Kalotypia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
George Wilson Bridges, Świątynia Jupitera, kalotyp, 1848

Kalotypia (z gr. καλός "piękny" i τύπος "odcisk", znana również jako talbotypia) – pierwsza fotograficzna technika negatywowa, opatentowana przez jej wynalazcę, Williama Foxa Talbota, w 1841 roku. Stosowana była w latach 40. i 50. XIX wieku. Papier pokryty światłoczułymi halogenkami srebra zostaje naświetlony w aparacie, a następnie wywoływany, dzięki czemu obraz utajony staje się widoczny. Z tak przygotowanego negatywu (kalotypu) wykonywane są odbitki – w XIX wieku w zasadzie wyłącznie były to odbitki na papierze solnym. Idea kalotypii – wykonywanie negatywu pozwalającego na otrzymanie wielu pozytywów (odbitek) – stała się podstawą dalszego rozwoju fotografii.

Kwas galusowy (nazwa systematyczna – kwas 3,4,5-trihydroksybenzoesowy) – organiczny związek chemiczny, hydroksykwas aromatyczny. Bezbarwne, rozpuszczalne w wodzie kryształy. Kompleksuje jony żelaza(III) (Fe), dając związki o intensywnym ciemnym zabarwieniu.Filadelfia (ang. Philadelphia wymowa: /ˌfɪləˈdɛlfiə/) – miasto na północno-wschodnim wybrzeżu USA, w stanie Pensylwania, u ujścia rzeki Delaware do Atlantyku. Największe pod względem liczby ludności miasto w Pensylwanii i szóste w kraju.

W XX wieku terminów kalotypii i talbotypii zaczęto używać w szerszym znaczeniu, obejmując nimi wszelkie obrazy pozytywowe z papierowych negatywów, jednak w ścisłym znaczeniu kalotypia (talbotypia) odnosi się wyłącznie do negatywowej techniki opracowanej przez Talbota, a nie do odbitek. Termin ten nie obejmuje także innych technik negatywowych na papierze, w tym także wywodzących się z kalotypii i będących jego modyfikacjami, takich jak np. negatywy na papierze woskowanym.

William Henry Fox Talbot (ur. 11 lutego 1800 w Melbury w Dorset, zm. 17 września 1877 w Lacock) – angielski archeolog, chemik, botanik, lingwista oraz matematyk, najbardziej znany jednak jako pionier fotografii. Talbot był wynalazcą procesu negatywowego w fotografii czarno-białej, który umożliwiał wykonywanie wielu odbitek (w przeciwieństwie do dagerotypu, który nie dawał możliwości stworzenia kopii). Wniósł też znaczny wkład w upowszechnienie się fotografii jako formy sztuki.Lago di Como, Lago Lario (niem. Gardasee) (łac. Lacus Larius) – jezioro w północnych Włoszech (Lombardia), w Alpach.

Historia[ | edytuj kod]

William Fox Talbot, Loch Katrine, odbitka na papierze solnym z kalotypu, ok. 1845
David Octavius Hill, Robert Adamson, Elizabeth Cockburn Cleghorn i John Henning jako Miss Wardour i Eddie Ochiltree z "Antykwariusza" Waltera Scotta, odbitka na papierze solnym z kalotypu, 1846-1847

Jak sam Talbot pisał w swojej książce The Pencil of Nature, idea fotografii miała się narodzić podczas jego pobytu nad jeziorem Como, gdzie przy pomocy urządzenia camera lucida bez powodzenia usiłował narysować pejzaże. Miał pomyśleć wówczas o wynalazku, dzięki któremu widoki te mogłyby same utrwalić się na papierze. W 1834 roku, po powrocie do Anglii, rozpoczął eksperymenty z papierem pokrytym samym azotanem srebra lub azotanem srebra i chlorkiem sodu. Na tak uczulony papier kładł rośliny i wystawiał na słońce, pod którego wpływem nieosłonięte partie ciemniały, pozostawiając negatywowe odbicie położonych obiektów. Tak uzyskane obrazy nazwał photogenic drawing (fotogeniczne rysowanie). Wkrótce rozpoczął eksperymenty z utrwalaniem widoków przy pomocy camera obscura.

