To jest dobry artykuł

Karabin wz. 98a

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Żołnierz z 49. Huculskiego Pułku Strzelców w czasie warty zmiany górskiej (huculskiej) Batalionu Stołecznego na posterunku alarmowym przed Komendą Miasta w Warszawie. Rok 1937. Dobrze widoczny karabin wz. 98a.

Karabin wz. 98a (także kb Mauser wz. 98a, karabin polski wz. 98a) – polski karabin powtarzalny z okresu międzywojennego.

Gewehr 88 (skr. Gew88; pot. Kommisionsgewehr) – niemiecki karabin powtarzalny z końca XIX wieku. Podstawowy karabin Armii Cesarstwa Niemieckiego w latach 1888 - 1898. Użytkowany do końca I wojny światowej. II Rzeczpospolita (II RP) – Rzeczpospolita Polska w latach 1918–1945, od odzyskania suwerenności państwowej w 1918 do wycofania uznania międzynarodowego dla Rządu RP na uchodźstwie w konsekwencji wykonania porozumień między mocarstwami wielkiej trójki na konferencji jałtańskiej w 1945.

Karabin wz. 98a był odmianą niemieckiego karabinu Gewehr 98, wprowadzoną do produkcji w Fabryce Broni w Radomiu w 1936. W okresie kampanii wrześniowej karabiny wz. 98a (obok wcześniej wyprodukowanych wz. 98) stanowiły podstawowe uzbrojenie kompanii strzeleckich piechoty Wojska Polskiego. Po zakończeniu kampanii część karabinów wz. 98a trafiła w ręce niemieckie (zostały przyjęte na wyposażenie Wehrmachtu pod oznaczeniem Gewehr 299(p)), inne zaś wykorzystywano w partyzantce.

Bagnet karabinowy wz. 24 – bagnet polskiej konstrukcji przeznaczony dla karabinu Mauser wz.98. Zaprojektowany z myślą o zastąpieniu poprzednika – bagnetu wzór 1922. Produkcję rozpoczęto po wydaniu oficjalnej decyzji przez Radę Ambasadorów o przekazaniu Polsce fabryki Danziger Gewehrfabrik wraz z dokumentacją dotyczącą karabinu wz. 98. Fabryka przekazana Polsce nie produkowała bagnetów – ich fabrykowaniem zajęła się Zbrojownia Nr 4 w Krakowie. W roku 1933, zgodnie z Dziennikiem Rozkazów Nr 7/33 pkt. 101 wprowadzono nowe nazewnictwo bagnetu, które od tej pory określano jako wz.27. Zmiana dotyczyła także dwóch innych polskich bagnetów bez pierścienia jelca – wz. 22 oraz wz. 25. Model był powszechnie używany przez Wojsko Polskie do roku 1939. Karabin powtarzalny to rodzaj karabinu, w którym strzelec każdorazowo po oddaniu strzału musi ręcznie dokonać przeładowania broni wprowadzając pocisk do komory nabojowej przez wykonanie odpowiednich ruchów zamkiem, natomiast nabój podawany jest z magazynka.

Historia konstrukcji[ | edytuj kod]

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości nowo powstałe Wojsko Polskie było uzbrojone w wiele modeli karabinów, pochodzących z różnych źródeł. Po zaborcach odziedziczono karabiny rosyjskie (Mosiny wz. 91), austriackie Mannlichery (M1888, M1890 i M1895) oraz niemieckie (karabiny Gew88 i Gew98). Ponadto w 1919 wraz z żołnierzami Błękitnej Armii pojawiły się karabiny francuskie (Berthiery i Lebele). Czyniono też doraźnie zakupy uzbrojenia za granicą, tak trafiły do Polski m.in. karabiny Carcano Mod. 91.

Powstanie warszawskie (1 sierpnia – 3 października 1944) – wystąpienie zbrojne przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim, zorganizowane przez Armię Krajową w ramach akcji „Burza”, połączone z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

Już w pierwszych latach po odzyskaniu niepodległości w dowództwie Wojska Polskiego zajęto się ujednoliceniem posiadanej broni strzeleckiej, w tym także karabinów. Początkowo zastanawiano się nad przyjęciem francuskich karabinów Lebel lub Berthier. Sytuacja zmieniła się, kiedy Rada Ambasadorów uchwałą z 10 marca 1921 nakazała przekazanie Polsce maszyn, urządzeń, dokumentacji oraz dużych zapasów surowcowych z byłego pruskiego Arsenału Królewskiego w Gdańsku. W tych zakładach w czasie I wojny światowej produkowano niemieckie karabiny Gew98. Taki obrót sprawy spowodował, że ostatecznie Rada Wojenna decyzją z czerwca 1921 wybrała jako podstawowy karabin Wojska Polskiego karabin Gew98 (pod oznaczeniem karabin wz. 98).

