Karoliny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Nieoficjalna flaga Karolinów

Karoliny, Wyspy Karolińskie (ang. Caroline Islands) – rozległy archipelag w Mikronezji, położony w zachodniej części Oceanu Spokojnego, na północny wschód od Nowej Gwinei. Pod względem politycznym podzielony jest między dwa państwa: Sfederowane Stany Mikronezji (część wschodnia) i Palau (część zachodnia). Największą wyspą jest mikronezyjska Pohnpei, drugą co do wielkości jest Babeldaob w Palau. Większość wysp Karolinów to niskie, płaskie atole koralowe o niewielkiej części lądowej.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.Karol II (ur. 6 listopada 1661, zm. 1 listopada 1700) – król Hiszpanii w latach 1665 - 1700. Syn Filipa IV i jego drugiej żony (i siostrzenicy) Marianny Habsburg, córki cesarza Ferdynanda III Habsburga. Na jego cześć nazwano założone w 1666 r. w Belgii miasto Charleroi i w 1686 r. archipelag Karoliny w zachodniej części Oceanu Spokojnego

Historia[ | edytuj kod]

Wyspy zamieszkują od tysięcy lat rdzenni Mikronezyjczycy. Na Pohnpei znajdują się ruiny miasta Nan Madol, którego budowa zaczęła się w VIII–IX w. n.e.

Pierwszym Europejczykiem, który dotarł do Karolinów był w 1527 portugalski odkrywca Diego da Rocha. Nadał im nazwę Sequeira. Później hiszpańscy żeglarze nadali im nazwę Nowe Filipiny. Ostatecznie nazwę Karoliny nadał mu w 1686 Francisco Lazeano na cześć hiszpańskiego króla Karola II.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.Palau, Republika Palau (ang. Republic of Palau, palau Belau, Beluu era Belau) – wyspiarskie państwo samorządowe, stowarzyszone ze Stanami Zjednoczonymi, położone na Oceanie Spokojnym, w Oceanii oraz w Mikronezji, ok. 1160 km na południe od Guam, ok. 800 km na wschód od Filipin i 3200 km na południe od Tokio. Obejmuje zachodnią część archipelagu Karolinów oraz 4 pojedyncze wyspy koralowe (Sonsorol, Merir, Pulo Anna i Tobi) i atol Helen (łącznie ponad 250 wysp).

W 1899 Hiszpanie sprzedali wyspy Niemcom. W 1914 zajęli je Japończycy, w 1920 otrzymali mandat do ich administracji. Po II wojnie światowej jako terytorium powiernicze przeszły pod administrację amerykańską. W 1979 niepodległość uzyskała Federacja Mikronezji, a w 1994Palau.

Mikronezyjczycy – rdzenna ludność Mikronezji pochodzenia austronezyjskiego. Jest ich około 300 tys. Są spokrewnieni z Polinezyjczykami i w mniejszym stopniu z Melanezyjczykami. Posługują się 10 językami z grupy mikronezyjskiej (ok. 200 tys.): yap (5 tys.), karoliński (5 tys.), gilbertański (70 tys.), kusajski (4 tys.), marszalski (25 tys.), nauruański (6 tys.), ngatik, ponape (20 tys.) i chuuk (30 tys.) oraz ulithi. Terytorium powiernicze ONZ – terytorium niesamodzielne zarządzane przez państwo lub kilka państw, zgodnie z systemem powierniczym ONZ - na podstawie Karty Narodów Zjednoczonych (Artykuł 77) oraz umów powierniczych. Nadzór nad powiernictwem sprawowało Zgromadzenie Ogólne ONZ i Rada Powiernicza ONZ.




Warto wiedzieć że... beta

Ocean Spokojny, Pacyfik, Ocean Wielki – największy, najgłębszy i najstarszy, obok Atlantyku, na świecie zbiornik wodny. Z powierzchnią równą 155,6 mln km² zajmuje 30% całej powierzchni Ziemi. Oficjalna polska nazwa tego oceanu, zatwierdzona przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych brzmi Ocean Spokojny.
Atol – typ płaskiej wyspy koralowej położonej na oceanie, składającej się z rafy koralowej w kształcie pierścienia otaczającego centralną depresję. Depresja ta nazywana laguną może być częścią wyłonionej wyspy, stanowić niewielki, lecz odrębny zbiornik wodny lub też być połączona z morzem.
Pohnpei – główna wyspa mikronezyjskiego stanu Pohnpei, zamieszkana przez około 34 000 osób, czyli znaczną większość mieszkańców stanu. Jest to najbardziej kosmopolityczna z wysp wchodzących w skład Sfederowanych Stanów Mikronezji – przebywają tu migranci z innych wysp kraju. Dlatego ludność miejscowa posługuje się, poza językiem pohnpei i angielskim, również językami: chuuk, mokil, mortlock, ngatik, kapingamarangi, nukuoro, pingelap i innymi. Na wyspie znajduje się zarówno stolica stanu (Kolonia – ok. 7000 mieszkańców) jak i stolica Mikronezji (Palikir – ok. 7300 mieszkańców). Pod względem administracyjnym wyspa dzieli się na 6 municypiów (gmin): Kitti, Kolonia, Madolenihmw, Nett, Sokehs (ze stolicą kraju) i U (nazwa ta czasem jest zapisywana jako Uh).
WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.
Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
Archipelag (z stgr. Ἀρχιπέλαγος Archipelagos - nazwa prowincji bizantyjskiej obejmującej główne wyspy Morza Egejskiego) - grupa wysp położonych blisko siebie, najczęściej o wspólnej genezie i podobnej budowie geologicznej. Ze względu na ułożenie wysp można wyróżnić roje wysp - archipelagi składające się z bezładnie rozmieszczonych niedużych wysp oraz łańcuchy wysp, w których wyspy rozmieszczone są rzędem obok siebie.
Ziemia (łac. Terra) − trzecia, licząc od Słońca, a piąta co do wielkości planeta Układu Słonecznego. Pod względem średnicy, masy i gęstości jest to największa planeta skalista Układu Słonecznego.

Reklama