John Frederick William Herschel (ur. 7 marca 1792 w Slough (Anglia), zm. 11 maja 1871 w Collingwood w hrabstwie Kent) – angielski astronom, chemik i fizyk, syn Mary Pitt i Williama Herschela.Louis Désiré Blanquart-Evrard (ur. 2 sierpnia 1802 w Lille, zm. 28 kwietnia 1872 tamże) – francuski handlarz draperiami, doświadczony chemik i zapalony amator fotograf. Wynalazca fotograficznego papieru albuminowego. Uważany za jednego z najważniejszych ludzi w rozwoju fotografii.

Na początku 1839 roku z Francji dotarła wieść o wynalezionym przez Louis Daguerre'a procesie fotograficznym, jednak nie zostały upublicznione żadne szczegóły na jego temat. Talbot, obawiając się, że Daguerre wynalazł identyczną technikę, jeszcze w styczniu tego roku zaprezentował swoje dotychczasowe prace w Royal Institution i Royal Society.

Odbitka fotograficzna – papierowy pozytyw uzyskany poprzez naświetlenie papieru światłoczułego za pomocą powiększalnika, minilabu, naświetlarki lub stykowo z negatywu lub diapozytywu.Azotan srebra (lapis od łac. lapis infernalis – kamień piekielny) – nieorganiczny związek chemiczny, sól kwasu azotowego i srebra. Związek ten został odkryty przez Alberta Wielkiego.

Talbot kontynuował swoje eksperymenty, chcąc zwiększyć czułość papieru, tak aby można było go naświetlać w aparacie. Pracował także nad metodami utrwalania obrazu i za radą Johna Herschela jako utrwalacza zaczął używać tiosiarczanu sodu. Kluczowe okazało się odkrycie zjawiska obrazu utajonego, którego Talbot dokonał w 1840 roku. Dzięki niemu czas naświetlania mógł być znacznie skrócony, gdyż obraz był wywoływany (przy pomocy kwasu galusowego).

Royal Institution (właściwie The Royal Institution of Great Britain) – brytyjskie stowarzyszenie naukowo-edukacyjne, którego głównym celem jest popularyzacja nauki, zajmujące się także prowadzeniem badań naukowych. Siedziba organizacji mieści się w Londynie, w dzielnicy Mayfair.Louis Jacques Mandé Daguerre (ur. 18 listopada 1787 w Cormeilles-en-Parisis, zm. 10 lipca 1851 w Bry-sur-Marne) – francuski malarz, scenograf.

W rezultacie tych ulepszeń Talbot opracował wywodzącą się z fotogenicznego rysowania technikę kalotypii, w której na papierze umieszczonym w prostym aparacie otrzymywał negatywowy obraz. Z niego mógł następnie wykonać wiele pozytywów (odbitek). Proces kalotypii opatentował 8 lutego 1841 roku, inaczej niż Daguerre, który zezwolił na swobodne korzystanie ze swojego wynalazku (poza Anglią). Patent przyczynił się do mniejszej popularności kalotypii od dagerotypii, która spotkała się z natychmiastowym sukcesem w Europie i Stanach Zjednoczonych. Z czasem jednak to właśnie system negatywowo-pozytywowy, pozwalający na multiplikowanie obrazów, wyparł dagerotypię i stał się podstawą współczesnej fotografii. W 1844 roku Talbot wydał The Pencil of Nature – pierwszą w dziejach książkę ilustrowaną fotografiami. Każdy egzemplarz zawierał wklejone 24 odbitki na papierze solnym z kalotypów. Publikacja takiej książki była możliwa właśnie dzięki temu, że kalotypia (w przeciwieństwie do dagerotypii) pozwalała na powielanie obrazów pozytywowych.

Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.Srebro (Ag, łac. argentum) – pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych w układzie okresowym. Jest srebrzystobiałym metalem, o największej przewodności elektrycznej i termicznej. W przyrodzie występuje w stanie wolnym, a także w minerałach, takich jak argentyt czy chlorargyryt. Większość wydobywanego srebra występuje jako domieszka rud miedzi, złota, ołowiu i cynku.

Rzadsze wykorzystanie kalotypii od dagerotypii czy negatywów szklanych spowodowane było także właściwościami samej techniki, odznaczającej się mniejszą ostrością obrazu. Niektórzy fotografowie poświęcili się jednak właśnie fotografii na papierze, osiągając niemal malarskie, „impresjonistyczne” efekty. Należeli do nich m.in. Robert Adamson i David Octavius Hill, Maxime Du Camp, Édouard Baldus i Louis Désiré Blanquart-Evrard. W Stanach Zjednoczonych fotografia na papierze uprawiana była jedynie przez zakład dagerotypowy Fredricka i William Langenheimów w Filadelfii. Z kalotypii chętnie korzystali także fotografowie-podróżnicy, dokumentujący odległe miejsca, architekturę, ludność i zwyczaje, np. Ziemię Świętą.