Rada Wojenna – organ władzy wojskowej powołany 7 stycznia 1921 przez Ministra Spraw Wojskowych gen. Kazimierza Sosnkowskiego.Mannlicher M1895 – karabin powtarzalny skonstruowany przez Ferdinanda Mannlichera. W czasie I wojny światowej przepisowy karabin armii Austro-Węgier.

Maszyny gdańskiej fabryki przewieziono do Warszawy, gdzie w 1920 utworzono Państwową Fabrykę Karabinów (PFK). Do końca 1921 otrzymano w miarę kompletny zestaw maszyn niezbędnych do podjęcia produkcji karabinów Mauser, jednak dokumentacja techniczna była niepełna. Braki dość szybko uzupełniono i w lipcu 1922 rozpoczęto produkcję karabinów wz. 98 Mauser. 23 czerwca 1922 miało miejsce uroczyste poświęcenie pierwszych karabinów wykonanych w warszawskiej fabryce.

Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.Fabryka Broni „Łucznik” – Radom, do 2000 Zakłady Metalowe „Łucznik” (ZM „Łucznik”) – przedsiębiorstwo z siedzibą w Radomiu, powstałe po podzieleniu i upadku ZM Łucznik. Powstały dwa przedsiębiorstwa: Fabryka Broni Łucznik i przedsiębiorstwo produkujące m.in. maszyny do szycia – ASPA ELECTRO działające pod marką handlową Łucznik. Oznaczenie producenta to 11 w owalu.

Polskie karabiny wz. 98 od karabinów niemieckich odróżniały się przede wszystkim biciami oznaczeń na komorze zamkowej oraz inaczej wyglądającą komorą zamkową. W polskich opracowaniach często zaznacza się, że produkowane w Polsce karabiny wz. 98 charakteryzowały się też nieco gorszą jakością i precyzją wykonania od karabinów niemieckich. Wynikało to w dużej mierze z małego doświadczenia w produkcji takiej broni.

Kolba – część broni strzeleckiej służąca do oparcia broni o ramię strzelca. Kolba może być stała, składana (umożliwia zmniejszenie długości broni podczas przenoszenia albo przechowywania), teleskopowa lub przyłączana, wykonana z metalu, drewna lub tworzyw sztucznych. W miejscu oparcia o ramię strzelca często jest zakończona stopką gumową (trzewikiem), która amortyzuje odrzut broni i przedłuża kolbę lub metalową ( zwłaszcza w broni wojskowej) która osłania kolbę przed uszkodzeniami mechanicznymi.Karabiny Mannlicher M1886, M1888, M1890 – seria austro-węgierskich karabinów powtarzalnych, zaprojektowanych przez Ferdinanda Mannlichera. Stanowiły one podstawowe uzbrojenie żołnierzy Armii Austro-Węgier od 1886 do 1896 roku, kiedy to zostały oficjalnie zastąpione przez karabiny Mannlicher M1895. W praktyce pozostały jednak na wyposażeniu, aż do końca I wojny światowej.

Produkcję karabinu wz. 98 zakończono w Polsce dość szybko, bo już w roku 1924 po wyprodukowaniu ok. 22 000 egzemplarzy. W ich miejsce rozpoczęto produkcję karabinków wz. 98, wzorowanych na niemieckich karabinkach Kar98AZ (Kar98a). Decyzja ta wynikała ze zmiany koncepcji uzbrojenia piechoty. W połowie lat 20. XX wieku w wielu państwach pojawił się trend przezbrajania piechoty z długich karabinów na poręczniejsze i krótsze karabinki, określane też czasem mianem karabinów krótkich. Przezbroić piechotę w karabinki postanowiła także Polska. Początkowo były to kbk wz. 98, w roku 1931 rozpoczęto także produkcję nowych karabinków wz. 29.

