanych i uzyskując 6% mandatów.
    4. Parlament Katalonii uchwalił „deklarację suwerenności”. Separatyści dążą do referendum ws. odłączenia się od Hiszpanii (pol.). wpolityce.pl. [dostęp 2013-01-24].
    5. Puigdemont podpisał deklarację niepodległości „republiki Katalonii”.
    6. Fidel Masreal, Xabi Barrena, Un Parlament fracturado declara la independencia, „elperiodico”, 27 października 2017 [dostęp 2017-10-27] (hiszp.).
    7. Niepewna niepodległość, „Polityka” nr 40 (3029) 30.09-6.10.2016.
    Wojna o sukcesję hiszpańską – była prowadzona w latach 1701-1714 pomiędzy Wielką Brytanią, Holandią, Austrią, Prusami a Francją, Hiszpanią, Bawarią i Kolonią o władztwo nad Hiszpanią i dominację w Europie.Tarragona – prowincja Hiszpanii współtworząca wspólnotę autonomiczną Katalonii. Powstała w roku 1833. Stolicą jest miasto o tej samej nazwie. Graniczy z prowincjami: Lleida, Barcelona, Castellón, Teruel i Saragossa oraz z Morzem Śródziemnym.


    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Nueva Planta – powszechna skrócona wersja zbioru dekretów (Decretos de Nueva Planta), które wydawał Filip V Burbon jako nowy król Hiszpanii od 1707 (bitwa pod Almansą był druzgoczącym zwycięstwem jego zwolenników w Hiszpanii) do 1718 roku. Wszystkie te konstytucyjne zmiany miały na celu usprawnienie działania hiszpańskiego organizmu państwowego. Do dekretów należały min. decyzje o zniesieniu przywilejów jakimi cieszyła się Katalonia (min. posiadała odrębne Kortezy), o podzieleniu całego terytorium Hiszpanii na generalitety (generalidades), o zmianach w prawie cywilnym. Utworzono nowe władze naczelne powstał m.in. urząd Primero Secretario de Estado. Trzy pierwsze dekrety zostały wydane w latach 1716-1718, czwarty w 1718 r.
    Hispania Tarraconensis – prowincja rzymska, której stolicą było Tarraco (dzisiejsza Tarragona w Katalonii). Jako prowincja powstała w 27 p.n.e.. Była prowincją cesarską, a namiestnik posiadał tytuł legatus Augusti pro praetore. W prowincji, w dzisiejszym León, stacjonował legion Legion VII Gemina, przy pomocy którego gubernator prowincji Galba zdobył cesarską władzę. W 293 r. cesarz Dioklecjan podzielił prowincję na trzy jednostki terytorialne: Terraconensis, Gallaecia i Carthaginiensis.
    Ferdynand II Aragoński (ur. 10 marca 1452 w Sos w Aragonii, zm. 23 stycznia 1516 w Madrigalejo) – drugi syn króla Jana II Aragońskiego, pierwsze jego dziecko z drugą żoną, Joanną Enriquez, córką Fryderyka Enriqueza, admirała Kastylii, księcia de Melgar e Rueda. Ojciec wyznaczył go na następcę tronu, pomijając jego starszego przyrodniego brata, Karola z Viany.
    Ebro (łac. Hiberus, hiszp. Ebro, wym. [ˈeβɾo]; arag., bask. Ebro; katal. Ebre, wym. [ˈeβɾə] lub [ˈeβɾe]) – najdłuższa rzeka w Hiszpanii, przepływa przez północną część tego kraju.
    Wizygoci, Goci zachodni lub Terwingowie (dosł. "leśni ludzie") – lud germański, odłam Gotów. W IV wieku przyjęli arianizm (dzięki Biblii przetłumaczonej przez Wulfilę na język gocki).
    Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.
    Karol Młot (fr. Charles Martel, niem. Karl Martell, ur. 23 sierpnia 686 w Herstalu, zm. 22 października 741 w Quierzy-sur-Oise) – frankijski majordomus, faktyczny władca państwa Franków.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.08 sek.