Wywoływanie materiałów fotograficznych (błon i papierów) – proces fotograficzny, którego zasadniczym etapem jest reakcja chemiczna, w wyniku której przetwarzane są naświetlone obszary substancji światłoczułej. W ten sposób obraz utajony przekształca się w negatywowy obraz jawny. Wywoływanie przeprowadza się najczęściej przy użyciu kąpieli w roztworze wywoływacza. Większość materiałów fotograficznych musi być następnie poddanych utrwalaniu.Édouard Baldus (ur. 5 czerwca 1813 w Grünebach, zm. 22 grudnia 1889 w Arcueil-Cachan) – francuski fotograf, autor licznych zdjęć o charakterze dokumentacyjnym, członek Mission Héliographique.

Technika kalotypii podlegała w kolejnych latach licznym ulepszeniom i modyfikacjom, wprowadzanym przez różnych fotografów. Jedną z technik wywodzących się kalotypii była technika negatywu na papierze woskowanym, wprowadzona w 1851 roku przez Gustave'a Le Graya.

Kalotypia stosowana była przede wszystkim w latach 40. i 50 XIX wieku, zamierając przed 1870 rokiem. Krótkie okresy ponownej popularności przeżyła na samym początku XX wieku i w latach 20.

Fotografia (gr. φως, phōs, D. phōtós – światło; gráphō – piszę, graphein – rysować, pisać; rysowanie za pomocą światła) – zbiór wielu różnych technik, których celem jest zarejestrowanie trwałego, pojedynczego obrazu za pomocą światła. Potoczne znaczenie zakłada wykorzystanie układu optycznego, choć nie jest to konieczne – fotografia otworkowa, rayografia.Maxime Du Camp (ur. 8 lutego 1822 w Paryżu, zm. 9 lutego 1894 w Baden-Baden) – francuski pisarz i fotograf, autor zdjęć dokumentujących zabytki Egiptu. Od 1880 r. członek Akademii Francuskiej.


Podstrony: 1 [2] [3]




Warto wiedzieć że... beta

Ziemia Święta − termin pochodzący z Biblii, oznaczający Palestynę i Izrael jako miejsca rozgrywania się wydarzeń Starego i Nowego Testamentu. Nazwa używana głównie przez chrześcijan, ale także w judaizmie i islamie.
Gustave Le Gray, właśc. Jean Baptiste Gustave Le Gray (lub Legray) (ur. 20 sierpnia 1820 w Villiers-le-Bel, zm. 1882 w Egipcie) – francuski fotograf, wynalazca, pisarz.
Camera obscura (Camera obscura z łac. ciemna komnata) – prosty przyrząd optyczny pozwalający uzyskać rzeczywisty obraz. Była pierwowzorem aparatu fotograficznego.
Jodek srebra – nieorganiczny związek chemiczny, sól kwasu jodowodorowego i srebra. Jest solą o żółtym zabarwieniu, nierozpuszczalną w wodzie i, podobnie jak inne halogenki srebra, światłoczułą. Struktura krystaliczna jodku srebra zmienia się wraz z temperaturą.
Odbitka na papierze solnym – pozytyw fotograficzny wykonany na papierze nasączonym roztworem soli kuchennej, a następnie uczulonym azotanem srebra. Odbitki takie wykonywano stykowo z negatywów papierowych (zwłaszcza kalotypowych) i szklanych, a naświetlanie odbywało się pod wpływem światła słonecznego. W latach 40. i w mniejszym stopniu w 50. XIX wieku papier solny był podstawową techniką, w której otrzymywano pozytywowe obrazy fotograficzne. Ok. 1853 roku zaczął być wypierany przez papier albuminowy, który z końcem dekady stał się dominującą techniką pozytywową.
Chlorek sodu (sól kuchenna) – nieorganiczny związek chemiczny, sól kwasu solnego (kwasu chlorowodorowego) i sodu. Czasami zapisuje się również ją jako sól kwasu solnego i wodorotlenku sodu (HCl + NaOH → NaCl + H2O).
Obraz utajony - obraz, który powstaje po naświetleniu błony fotograficznej (filmu), ale jest jeszcze nie wywołany. Niewidoczny gołym okiem. Po wywołaniu filmu obszary, które były naświetlone, stają się widoczne i tworzą obraz jawny.

Reklama