Karabin przeciwpancerny wzór 35 (kb ppanc wz.35), znany także jako Ur (kb Ur) (używana jest również nazwa 7,9 mm rusznica przeciwpancerna UR) — polski karabin przeciwpancerny, skonstruowany w połowie lat trzydziestych i produkowany od 1938 roku w Fabryce Karabinów w Warszawie.Celownik krzywkowy - mechaniczny celownik strzelecki ze szczerbiną (lub przeziernikiem) umieszczoną na końcu obrotowego ramienia. Zmianę nastaw w tym celowniku dokonuje się poprzez przesuwanie suwaka ślizgającego się wzdłuż ramienia celownika lub krzywki stanowiącej jego podstawę. Przesunięcie suwaka powoduje podniesienie lub obniżenie szczerbinki względem osi przewodu lufy. Są powszechnie stosowane w karabinach.

W pierwszej połowie lat 30. XX wieku, w wyniku zmian polskiej doktryny wojennej wydłużono odległość, na którą miał być prowadzony ogień piechoty do 1000-1500 metrów. Nowym wymaganiom nie mógł sprostać ani kbk wz. 98, ani kbk wz. 29. Dlatego też w 1934 postanowiono wznowić produkcję karabinu wz. 98.

Produkcję karabinów Mauser wznowiono w roku 1936, w Fabryce Broni w Radomiu pod oznaczeniem karabin wz. 98a. Dwuletnie opóźnienie pomiędzy decyzją a rozpoczęciem produkcji wynikało z konieczności sezonowania drewna na łoża karabinów. Od produkowanych karabinów w latach 1922-1924, kb wz. 98a różniły się zmianami konstrukcyjnymi zastosowanymi wcześniej w karabinku wz. 29 oraz wyższą jakością wykonania. Współcześnie przyjmuje się, że do wybuchu wojny wyprodukowano ok. 70 000 karabinów wz. 98a. Dawniejsze opracowania podawały inną liczbę – 44 500 egzemplarzy.

Gewehr 98 (Gew98) – niemiecki karabin powtarzalny, zaprojektowany przez Paula Mausera w 1895 r. Podstawowy karabin armii niemieckiej w latach 1898 - 1935 (Armia Cesarstwa Niemieckiego / Reichswehra), zastąpiony w tej roli od 1935 r. przez karabinki Kar98k (będące jego skróconą i zmodyfikowaną wersją). Szeroko eksportowany jak i produkowany licencyjnie za granicą. Stał się podstawą do opracowania licznych modeli karabinów i karabinków użytkowanych przez wiele armii świata, zarówno w czasie I jak i II wojny światowej. Szerokie rozpowszechnienie broni opartej na systemie Mauser 98 zapoczątkowanym przez Gew98, czynią tę konstrukcję jedną z najpopularniejszych wśród karabinów powtarzalnych XX w. Opracowane na jego bazie karabiny sportowe i myśliwskie są nadal produkowane współcześnie. Karabinek wz. 29 (; kbk wz. 29) – polski karabinek produkowany w latach 1930-1939 w Fabryce Broni w Radomiu w łącznej ilości ponad 264 tys. egzemplarzy.

We wrześniu 1939 karabiny wz. 98a, obok karabinów wz. 98, stanowiły podstawowe uzbrojenie kompanii strzeleckich polskiej piechoty. Zgodnie z etatem, w kompanii piechoty znajdowało się 138 karabinów, a po przydzieleniu kompanii karabinów przeciwpancernych wz. 35 liczba ta spadała do 135. W pułku piechoty liczącym 9 kompanii znajdowało się więc odpowiednio 1242 i 1215 karabinów.

Historia Polski (1918–1939) – historia Polski w dwudziestoleciu międzywojennym, od odzyskania przez Polskę niepodległości do zakończenia regularnych działań wojennych Wojska Polskiego przeciw Wehrmachtowi i Armii Czerwonej po agresji III Rzeszy i ZSRR na Polskę i przeniesienia siedziby władz II Rzeczypospolitej poza granice kraju w związku z okupacją terytorium kraju przez agresorów.Piechota II RP - jeden z trzech, obok artylerii i kawalerii, głównych rodzajów wojska Sił Zbrojnych II RP (w ówczesnej terminologii rodzaj wojsk nazywano bronią).

