Kamienice przy ul. Jana III Sobieskiego 8 i 10 w Sanoku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Kamienica przy ul. Jana III Sobieskiego 8 i 10 w Sanoku – dwie przylegające do siebie kamienice położone w Sanoku.

Jan Zigmund ps. „Zdrowie” (ur. 20 maja 1902 w Monasterzyskach, zm. 17 sierpnia 1970) – doktor wszech nauk lekarskich, chirurg, dyrektor pierwszego szpitala w Sanoku i inicjator budowy nowej placówki w tym mieście (obecnie Szpital Specjalistyczny w Sanoku). Podczas II wojny światowej żołnierz ZWZ-Armii Krajowej.{{Czasopismo infobox}} Nieznane pola: "odpowiednik". Tygodnik Ziemi Sanockiej – tygodnik regionalny ukazujący się w Sanoku na początku XX wieku.

Historia[ | edytuj kod]

Widok od północnego zachodu

Decyzję o budowie pod koniec XIX wieku podjął inż. architekt Władysław Beksiński (1850-1929). W jednej połowie zamieszkiwała rodzina Beksińskich (posiadająca swój pierwotny i główny przy ul. Jagiellońskiej), a druga połowa kamienicy została wynajęta i mieściło się w niej kasyno oficerskie c. i k. armii (odniesienie do tego znalazło się w książce Przygody dobrego wojaka Szwejka autorstwa Jaroslava Haška, gdzie jest mowa o działalności domu publicznego w kasynie).

Poronin – wieś podhalańska w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie tatrzańskim, w gminie Poronin, położona 7 km od Zakopanego. Przez miejscowość przechodzi łącząca Kraków z Zakopanem droga krajowa nr 47, będąca częścią zakopianki.Antoni Żubryd ps. „Zuch” (ur. 4 września 1918 w Sanoku, zm. 24 października 1946 w Malinówce) – podoficer piechoty Wojska Polskiego, major Narodowych Sił Zbrojnych, dowódca oddziału partyzanckiego NSZ – Zuch.

Pierwotnie obie kamienice figurowały pod numerami konskrypcyjnymi: budynek pod obecnym numerem 8 widniał pod numerem 247, a budynek pod obecnym numerem 10 miał numer 207.

Od 1900, wobec braków wystarczających pomieszczeń w działalności ówczesnego Państwowego Gimnazjum w Sanoku, zostały najęte do tych celów powierzchnie kamienicy Władysława Beksińskiego – sześć sal (ponadto analogicznie także kamienicy przy ul. Kazimierza Wielkiego 6 należącej do Karola Gerardisa). Lokale kamienicy służyły jako pokoje gościnne dla uczniów gimnazjum (wynajmował je sanocki Wydział Towarzystwa Pomocy Naukowej). Po wybuchu I wojny światowej wobec zajęcia budynku szkoły przez wojska najeźdźce (utworzono w nim szpital dla zakaźnie chorych), nauka była szczątkowo wznowiona od 1915 w m.in. w budynku kamienicy W. Beksińskiego (oraz K. Gerardisa). Od czerwca 1916 z pokoju udostępnionym w kamienicy przez inż. Beksińskiego korzystało Koło Ligi Kobiet Miasta Sanoka.

Józef Stachowicz (ur. 27 stycznia 1900 w Posadzie Jaćmierskiej k. Sanoka, zm. 22 lipca 1985 w Sanoku) – polski pedagog, polonista, organizator tajnego nauczania w powiecie sanockim.Armia Austro-Węgier (albo Armia Monarchii Austro-Węgierskiej) (niem. Gemeinsame Armee, kaiserliche und königliche Armee, k.u.k. Armee czyli cesarska i królewska Armia; do 1867 p.n. kaiserlich königliche Armee, k.k. Armee czyli cesarsko-królewska Armia) – wspólne wojska monarchii austro-węgierskiej. Wchodziły w skład wojsk lądowych (Landstreitkrräfte).

W 1922 córka inżyniera, Maria Władysława, wyszła za mąż za Franciszka Orawca, budynek stanowił jej wiano ślubne. Młoda para zamieszkała jednak w Poroninie. Druga połowa kamienicy została przekazana synowi, Stanisławowi. Przed II wojną światową obie kamienice miały numerację 4 (właścicielem był Stanisław Beksiński) i 6 (właścicielka była Władysława Orawiec); Stanisław Beksiński, zamieszkujący przy ul. Jagiellońskiej 41, był administratorem obu kamienic.

