Kantor

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Śpiewacy katedry wileńskiej

Kantor – urząd duchowny w kapitułach, którego obowiązkiem było przewodzenie w śpiewie liturgicznym, współcześnie intonuje podczas nabożeństw pieśni lub indywidualnie śpiewa psalmy, chociaż nie powinien tego robić, ponieważ tym zajmuje się psałterzysta.

Kościół Ewangelicko-Augsburski w Rzeczypospolitej Polskiej – najstarszy i największy Kościół ewangelicki (protestancki) w Polsce, kościół luterański prawnie działający na terenie Polski, będący członkiem takich organizacji, jak Światowa Rada Kościołów, Światowa Federacja Luterańska, Konferencja Kościołów Europejskich, Polska Rada Ekumeniczna. Organem prasowym jest Zwiastun Ewangelicki. Zwierzchnikiem Kościoła jest bp Jerzy Samiec.Hamburg (łac. Hammonia; dolnoniem. Hamborg [ˈhaˑmbɔːχ]), właściwie Wolne i Hanzeatyckie Miasto Hamburg (niem. Freie und Hansestadt Hamburg) – miasto w północnych Niemczech na prawach kraju związkowego niedaleko ujścia Łaby do Morza Północnego. Wolne miasto i zarazem związkowy kraj niemiecki (pow. 755 km², ludność 1,74 mln – drugie po Berlinie). Największy port morski kraju (75 mln ton przeładunku), wielki ośrodek przemysłowy (statki, elektrotechnika, przetwórstwo ropy, przemysł spożywczy) i finansowy. W 2011 roku miasto to otrzymało tytuł Europejskiej Stolicy Czystości.

Różne funkcje kantora, w zależności od wyznania:

Religie[ | edytuj kod]

Judaizm[ | edytuj kod]

W religii żydowskiej kantor (chazan) jest ogólnie przygotowany profesjonalnie jako wokalista oratoryjny, który towarzyszy zwykle rabinowi w praktykach religijnych i bierze udział w uroczystościach pogrzebowych. Chazan w judaizmie, zwyczajowo przewodzi modlitwom w bożnicy. Do jego obowiązków należy: wykonywanie czynności duchownych oraz zaspokajanie religijnych potrzeb wiernych swej gminy przez odprawianie nabożeństw, wypełnianie posług religijnych, nadawanie imion, udzielanie ślubów, grzebanie zmarłych – ogólnie obrzędy religijne. W niektórych społecznościach żydowskich może być kobieta (chazana).

Zespół muzyczny, grupa muzyczna – grupa wykonawców muzycznych wspólnie wykonujących muzykę z wykorzystaniem głosów (zespół wokalny), instrumentów muzycznych (zespół instrumentalny) lub jednocześnie głosów i instrumentów (zespół wokalno-instrumentalny).Oratorium – wielka forma muzyczna wokalno-instrumentalna wykonywana początkowo w kościele, a obecnie zazwyczaj na estradzie koncertowej. W wykonaniach oratorium biorą udział: śpiewacy - soliści, chór i orkiestra. Epickie fragmenty recytuje narrator (testo, historicus), czasem rolę tę przejmuje chór. Oratorium zbliżone jest do opery, lecz pozbawione jest akcji scenicznej, a jego tematyka najczęściej jest religijna: kompozytorzy katoliccy zazwyczaj wybierali tematy z życia świętych, natomiast w krajach protestanckich treścią librett oratoriów zazwyczaj były motywy biblijne. U schyłku XVIII w. pojawiać zaczęły się też tematy świeckie, choć należą one do rzadkości. Szczególnym gatunkiem oratorium jest pasja - oratorium opowiadające mękę Chrystusa i wydarzenia ją poprzedzające.
  • W Izraelu powstawała uczelnia muzyczna i Instytut Kantorów Tel Awiw, sama uczelnia została utworzona w 1984 z inicjatywy dra Maurice Jaffee, pomysłodawcy i założyciela Wielkiej Synagogi w Jerozolimie. Powodem utworzenia tej placówki edukacyjnej była potrzeba zachęcenia młodych ludzi do kształcenia wokalnego i muzycznego a jednocześnie potrzeba ożywienia sztuki kantorów. Na spotkaniu założycielskim Instytutu byli obecni: kantor Moshe Stern, kantor Naftali Herstik, Maestro Eli Jaffee oraz dr Zvi Talmon. W 1925 roku został Mosze Kusewicki głównym kantorem Hazzanem Wielkiej Synagogi w Wilnie, zastępując na tym stanowisku Gerszona Sirotę. W 1927 roku Kusewicki został głównym kantorem w Wielkiej Synagogi w Warszawie, ponownie zastępując na tym stanowisku Gerszona Sirotę. Kusewicki wykonywał również repertuar świecki, zdobywając międzynarodową sławę. Jego głos porównywano do głosów Jana Kiepury czy E. Carusa. Koncertował m.in. w Brukseli, Antwerpii, Budapeszcie, Paryżu, Wiedniu oraz Londynie. W latach 1934 i 1936 odbył podróże do Palestyny. Natomiast w 1938 roku odbył pierwszą podróż do Stanów Zjednoczonych, gdzie wystąpił w Carnegie Hall w Nowym Jorku. Mimo iż miał okazję zostać kantorem w wielu znanych synagogach na świecie, to nigdy nie chciał zrezygnować z pracy w Wielkiej Synagodze w Warszawie.
  • Chrześcijaństwo[ | edytuj kod]

