Kaliber broni

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Porównanie nabojów różnego kalibru

Kaliber broni – najmniejsza średnica przewodu lufy broni palnej. W przypadku luf gwintowanych kaliber broni oznacza średnicę lufy mierzoną na polach gwintu. Niekiedy kaliber oznacza średnicę lufy mierzoną między bruzdami.

Carstwo Rosyjskie (ros. Русское царство, "Carstwo Ruskie") – oficjalna nazwa Rosji w latach 1547–1721. Carstwo Rosyjskie obejmowało tereny od wschodniej Europy poprzez północną część Azji po Ocean Spokojny. Carstwo było kontynuacją Wielkiego Księstwa Moskiewskiego, istniejącego w latach 1328–1547. W 1547 roku odbyła się koronacja wielkiego księcia moskiewskiego Iwana IV Groźnego na „cara Wszechrusi”, co dało początek Carstwu Rosyjskiemu. W 1721 Piotr I przyjął tytuł cesarza-imperatora, dając tym samym początek Imperium Rosyjskiemu. Carowie rosyjscy nadal jednak używali (do 1917 roku) tytułów m.in. wielkich książąt włodzimierskich, twerskich i moskiewskich.122 mm haubica wz. 1938 (M-30) – radziecka haubica opracowana w roku 1938, której masowa produkcja ruszyła w 1940. Była jednym z podstawowych dział Armii Czerwonej podczas II wojny światowej. W latach 1940-1955 wyprodukowano ponad 19 tys. egzemplarzy tej broni (z tego 17,5 tys. w latach 1940-1945). Używana była przez wiele lat po wojnie w wielu armiach świata, w tym w Wojsku Polskim, gdzie służy do dziś jako 122 mm ciągniona haubica wz. 1938/1985). Stanowiła również uzbrojenie dział samobieżnych SU-122 i SG-122.

Sposoby określania:

  • wagomiar (do XIX wieku, obecnie dla broni gładkolufowej) – oznacza liczbę pocisków kulistych dla danej lufy, które można odlać z funta ołowiu (np. „kaliber 12”, bez jednostki miary)
  • funt – brytyjski system określania kalibru artylerii ciężarem pocisku wyrażonym w funtach, tak zwany pounder. Zrezygnowano z niego po drugiej wojnie światowej.
  • milimetr – sposób określania kalibru stosowany w większości krajów europejskich, np. 7,62 mm, 9 mm, 37 mm, 125 mm
  • centymetr – przybliżony sposób określania kalibru dział stosowany historycznie w części krajów europejskich
  • cal angielski, dawniej także linia (1 linia = 1/10 cala) – stosowany nadal w systemie imperialnym
  • Kalibry wagomiarowe używane są do broni gładkolufowej, głównie 12, 16 i 20 (kaliber wagomiarowy definiowany jako liczba kul okrągłych, które można odlać z jednego funta brytyjskiego ołowiu). Podanie kalibru w postaci ułamka, np. 12/70 określa oprócz samego kalibru wagomiarowego długość łuski podaną w mm, co przekłada się na min. długość komory nabojowej broni, w jakiej tę amunicję można stosować.

    Sabot — w technologii wojskowej mianem tym określa się część pocisku podkalibrowego, której zadaniem jest "dopełnić" średnicę pocisku do kalibru lufy, z której jest on wystrzeliwany.80 cm K (E) "Schwerer Gustav" (Ciężki Gustaw; przez żołnierzy nazwane "Dora") – niemieckie działo kolejowe kalibru 802 mm.

    Sposób pomiaru kalibru w calach zastosowali Brytyjczycy pod koniec XIX wieku, a od nich przejęli go Rosjanie. Początkowo więc, gdy kaliber lufy był równy całkowitej liczbie cali, podawano go w calach, np. 2, 3, 4, 5, 10, 15 cali. Natomiast gdy kaliber lufy był różny od całkowitej liczby cali, podawano go w liniach, np. karabin 3-liniowy (7,62 mm), armata 42-liniowa (106,68 mm) – popularna 106,7 mm armata, haubica 48-liniowa (121,92 mm) – popularna radziecka 122 mm haubica M-30, haubica 60-liniowa (152,4 mm), haubica 80-liniowa (203,2 mm). W okresie międzywojennym konstruktorzy posługujący się calami zrezygnowali z linii, zastępując je setnymi lub tysięcznymi częściami cala, np. kaliber .30 = .30 cala = 7,62 mm, kal. .50 = 12,7 mm, kal. .357 = 0,357 cala = 9 mm (stosowany głównie w krajach anglosaskich). W zapisie kalibrów broni strzeleckiej wyrażonych w częściach cala opuszczane jest „0” w pozycji jedności ułamka dziesiętnego i nazwa jednostki (cal), a czasem także kropka w funkcji separatora.