Stefan Zbigniew Stefański (ur. 12 lipca 1914 w Sanoku, zm. 2 czerwca 1998 tamże) – polski muzealnik, kustosz, regionalista, bibliofil, numizmatyk, działacz turystyczny, znawca historii Sanoka i ziemi sanockiej.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

W 1939 do numeru 4 byli przypisani: Jan Ptyś, skup i eksport jaj, który prowadził Wolf Krämer, a do numeru 6 lekarz dr Włodzimierz Kuranowicz.

Podczas II wojny światowej w okresie okupacji niemieckiej w budynku pod numerem 8 przemianowanych nazw ulicy Sobieskistrasse, później Kasernenstrasse 8 działał Oberförsterei (Nadleśnictwo). W okresie lat 40. XX wieku w budynku zamieszkiwała Stanisława Praczyńska (matka Janiny i teściowa Antoniego Żubryd). W 1945 i 1946 funkcjonariusze Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego aresztowali w budynku Stanisławę Praczyńską i kilkuletniego syna Żubrydów, Janusza.

Godło Polski, jest obowiązującym symbolem Rzeczypospolitej Polskiej, obok flagi i hymnu. Jego archetypem jest dynastyczny herb Piastów – pierwszych władców Polski.Muzeum w Gliwicach – jedno z najstarszych muzeów na Śląsku, założone w 1905 r. jako Muzeum Górnośląskie (Oberschlesische Museum), od 1945 r. Muzeum w Gliwicach.

W 2. poł. lat 50., w okresie PRL właścicielką kamienicy nr 4 była Stanisława Beksińska (żona zmarłego w 1953 Stanisława, matka Zdzisława), a właścicielem kamienicy pod numerem 6 był Jerzy Orawiec. W 1961 został zaplanowany remont kamienicy.

W 1961 proboszcz parafii Przemienienia Pańskiego w Sanoku ks. Antoni Porębski nabył od Jerzego Orawca kamienicę pod numerem 10. W budynku zamieszkiwali lekarze sanockiego szpitala: Nowosielski i Jan Zigmund (pod numerem 10 na piętrze zajmował pięciopokojowe mieszkanie do śmierci w 1970). Od 10 maja 1981 do 15 kwietnia 1989, podczas urzędowania kolejnego proboszcza parafii ks. Adama Sudoła, w trakcie prac nad rozbudową przykościelnej plebanii, w kamienicy pod numerem 10 funkcjonowała kancelaria parafialna. Po wielu staraniach ks. Sudoł uzyskał zezwolenie władz PRL na wykonanie remontu budynku (renowacja miała charakter kapitalny z uwagi na niekorzystny stan budynku pod numerem 10, w tym ściany zewnętrznej i stropów). W związku z prowadzonym remontem dotychczasowi mieszkańcy kamienicy pod numerem 10 otrzymali mieszkania zastępcze (rodziny Pierożyńskich, Burczyków, Jastrzębscy, Klech, Kordasowie, Bieńkowska, natomiast pod numerem 8 mieszkali Emilian i Stefania i Piotrowski). 15 kwietnia 1989 plebania została przeniesiona do nowej siedziby przy ulicy Grzegorza z Sanoka 5. W 1994 i 1995 w budynku trwały prace remontowe. Po przeprowadzonych pracach remontowych na parter i w suterenie kamienicy pod numerem 10 w 1995 ulokowano jedną z dwóch w Sanoku ochronek dla dzieci (Ochronka im. Błogosławionego Edmunda Bojanowskiego Zgromadzenia Sióstr Służebniczek NMP NP), które prowadzą siostry zakonne służebniczki starowiejskie, mające w tym budynków swoje mieszkania. Na piętrze w środkowej części została utworzono kaplica, po bokach której ulokowano pokoje gościnne (po lewej) i mieszkanie (po prawej), w którym ks. Sudoł zamieszkał po przejściu na emeryturę w 1995 aż do śmierci w 2012.