    Katolicyzm[ | edytuj kod]

    W Kościele rzymskokatolickim kantor był powołany zgodnie z zasadą dobrej wiary do przewodzenia i intonowania w chórze wokalnym. Jako śpiewak-solista brał udział w oratoriach religijnych, a po nabożeństwach udzielał się w oratoriach świeckich oraz prowadził merytorycznie scholę cantorum.

    Synagoga, bożnica, bóżnica (z stgr. συναγωγή synagoge - zgromadzenie, miejsce zebrań) – żydowski dom modlitwy. W judaizmie miejsce modlitw i zgromadzeń religijnych, również miejsce zebrań społecznych gminy żydowskiej.Muezzin (arab. مؤذن, mu’azzin; tur. müezzin) – w islamie mężczyzna pięć razy dziennie wzywający z minaretu wiernych do modlitwy.

    Współcześnie zadaniem kantora w kościołach katolickich jest wykonywanie niektórych liturgicznych śpiewów solowych oraz kierowanie śpiewem wiernych.

    Prawosławie[ | edytuj kod]

    W Kościele prawosławnym kantor jest śpiewakiem, który intonuje i wykonuje śpiewy liturgiczne. Musi posiadać niezbędną wiedzę o liturgii prawosławnej.

    Protestantyzm[ | edytuj kod]

    W Kościołach ewangelickich historycznie do obowiązków kantora należało m.in. akompaniowanie zborowi, wykonywanie partii solowych, nauczanie muzyki członków kapeli oraz pisanie utworów muzycznych (np. kantat) na święta religijne. Jednym z bardziej znanych kantorów był Johann Sebastian Bach, pracujący w Lipsku, czy Georg Philipp Telemann, pracujący w Hamburgu.

    Fisharmonia (z fr. harmonium) - instrument muzyczny z grupy instrumentów dętych klawiszowych - idiofonów ze stroikami przelotowymi. Wyglądem zewnętrznym przypomina pianino "ścięte" nisko nad klawiaturą.Kantorat – w przeszłości w Kościołach ewangelickich jednostka terytorialna parafii, szkoła ewangelicka lub dom modlitwy (kaplica). Pojęcie oznacza także grupę wokalną prowadzoną przez kantora, lub jego stanowisko pracy.

    Instytucja i urząd kantora do dziś funkcjonuje w Kościołach ewangelickich – oznacza osobę stojącą na czele kantoratu i odpowiedzialną za całokształt muzyki wykonywanej w danej parafii. Obecnie nie tylko w Polsce termin ten coraz częściej jest zastępowany sformułowaniem „dyrektor muzyczny”, gdyż z tradycji semantycznych wynika mylne w tym przypadku utożsamianie kantora ze śpiewakiem, podczas gdy w rzeczywistości jest nim organista albo dyrygent chóru.

    Psalm (stgr. ψαλμός - psalmós, pochodzi od psallein i oznacza śpiew przy akompaniamencie instrumentu strunowego zwanego psalterion) – liryczny utwór modlitewny, rodzaj pieśni religijnej, o podniosłym charakterze, którego adresatem jest zazwyczaj Bóg, rzadziej człowiek. Ze względu na treść wyróżnia się psalmy: dziękczynne, błagalne, pokutne, prorocze, pochwalne, patriotyczne, żałobne.Mosze Kusewicki (ur. 9 czerwca 1889 w Smorgoniach, zm. 23 sierpnia 1965 w Nowym Jorku) – światowej sławy polsko-amerykański chazan i tenor liryczny; brat Jakuba, Simchy i Dawida Kusewickich.

    W przeszłości w Kościołach ewangelickich kantorem nazywany był także wyznaczony przez władze zboru nauczyciel, do którego obowiązków należało prowadzenie lekcji religii, rachunków, czytania i pisania. Ponadto sprawował on pieczę nad lokalną społecznością ewangelików zgromadzonych przy danym kantoracie. Kantorzy byli reprezentantami pastora, prowadzili w jego zastępstwie nabożeństwa i pełnili część funkcji administracyjnych. Stanowili oni swoisty łącznik pomiędzy pastorem, a wiernymi. W kantoratach wyposażonych w organy, bądź fisharmonię pełnili oni często funkcję organistów. Ich rola była istotna dla funkcjonowania wielu zborów Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce, zwłaszcza w XIX i 1. połowie XX wieku, ze względu na to, że rozległy obszar poszczególnych parafii uniemożliwiał pastorowi stałego nadzoru nad miejscowościami oddalonymi od siebie wiele kilometrów.

