Kapizm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zygmunt Waliszewski, Malarz i modelka, 1930

Kapizm, inaczej koloryzm – kierunek malarski, który wykształcił się i zdominował polską sztukę w drugiej dekadzie dwudziestolecia międzywojennego. Nazwa pochodzi od liter K.P. – skrótu Komitetu Paryskiego, czyli komitetu pomocy dla studentów wyjeżdżających na studia malarskie do Francji, zawiązanego w 1923 roku przez Józefa Pankiewicza na krakowskiej ASP.

Postimpresjonizm (czyli sztuka po impresjonizmie) – terminem tym określa się różne zjawiska w sztuce francuskiej na przełomie XIX i XX wieku, wywodzące się z impresjonizmu, ale w dużej mierze odrzucające go. Ramy czasowe określa się też bardziej precyzyjnie jako czas od ostatniej wystawy impresjonistów w 1886 roku do pierwszej wystawy fowistów w 1905.Historia Polski (1918–1939) – historia Polski w dwudziestoleciu międzywojennym, od odzyskania przez Polskę niepodległości do zakończenia regularnych działań wojennych Wojska Polskiego przeciw Wehrmachtowi i Armii Czerwonej po agresji III Rzeszy i ZSRR na Polskę i przeniesienia siedziby władz II Rzeczypospolitej poza granice kraju w związku z okupacją terytorium kraju przez agresorów.

Charakterystyczne cechy kierunku[ | edytuj kod]

Koloryści chętnie malowali naturę, pejzaże oraz portrety. Kolor był dla nich ważniejszy od konstrukcji, decydować miał o nastroju dzieła. Jak sami mawiali – kształtowali formę kolorem. Nie używali w zasadzie czarnej barwy, światło przedstawiali ciepłymi barwami, natomiast cienie zaznaczali chłodnymi odcieniami. Malowali w sposób prosty, unikając symboliki, dwuznaczności i wpływów historii czy literatury.

Tadeusz Piotr Potworowski (ur. 14 czerwca 1898 w Warszawie, zm. 24 kwietnia 1962 tamże) – polski malarz, scenograf, pedagog.Paryż (fr. Paris) – stolica i największa aglomeracja Francji, położona w centrum Basenu Paryskiego, nad Sekwaną (La Seine). Miasto stanowi centrum polityczne, ekonomiczne i kulturalne kraju. Znajdują się tu liczne zabytki i atrakcje turystyczne, co powoduje, że Paryż jest co roku odwiedzany przez ok. 30 milionów turystów.

Kapiści[ | edytuj kod]

Była to grupa młodych malarzy z pracowni Józefa Pankiewicza. Jedną z ważniejszych postaci nurtu był Jan Cybis, malarz pejzażysta i martwej natury. Jako ciekawostkę dodać można, że malował bez uprzedniego szkicu, od razu nakładając farbę na płótno.

Pozostali przedstawiciele kapizmu to m.in.:

Artur Nacht-Samborski (właśc. Artur Nacht; ur. 26 maja 1898 w Krakowie, zm. 9 października 1974 Warszawie) - polski malarz, wieloletni pedagog, profesor Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Gdańsku (w latach 1947–1949), gdzie kierował Wydziałem Malarstwa i Architektury, na którym prowadził Pracownię Malarstwa a także Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie (w latach 1949–1969).Głos Plastyków – ilustrowane czasopismo (miesięcznik) poświęcone sztukom plastycznym wydawane przez Związek Artystów Plastyków w Krakowie od roku 1930 do II wojny światowej. Po wojnie wydawanie pisma zostało wznowione w Warszawie (wychodziło do 1948). Pierwszy numer pisma nosił tytuł: Halo-halo. Plastycy mówią, kolejne numery: Halo. Głos Plastyków, a począwszy od numeru piątego Głos Plastyków z podtytułem Organ Związku Plastyków w Krakowie. Początkowo pismo redagowane było przez Tadeusza Cybulskiego, a od roku 1932 przez komitet redakcyjny w którego skład wchodzili m.in. Jan Cybis, Henryk Gotlib, Józef Jarema, Zbigniew Pronaszko, Tadeusz Seweryn, Adolf Szyszko-Bohusz. Od 1938 roku pismo wychodziło jako półrocznik. Zakres tematyczny publikowanych w nim artykułów obejmował sztukę współczesną; na łamach pojawiały się także polemiki, krytyki, biografie i porady.
  • Józef Czapski
  • Józef Jarema
  • Artur Nacht-Samborski
  • Piotr Potworowski
  • Hanna Rudzka-Cybisowa
  • Zygmunt Waliszewski
  • Marian Szczyrbuła
  • Do Paryża we wrześniu 1924 wyjechali: Jan Cybis, Józef Czapski, Seweryn Boraczok, Artur Nacht-Samborski, Tadeusz Piotr Potworowski, Hanna Rudzka-Cybisowa, Janusz Strzałecki, Marian Szczyrbuła, Zygmunt Waliszewski. Dołączyli do nich: Jacek Puget, później Dorota Seydenmannowa i Stanisław Szczepański.

    Józef Marian Franciszek Czapski herbu Leliwa (właśc. hrabia Hutten-Czapski, przydomka i tytułu nie używał, pseud. Marek Sienny, J. Cz., jcz, ur. 3 kwietnia 1896 r. w Pradze, zm. 12 stycznia 1993 r. w Maisons-Laffitte) – polski artysta malarz i pisarz,major WP.Józef Pankiewicz – (ur. 29 listopada 1866 w Lublinie, zm. 4 lipca 1940 w La Ciotat we Francji), polski malarz i grafik, pedagog. Młodszy brat Eugeniusza Pankiewicza.

    Grupa wyjechała na 7 lat do Paryża, po czym wróciła do Krakowa. Kapiści wnieśli do polskiej kultury artystycznej silne wpływy francuskiego postimpresjonizmu, mimo iż ówczesna awangarda wysunęła stanowisko krytyczne wobec ich twórczości.

    Na łamach czasopisma „Głos Plastyków” pisali: .mw-parser-output div.cytat{display:table;border:1px solid #aaa;padding:0;margin-top:0.5em;margin-bottom:0.8em;background:#f9f9f9}.mw-parser-output div.cytat>blockquote{margin:0;padding:0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo{text-align:right;padding:0 1em 0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo::before{content:"— "}.mw-parser-output div.cytat.środek{margin-left:auto;margin-right:auto}.mw-parser-output div.cytat.prawy{float:right;clear:right;margin-left:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.lewy{float:left;clear:left;margin-right:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.prawy:not([style]),.mw-parser-output div.cytat.lewy:not([style]){max-width:25em}

    Dzieło sztuki istnieje samo w sobie. Malując z natury chcemy stworzyć płótno, by odpowiadało naszemu przeżyciu malarskiemu wobec natury, więc nie żeby było dokumentem podobieństwa, ale żeby dało grę stosunków i działań plastycznych, na których koncepcję nas ta natura naprowadza. Płótno powinno być rozstrzygnięte po malarsku.

    Hanna Rudzka-Cybis (ur. 25 lipca 1897 w Mławie, zm. 3 lutego 1988 w Krakowie) – polska malarka, jedna z reprezentantek koloryzmu (kapizmu), współzałożycielka Komitetu Paryskiego. Pierwsza kobieta na stanowisku profesorskim na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Żona malarza Jana Cybisa.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Leksykon malarstwa, Muza SA, Warszawa 1992, ​ISBN 83-7079-076-3
  • Magdalena Czapska-Michalik: Kapiści, Edipresse Polska S.A., Warszawa 2007, ​ISBN 83-7477-217-4




  • Reklama