Karelowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Karelskie kobiety
Pietrozawodsk – ośrodek kulturalny Karelów

Karelowie (nazwa własna karjalaižet) – lud ugrofiński zamieszkujący pogranicze Finlandii i Rosji (Karelia).

Pietrozawodsk, Petrozawodzk (ros. Петрозаводск, karel. Petroskoi lub Zavod, fiń. Petroskoi, w latach 1941-1944 - Äänislinna) – miasto w europejskiej części Federacji Rosyjskiej, stolica Republiki Karelii. Port nad jeziorem Onega. Ludność: 266,0 tys. mieszkańców (2005).Jęczmień (Hordeum L.) – rodzaj zbóż z rodziny wiechlinowatych. W zależności od podziału wyróżnia się od 20 do 25 gatunków tego rodzaju traw jednorocznych lub trwałych. Pochodzi ze stref umiarkowanych półkuli północnej. Gatunkiem typowym jest Hordeum vulgare L.. 17 października 2012 r. tygodnik Nature poinformował, że brytyjscy naukowcy rozszyfrowali genom jęczmienia.

| edytuj kod]

Kwestia pochodzenia Karelów nie jest dokładnie zbadana i istnieje na ten temat kilka hipotez. Według jednej z nich narodowość karelska uformowała się na substracie złożonym z rdzennych plemion południowej Karelii i południowo-wschodniej Finlandii, skąd rozprzestrzeniła się w kierunku Morza Białego i na wschód od jeziora Onega. Inna hipoteza zakłada, iż Karelowie są potomkami plemion ugrofińskich, które przybyły na te tereny w pierwszej połowie I tysiąclecia n.e. i zasymilowały lub wyparły żyjące tu wcześniej ludy.

Wybrzeże – obszar na granicy lądu i zbiornika wodnego obejmującego część nadwodną i podwodną. Pas ten jest szerszy niż brzeg i strefa brzegowa, lecz jego zasięg nie jest precyzyjnie określony granicami. Zbiornik wodny i ląd wybrzeża są rozdzielone linią brzegową.Niemcy Zachodnie (właściwie Republika Federalna Niemiec) – określenie państwa niemieckiego leżącego w obecnej zachodniej części Niemiec w okresie 1949-1990.

Odrębność Karelów zaznacza się na przełomie I i II tysiąclecia n.e., kiedy stworzyli własny organizm państwowy.

Uważa się, iż współcześni Karelowie także stanowią rezultat etnicznego zmieszania się średniowiecznych Karelów z innymi, mniej licznymi ugrofińskimi ludami (m.in. Weś, część Wepsów i in.), które zasymilowali, przyjmując dużo z ich języka i kultury.

Grupy etniczne[ | edytuj kod]

Wśród Karelów wyróżnia się kilka grup etnicznych, różniących się używanym dialektem oraz pewnymi elementami kultury.

Sarafan (ros. Сарафан) – rodzaj długiej sukni, często bez rękawów, z wysoką talią, rozszerzanej ku dołowi, zaś z przodu zazwyczaj rozpinanej lub rozciętej. Sarafan był rozpowszechniony w centralnej i wschodniej Europie w XVII–XVIII stuleciach. W Rosji stroje te były noszone przez chłopki z regionów centralnych i północnych oraz Powołża. Słowo "sarafan" pochodzi z języka perskiego.Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.
  • Karelów właściwych – stanowiących największą część populacji, zamieszkujących większą część Karelii; wśród nich pewną odrębność posiadają:
  • Karelowie Twerscy (karel. tiverin karielaizet) – zamieszkujący w okolicach Tweru; wykształcili się oni z Karelów właściwych po 1617 r. w wyniku masowego exodusu Karelów opuszczających przekazywany Szwecji Przesmyk Karelski i ich osadnictwa w rejonie Tweru
  • Lappi – zamieszkujący w rejonie Siegoziera, są oni potomkami ugrofińskiego ludu, który został całkowicie zasymilowany przez Karelów
  • Zachodni Karelowie – kulturowo i językowo najbliżsi Finom, obecnie praktycznie całkowicie przez nich zasymilowani
  • Liwwików (karel. liügilaizet) – zamieszkujących południe Karelii, głównie w rejonie ołonieckim
  • Ludyków (karel. lüüdilaizet) – zamieszkujących w pobliżu jeziora Onega
  • Prioziorsk, Prioziersk (ros. Приозерск, fiń. Käkisalmi, szwedz. Kexholm) – miasto w zachodniej Rosji, na terenie obwodu leningradzkiego.Normanowie (st. nord. Norrmaen, ludzie północy) – określenie stosowane w zachodniej Europie dla określenia mieszkańców Skandynawii w okresie ich ekspansji handlowej i terytorialnej w VIII-XII wieku. Od IX wieku Normanowie na podbijanych terenach tworzyli nowe organizacje państwowe, np. Normandię czy Islandię.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    Finowie (fiń. suomalaiset) – naród ugrofiński zamieszkujący Finlandię, ok. 7 mln osób. Posługują się językiem fińskim, sporadycznie także szwedzkim i rosyjskim. Finowie najbliżej spokrewnieni są z Estończykami.
    Ślub – uroczystość zawarcia małżeństwa, podczas której strony składają przysięgę małżeńską w obecności świadków oraz zaproszonych gości.
    Epika – jeden z trzech rodzajów literackich (obok liryki i dramatu). Ukształtowała się z ustnych sag, podań, legend i mitów o przeszłości.
    Suknia, sukienka – wierzchni jednoczęściowy strój kobiecy, okrywający tułów i nogi, często także ręce. W przeszłości był to ubiór zarówno męski jak i kobiecy. Suknia wyewoluowała z wczesnośredniowiecznych płaszczy i peleryn na skutek zmiany ich kroju i udoskonalenia tkanin. Za moment pojawienia się sukni uważa się upowszechnienie w połowie XV wieku wąskiego, dopasowanego do sylwetki stroju cotardie (istniało męskie i kobiece). Cotardie kobiece miało wysoki stanik, rozszerzany do połowy bioder i przechodzący w spódnicę. Stanik z przodu miał głębokie wcięcie i u góry był zakończony kołnierzem. Taki krój sukni optycznie wyszczuplał sylwetkę.
    Saga (is. sögur) staroskandynawskie dzieło epickie o legendarnych lub historycznych bohaterach i wybitnych rodach – wyprawach wikingów, migracji na Islandię.
    Karelia (fin. Karjala) – kraina historyczna w północno-wschodniej Europie, rozciągająca się między Morzem Bałtyckim a Białym, zamieszkiwana przez lud Karelów.
    Dowcip, żart, kawał – krótka forma humorystyczna, służąca rozśmieszeniu słuchacza. Najczęstszą formą rozpowszechniania dowcipu jest przekaz słowny. Dowcipy można spotkać w prasie, w specjalnych rubrykach. Publikowane są książki i czasopisma z dowcipami. Dowcipy można też spotkać na wielu stronach internetowych. Żart nie do końca udany określa się mianem "spalonego", natomiast niezbyt śmieszny dowcip jest "suchym żartem" lub "sucharem". Istnieją też ponure żarty ("czarny dowcip") oraz "puste dowcipy", śmieszące tylko opowiadającego. Innym gatunkiem dowcipu jest "dowcip abstrakcyjny", obecny np. w krajach Europy Środkowej — głównie w Czechach i Polsce. Znany jest także jako pure nonsens czy humor angielski. Można też natrafić na pojęcie żartu "hermetycznego", który może opierać się na memie lub jest zrozumiały tylko dla docelowej grupy odbiorców np. kolegów z pracy czy też informatyków.

    Reklama