    Georg Philipp Telemann (ur. 14 marca 1681 w Magdeburgu, zm. 25 czerwca 1767 w Hamburgu) – niemiecki kompozytor okresu baroku.Chazan (inaczej kantor) – w judaizmie osoba prowadząca nabożeństwo z mniejszego pulitu przed Aron ha-kodesz. W judaizmie ortodoksyjnym funkcję tę pełnią tylko mężczyźni.

    Islam[ | edytuj kod]

    W islamie śpiewom w meczecie przewodzi (muezzin), który pięć razy dziennie nawołuje wiernych do modlitwy. Obecnie nawoływania odbywają się za pomocą rozgłośni i głośników.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Piekosiński Fr., (1901), Rycerstwo polskie wieków średnich, t.3 „Rycerstwo małopolskie w dobie piastowskiej” (1200–1366), Kraków
    2. Historia w skrócie ... (ang.). W: The Tel Aviv Cantorial Institute
    3. Magdalena Prokopowicz (red.), Żydzi polscy. Historie niezwykłe, Wydawnictwo Demart, Warszawa 2010, s. 189–190
    4. Eduard Kneifel. Das Kantoratswesen der Evangelisch-Augsburgischen Kirche in Polen. „Kirche im Osten”. 17, s. 144, 1974. Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht. 

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Andrzej Filaber, Prawodawstwo muzyki kościelnej, ​ISBN 978-83-87989-03-3​;
  • Ireneusz Pawlak, Muzyka liturgiczna po Soborze Watykańskim II, ​ISBN 83-7270-009-5​;
  • Święty Jan Kanty, prezbiter – materiały na brewiarz.katolik.pl [ostatnia aktualizacja: 22.09.2010]

  • Johann Sebastian Bach (ur. 21 marca/31 marca 1685 w Eisenach, zm. 28 lipca 1750 w Lipsku) – kompozytor i organista niemiecki epoki baroku, jeden z najwybitniejszych artystów w dziejach muzyki. Czołowa postać rodu Bachów.Judaizm – religia monoteistyczna, której podstawą jest wiara w jednego Boga (osobowego, niepodzielnego, będącego bytem niematerialnym, bezcielesnym i wiecznym), będącego nie tylko Stwórcą świata, ale także jego stałym „nadzorcą”, czy też „opiekunem”. Bóg ten zawarł z ludem Izraela wieczyste przymierze, obiecując ochronę i pomoc w zamian za podporządkowanie się jego nakazom.






    Warto wiedzieć że... beta

    Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.
    Kościół łaciński, Kościół katolicki obrządku łacińskiego, Kościół rzymskokatolicki, Kościół zachodni – największa liczebnie część Kościoła katolickiego, mająca własną, odrębną tradycję liturgiczną oraz własną i odrębną strukturę. Głową Kościoła rzymskokatolickiego jest biskup Rzymu, czyli papież. Z danych opublikowanych w Annuario Pontificio z 2010 roku wynika, że do Kościoła łacińskiego należy ok. 1 mld 130 mln ludzi czyli ok. 98,5% katolików.
    Hazzan (karaim. z hebr. חַזָּן wypowiadający modlitwy) – w religii karaimskiej osoba sprawująca duchowe zwierzchnictwo nad gminą karaimską. Rola hazzana w religii karaimskiej różni się od chazana w judaizmie. Zwyczajowo hazzan przewodzi modlitwom w kienesie. Do jego obowiązków należy wykonywanie czynności duchownych oraz zaspokajanie religijnych potrzeb wiernych swej gminy przez odprawianie nabożeństw, wypełnianie posług religijnych, nadawanie imion, udzielanie ślubów, grzebanie zmarłych.
    Gemeinsame Normdatei (GND) – kartoteka wzorcowa, stanowiąca element centralnego katalogu Niemieckiej Biblioteki Narodowej (DNB), utrzymywanego wspólnie przez niemieckie i austriackie sieci biblioteczne.
    Przez profesję w socjologii i antropologii rozumie się te zawody, które wymagają długotrwałego przygotowania, zazwyczaj poprzez konieczność odbycia studiów wyższych, a także często stażu zawodowego. Dla profesji charakterystyczne jest zrzeszanie się w stowarzyszenia zawodowe, tworzenie własnych kodeksów etycznych, a także ograniczanie dostępu do wykonywania zawodu wobec osób nie należących do organizacji.
    Gerszon Sirota (ur. 1874 w Odessie, zm. 1943 w Warszawie) – światowej sławy polski chazan, wykonawca żydowskiej muzyki wokalnej, tenor dramatyczny, w latach 1908-1927 nadkantor Wielkiej Synagogi w Warszawie.

    Reklama