Po zakończeniu kampanii wrześniowej karabiny, obok innej polskiej broni, znalazły się na uzbrojeniu tworzącej się partyzantki. Ze względu na znaczne gabaryty karabinów nie wykorzystywano ich w walkach miejskiego podziemia. Do użytku powróciły jednak podczas powstania warszawskiego.

Zdobyte we wrześniu 1939 karabiny wz. 98 zostały także przyjęte do uzbrojenia przez Wehrmacht jako Gewehr 299(p)G299(p). Niemcy nie rozróżniali oznaczeniami polskich kb wz.98 i wz. 98a.

Armia Polska we Francji, zwana też Błękitną Armią (od koloru francuskich mundurów) lub Armią Hallera – polska ochotnicza formacja wojskowa powstała w czasie I wojny światowej w roku 1917, powołana dekretem prezydenta Francji Raymonda Poincarégo 4 czerwca 1917 z inicjatywy Romana Dmowskiego oraz kierowanego przez niego Komitetu Polskiego Narodowego.Karabiny Berthier – seria francuskich karabinów powtarzalnych kalibru 8 mm, produkowanych na przełomie XIX - XX wieku, używanych głównie podczas I wojny światowej.


Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

I wojna światowa – konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 (w latach 20. i 30. XX wieku nazywany "wielką wojną") pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytanią, Francją, Rosją, Serbią, Japonią, Włochami (od 1915) i Stanami Zjednoczonymi (od 1917), a państwami centralnymi, tj. Austro-Węgrami i Niemcami wspieranymi przez Turcję i Bułgarię.
Bagnet karabinowy wz. 29 – ostatni z bagnetów polskiej konstrukcji okresu międzywojennego. Produkowany był przez trzy zakłady: Fabrykę Towarzystwa Motorów „Perkun” w Warszawie, Zbrojownię Nr 4 w Krakowie oraz Fabrykę Broni w Radomiu. Bagnet wz.29 składał się z głowni, rękojeści, głowicy z zatrzaskiem blokującym, jelca oraz pochwy.
Rada Ambasadorów (Konferencja Ambasadorów) – międzynarodowy organ wykonawczy kończącego I wojnę światową traktatu wersalskiego, działający w latach 1920–1931.
Bączek - metalowy, sprężysty pierścień łączący ze sobą lufę, łoże i nakładkę w starszych typach broni strzeleckiej. W broni europejskiej najczęściej stosowano dwa bączki, rzadziej trzy natomiast w broni wykonywanej na terenach bliskiego wschodu i w północnej afryce często stosowano od kilku do kilkunastu bączków (np. strzelby Kabylów z Afryki Płn.). Bączki były stosowane głównie w broni wojskowej jako rozwiązanie pozwalające na szybkie rozkładanie i składanie broni.
Bagnet karabinowy wz. 27 – nowa nazwa dla polskich bagnetów, wcześniej oznaczonych jako wz.22 oraz wz.24, których nazwy zmieniono w roku 1933. Bagnet ten był identyczny jak dwa pozostałe, z tą różnicą, że pasował on do wszystkich karabinów Mausera używanych w Wojsku Polskim.
Wehrmacht – całość sił zbrojnych III Rzeszy Niemieckiej z wyłączeniem Waffen-SS, utworzona 16 marca 1935 ustawą o powszechnym obowiązku służby wojskowej, która stanowiła jednostronne zerwanie klauzul militarnych traktatu wersalskiego (1919).
Bagnet karabinowy wzór 28, później nazwa zmieniona na wzór 29 – krótki bagnet polskiej konstrukcji przeznaczony do produkowanych w Polsce karabinków: wz. 29 oraz do Mauser wz. 98. Bagnety produkowane były przez dwa przedsiębiorstwa - Fabrykę Towarzystwa Motorów „Perkun” w Warszawie oraz Fabrykę Broni w Radomiu. Bagnet wz. 28 produkowany był w dwóch wersjach - z osłoną ogniową okładek i bez osłony. Wytwarzany dla użytku bieżącego jednostek oraz dla zapasów mobilizacyjnych. W roku 1933, zgodnie z Dziennikiem Rozkazów Nr 7/33 pkt. 101 wprowadzono nowe nazewnictwo bagnetu, które od tej pory określano jako wz.29. Uważany za jeden z najpopularniejszych bagnetów Wojska Polskiego okresu międzywojennego.

Reklama