    Lufa gwintowana – rodzaj lufy, stosowanej w broni palnej już w połowie XV stulecia. W lufie tej znajduje się gwint (skręcenie), które nadaje pociskowi ruch wirowy przez co jego lot jest znacznie bardziej stabilny dzięki efektowi żyroskopowemu. Jej zaletą jest duża celność, jednak ze względu na długi czas nabijania pierwszych egzemplarzy stosowana była początkowo jedynie w broni myśliwskiej lub wyborowej (np. arkebuzach). Powszechne stosowanie luf gwintowanych miało miejsce w drugiej połowie XIX wieku wraz z wynalezieniem amunicji zespolonej i broni odtylcowej.Działo kolejowe — działo umieszczone na specjalnej platformie kolejowej i mogące prowadzić z niej ogień. Mniejszego kalibru działa, często umieszczone w obrotowych wieżach, wchodziły w skład pociągów pancernych. Działa kolejowe sensu stricto były samodzielnymi jednostkami dużego kalibru (od 200 mm do 800 mm), wykorzystywanymi jako artyleria oblężnicza.

    Początkowo zwłaszcza Royal Navy używała systemu określania kalibru artylerii wywodzącego się z początków konstrukcji artyleryjskich, który określał kaliber za pomocą wagi (w funtach) wystrzeliwanych pocisków. Początkowo każde pojedyncze działo różniło się od innych dział, toteż ładunek pasujący do jednego działa mógł nie pasować do żadnego innego. Początek rewolucji przemysłowej i produkcji masowej dział doprowadził do standaryzacji kilku podstawowych rozmiarów dział. To z kolei doprowadziło do przypisania konkretnych oznaczeń liczby funtów (pdr) konkretnym kalibrom dział, choć wagi pocisków dla konkretnego działa mogły się znacząco różnić w zależności od typu pocisku. Mimo to oznaczenia pdr nie zarzucono aż do okresu po drugiej wojnie światowej. Dla dział większych niż 25 pdr (a czasem nawet niektórych mniejszych) Royal Navy stosowała zarówno imperialny, jak i metryczny system miar, czasami zamiennie. W ostatnich latach jednak flota brytyjska przeszła całkowicie na system metryczny.

    Statecznik (brzechwa) – nieruchoma lub nastawna część usterzenia samolotu, rakiety lub pocisku rakietowego. Wyróżnia się stateczniki poziome i pionowe. Wykorzystywane do stabilizowania lotu. Konstrukcja statecznika zbliżona jest do konstrukcji skrzydła.Lufa – zasadnicza część broni palnej, umożliwiająca nadanie pociskowi jednocześnie ruchu postępowego i obrotowego (lufy gwintowane) lub tylko postępowego (lufy gładkościenne) w odpowiednim kierunku.

    Należy zaznaczyć, że faktyczna średnica pocisku może z różnych względów w niewielkim stopniu różnić się od ich nominalnego kalibru. W szczególności dotyczy to kalibrów podanych w centymetrach, kiedy na przykład nominalny kaliber armat morskich 28 cm wynosił faktycznie 283 mm. W podawaniu kalibrów broni artyleryjskiej ułamki milimetra są na ogół pomijane. Różnice wynikają także z przeliczania kalibrów podanych oryginalnie w calach lub ich częściach na milimetry. Wreszcie zdarzają się przypadki, kiedy nominalny kaliber świadomie odbiega od średnicy pocisku, na przykład w celu lepszego odróżnienia od siebie różnych nabojów. Szczególnym przypadkiem są pociski nadkalibrowe i podkalibrowe. Pocisk nadkalibrowy ma większą średnicę od średnicy przewodu lufy i wystaje z lufy. Pocisk podkalibrowy ma średnicę mniejszą od kalibru lufy (rdzeń pocisku) i utrzymywany jest w osi przy pomocy (odrzucanych) sabotów (APFSDS-T); rolę jednego z nich może pełnić brzechwa ogonowa.

    Royal Navy, Królewska Marynarka Wojenna – marynarka wojenna Wielkiej Brytanii, najstarsza zorganizowana siła zbrojna Zjednoczonego Królestwa.Broń palna – broń miotająca pociski energią gazów powstałych ze spalania ładunku miotającego. W zależności od rodzaju zastosowanego układu miotającego, dzieli się ona na broń lufową i broń rakietową.

    Istniały także działa przeciwpancerne o stożkowym przewodzie lufy, używające pocisków o specjalnej konstrukcji, w których przewód lufy zwężał się w kierunku wylotu (np. niemieckie działko kalibru 28/20 mm – 2,8 cm sPzB 41).

    Największy kaliber (914 mm) miał amerykański doświadczalny moździerz Little David. Prawdopodobnie największy kaliber użyty bojowo posiadały średniowieczne moździerze (880 mm) albo niemiecka armata kolejowa Dora (800 mm) z okresu II wojny światowej. Należy wspomnieć, iż w 1586 roku najsłynniejszy ludwisarz Carstwa Rosyjskiego, Andriej Czochow, odlał jedno z największych dział: armatę Car, kalibru 890 mm (masa: 40 t, całkowita długość działa: 5,5 m).