Janina Żubryd, z domu Praczyńska (zm. 24 października 1946 w Malinówce) – żołnierz partyzantki antykomunistycznej, żona Antoniego Żubryda.Edward Zając (ur. 1929 w Tarzymiechach) – polski historyk, archiwista, wbyły dyrektor i kustosz Muzeum Historycznego w Sanoku, wyróżniony Nagrodą Rady Miasta Sanoka za popularyzację wiedzy historycznej o Sanoku w 1997.

Elewacja budynku posiada zdobienia, w tym godło Polski. Kamienica pod numerem 10 zyskała przydomek „Dom pod Białym Orłem” (tablica z tym napisem znajduje się na północnej elewacji na wysokości pierwszego piętra). W korytarzu istnieje sklepienie kolebkowe z lunetami.

Oba budynki, pod numerami 8 i 10, zostały wpisane do gminnej ewidencji zabytków Sanoka.

Gmina (od niem. Gemeinde – komuna, społeczność) – wspólnota samorządowa osób zamieszkujących określone terytorium.Liga Kobiet Galicji i Śląska (do 1916 Liga Kobiet przy Naczelnym Komitecie Narodowym, od marca 1918 używano także nazwy Komitet Obywatelski Polek) – organizacja kobieca działająca w latach 1915–1918 na terenie zaboru austriackiego.

3 maja 2021 na ścianie obok wejścia do kamienicy przy ul. Jana III Sobieskiego 10 w Sanoku odsłonięto tablicę upamiętniającą ks. Adama Sudoła.

Podstrony: 1 [2] [3]




Warto wiedzieć że... beta

Antoni Porębski (ur. 3 maja 1898 w Wielopolu, zm. 1967 w Sanoku) – duchowny rzymskokatolicki, dziekan, proboszcz parafii pw. Przemienienia Pańskiego w Sanoku, kanonik honorowy kapituły przemyskiej, prepozyt.
Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) – oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952–1989. Uprzednio, w latach 1945–1952 ten sam organizm państwowy funkcjonował jako podmiot prawa międzynarodowego pod nazwą Rzeczpospolita Polska. Państwo to w okresie 1945-1989 propagandowo i kolokwialnie określane było jako Polska Ludowa.
Przygody dobrego wojaka Szwejka podczas wojny światowej (Osudy dobrého vojáka Švejka za světové války) – antywojenna powieść czeskiego pisarza Jaroslava Haška, której bohaterem jest Józef Szwejk z Królewskich Vinohradów w Pradze, sprzedawca psów i pucybut porucznika Lukasza.
Służebniczki starowiejskie – żeńskie zgromadzenie zakonne Kościoła katolickiego, będące jednym z czterech zgromadzeń zakonnych, wyodrębnionych ze Zgromadzenia Sióstr Służebniczek Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej, założonego w Wielkopolsce 3 maja 1850 r. przez bł. Edmunda Bojanowskiego. Siostry służebniczki są na co dzień pochłonięte pracą jako organistki, zakrystianki, wychowawczynie ochronek, a także jako katechetki. Siostry noszą granatowy habit, przepasany pasem w wewnętrznej części, na głowie granatowy welon zaopatrzony w białą przepaskę, na piersi zaś krzyż wyrabiany we Włoszech.
Wiano – zabezpieczenie posagu przez męża i odwzajemnienie za niego. Celem wiana było majątkowe zabezpieczenie żony-szlachcianki na wypadek śmierci męża. Składało się z dwóch równych części: oprawy posagu (części wiana zabezpieczającej posag) i przywianku (równego co do wartości posagowi wnoszonemu przez żonę). Zwykle wiano wynosiło podwójną wysokość posagu. Zapisywano je specjalnym listem wiennym. Współcześnie przez wiano rozumie się już tylko posag wnoszony do małżeństwa przez żonę lub jej rodziców.
Franciszek Orawiec (ur. 11 listopada 1896 w Poroninie, zm. wiosną 1940 w Katyniu) – major piechoty Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.
Deutsche Post AG (z niem. Poczta Niemiecka), działająca pod handlową nazwą Deutsche Post DHL – największy na świecie koncern logistyczny, zajmujący od lat wysoką lokatę na liście Fortune 500. Jej siedzibą jest Bonn. Firma funkcjonuje w ponad 220 państwach, zatrudniając prawie 440 tysięcy pracowników. Jej obroty w 2009 roku sięgnęły 46,2 mld EUR.

Reklama