Kantylena

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Kantylena, melodyka kantylenowa (wł. cantabile – śpiewnie) – typ melodyki w dziele muzycznym charakteryzujący się śpiewnym (lirycznym) przebiegiem melodii (bez dużych skoków, zawierający małą liczbę nut o krótkich wartościach, z zastosowaniem, w przeważającym stopniu, artykulacji legato), wolnym tempem, w odróżnieniu od melodyki figuracyjnej. Jest to materiał dźwiękowy dobrany w taki sposób, aby był wygodny do wykonania głosem ludzkim, zgodny z jego naturalnymi możliwościami.

Nokturn (wł. notturno, franc. nocturne, niem. Nachtstück) – bardzo spokojna i zrównoważona oraz równie nastrojowa instrumentalna forma muzyczna inspirowana poetyckim nastrojem ciemnej nocy.Liryka (gr. λυρικóς, lyrikos – odnoszący się do liry) – jeden z trzech rodzajów literackich, obok dramatu i epiki.

Zalążkiem kantyleny był średniowieczny chorał prowadzony w długich wartościach, jednakże pełen jej rozkwit przypada na lata późniejsze (kiedy dzięki stale rozwijanej technice instrumentalnej różnica pomiędzy melodyką kantylenową a figuracyjną stała się bardziej wyraźna) – okres dominacji stylu bel canto (XVI-XVII w.).

Melodyka – zespół cech melodii charakterystycznych dla danego stylu, epoki, grupy kompozytorów, np. melodyka barokowa, melodyka w utworach Fryderyka Chopina. Melodyka to element dzieła muzycznego, który porządkuje następstwo dźwięków o różnych wysokościach i różnym czasie trwania.Melodia – jeden z elementów dzieła muzycznego, będący szeregiem dźwięków określającym długość ich trwania i odległości między nimi. Dźwięki te muszą następować po sobie w logicznym porządku. Sama melodia jest powiązana przede wszystkim z rytmem. Wiąże się również z elementami ekspresji muzycznej: dynamiką i artykulacją, z następstw dźwięków wynikają połączenia harmoniczne.

Typowymi przykładami kantyleny w muzyce wokalnej są wszelakie arie (np. aria z opery Rigoletto G. Verdiego), pieśni (np. pieśni solowe F. Schuberta), a w muzyce instrumentalnej nokturny (np. Nokturn H-dur op. 62 nr 1 F. Chopina).

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. pod red. A. Chodkowskiego: Mała Encyklopedia Muzyki. Warszawa: PWN, 1995. ISBN 83-01-11390-1.
  2. pod red. Stefana Śledzińskiego: Mała encyklopedia muzyki. Warszawa: PWN, 1981, s. 608. ISBN 83-01-00958-6.
Bel canto, także belcanto (wł. dosłownie: piękny śpiew) – termin muzyczny używany w dwóch pokrewnych znaczeniach:Aria – forma muzyczna wokalno-instrumentalna z kantylenowo rozwiniętym głosem solowym, zwykle część większej formy muzycznej takiej jak oratorium lub opera, występująca w punkcie kulminacyjnym akcji dramatycznej. Na ogół przyjmuje formę pieśni trzyczęściowej.




Warto wiedzieć że... beta

Figuracja (łac. figuratio – kształtowanie) – szybki przebieg pasażowy lub skalowy, wiążący się często z powtarzaniem łatwo identyfikowanej figury lub motywu; typowy szczególnie dla wariacji oraz rozwijania chorału czy melodii hymnicznej (zob. organowy chorał figurowany). Figuracja może być efektem stosowania dyminucji lub kolorowania, czyli zdobienia podstawowych wysokości (np. poprzez wypełnienie krokami melodycznymi przestrzeni między różnymi wysokościami). Stosuje się terminy figuracji harmonicznej (zob. bas Albertiego) i melodycznej.
Giuseppe Fortunino Francesco Verdi (ur. 10 października 1813 w Le Roncole koło Busseto, zm. 27 stycznia 1901 w Mediolanie) – kompozytor włoski. Studiował w Mediolanie. Opery komponował przez całe życie, sporadycznie komponował też inne gatunki - najsławniejszym przykładem Requiem. Z czasem zdobył wielką sławę i uznanie. Uważany jest za jednego z najwybitniejszych twórców operowych. Jego muzyka zawiera melodie podkreślające akcję sceniczną, oddające wielkie uczucia i dramaty.
Wydawnictwo Naukowe PWN SA – wydawnictwo z siedzibą w Warszawie, założone w 1951, w obecnej formie prawnej działające od 1997. Wydawnictwo Naukowe PWN SA stanowi jednostkę dominującą Grupy kapitałowej PWN, w skład której wchodzi kilkanaście przedsiębiorstw, głównie wydawnictw.
Franz Peter Schubert (ur. 31 stycznia 1797 w Himmelpfortgrund, zm. 19 listopada 1828 w Wiedniu) – austriacki kompozytor, prekursor romantyzmu w muzyce.
Artykulacja – jeden z elementów dzieła muzycznego, określający sposób wydobycia i kształtowania dźwięku. Artykulacji kształtuje także frazowanie i nadaje utworowi muzycznemu odpowiedni wyraz i dopełnia go pod względem technicznym.
Legato (po włosku: powiązane), jest techniką artykulacji w grze na instrumentach muzycznych, w której kolejne dźwięki są grane płynnie, bez najmniejszych przerw. W ten sposób tworzy się kilku(nasto?) nutowe "potoki" dźwięku, w których nie sposób jednoznacznie wyodrębnić pojedynczych dźwięków. W naturalny sposób legato zamyka się we frazie. Przeciwieństwem tego sposobu artykulacji jest staccato (po włosku:oddzielone), pośrednie zaś sposoby artykulacji określa się jako non-legato oraz mezzo staccato.
Głos ludzki – wibracje wytwarzane przez struny głosowe człowieka (dźwięki o określonej częstotliwości). Fałdy głosowe w połączeniu z m.in. zębami, językiem i ustami mogą wytworzyć szerokie spektrum dźwięków, umożliwiając całkowitą zmianę znaczenia wypowiedzi poprzez manipulację tonu lub akcentowanie pojedynczych części.

Reklama