    Funt (ang. pound lub ang. pound-mass pochodzi od staroangielskiego pund, które wywodzi się z germańskiej adaptacji łacińskiego (libra) pondo - Pfund; lb, lbm, lbm, ) – pozaukładowa jednostka masy wywodząca się od rzymskiej libry. Miara funta była różna na przestrzeni wieków w różnych państwach, zwykle wynosiła pomiędzy 0,4 a 0,5 kilograma. Obecnie w państwach anglosaskich jest przyjęty międzynarodowy funt równy 0,453 592 37 kg oraz stosowany jest skrót lb (od libra, liczba mnoga w jęz. angielskim: lbs).Produkcja masowa - jeden z typów produkcji. Polega na produkowaniu stale tych samych produktów np. produkcja cukru, cementu. Charakteryzuje się bardzo małym asortymentem, ale znaczną ilością produkowanych wyrobów. Wykonywana jest przez duże przedsiębiorstwa przemysłowe. Wymaga usystematyzowanie przebiegu produkcji. Pracownicy specjalizują się w wykonywaniu określonych i na ogół prostych czynności. Charakteryzuje się niskimi kosztami.

    Kaliber pocisków rakietowych i torped to największa średnica korpusu.

    Długość lufy[ | edytuj kod]

    Często za pomocą liczby kalibrów podaje się także długość lufy o danym kalibrze, na przykład długość lufy radzieckiej haubicy M-30 (kalibru 121,92 mm) wynosi 22,7 kalibru (czyli 2800 mm).

    Często przy długości lufy używane jest oznaczenie L/liczba, na przykład L/45 (czyli lufa o długość 45 kalibrów).

    Moździerz – rodzaj prostego działa strzelającego stromotorowo. W większości, z wyjątkiem największych rodzajów, nie stosuje się oporopowrotnika. Ponieważ rolę ciężkich moździerzy oblężniczych przejęło lotnictwo, obecnie często definiuje się moździerz jako działo nie mające oporopowrotnika. Bywa także utożsamiany z moździerzem piechoty, nazywanym moździerzem właściwym. W starszej literaturze można spotkać nazwę miotacz lub miotacz min.Mil – Jednostka miary, równa 1/1000 cala, używana jako podstawa rastra przy projektowaniu obwodów drukowanych w elektronice.


    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Brytyjski system miar, jednostki imperialne – system miar stosowany w Wielkiej Brytanii oraz dawnych koloniach brytyjskich. Ponadto był stosowany tradycyjnie w komunikacji morskiej i lotniczej.
    Amunicja przeciwpancerna – termin określający ogół pocisków artyleryjskich, rakiet, min, granatów oraz pocisków wystrzeliwanych z broni strzeleckiej przeznaczonych do rażenia celów opancerzonych - czołgów, opancerzonych wozów bojowych oraz umocnień. Celem tego rodzaju pocisków jest przebicie jak najmocniejszego pancerza. Głównym czynnikiem rażącym większości rodzajów amunicji przeciwpancernej jest ich energia kinetyczna.
    Broń gładkolufowa - rodzaj broni palnej, w której przewód lufy pozbawiony jest gwintowania, nadającego pociskom ruch obrotowy.
    Moździerz ciężki kal. 914 mm (36-calowy) „Little David” – amerykański ciężki moździerz skonstruowany w 1945 roku, największy pod względem kalibru moździerz na świecie.
    Pocisk podkalibrowy – pocisk przeciwpancerny zbudowany z osłony, która odpada po opuszczeniu lufy oraz z rakietokształtnego rdzenia z bardzo twardego materiału, zazwyczaj jest to zubożony uranu lub wolfram. Pociski podkalibrowe najczęściej używane są armatach czołgowych do niszczenia pojazdów pancernych. Osiągają one prędkość nawet do 1800 m/s (6480 km/h), a zgromadzona w związku z tym ich energia kinetyczna pozwala na przebicie pancerza rdzeniem pocisku. Wewnątrz kadłuba pocisk rozpryskuje się rażąc załogę atakowanego pojazdu.
    Przewodem lufy nazywamy otwór lufy (rury grubościennej). Przewody luf broni gwintowanej składają się z dwóch części: komory nabojowej oraz części gwintowanej. Komora nabojowa służy do umieszczenia naboju w lufie, natomiast część gwintowana nadaje pociskowi ruch obrotowy. We współczesnych typach armat przeciwpancernych przewód lufy jest nie gwintowany, ale gładki (broń gładkolufowa). Pocisk stabilizowany jest wówczas brzechwowo (w broni gwintowanej-obrotowo).
    Separator dziesiętny, znak dziesiętny – znak używany do oddzielenia części całkowitej od części ułamkowej w zapisie liczby. Jest to najczęściej przecinek (,), kropka (.) lub znak momayyez (zbliżony do ukośnika) w krajach arabskich.

    Reklama