Kaddo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Flaga Indian Kaddo

Kaddo (ang. Caddo) – konfederacja północnoamerykańskich plemion indiańskich, mówiących językami z rodziny językowej kaddo, w skład której wchodzą też plemiona Wichita, Kichai, Paunisi i Arikara.

Języki kaddo – rodzina języków autochtonicznych Ameryk, używana przez Indian zamieszkujących Wielkie Równiny w Stanach Zjednoczonych.Wichita (nazwa własna: Towihaedshi, pol. Wiczita) — jedno z plemion Indian Ameryki Północnej w federacji Kaddo, blisko spokrewnione z Paunisami.

Historia[ | edytuj kod]

Indianie Kaddo zamieszkiwali pierwotnie tereny wzdłuż rzeki Red River, na terenach dzisiejszej Luizjany i Arkansas. Na obszarze wykopalisk w starych siedzibach Kaddo w Arkansas znaleziono ślady świadczące o tym, że pierwotnie ich głównym sposobem zdobywania pożywiania było polowanie.

Plemię – grupa spokrewnionych rodów wywodzących się od wspólnego przodka (w odróżnieniu od szczepu), zamieszkujących jeden obszar i połączonych wspólnymi związkami społecznymi oraz ekonomicznymi. Plemię ma świadomość bliskiego pokrewieństwa, posługuje się tym samym dialektem i jest połączone wyznawaniem tego samego kultu religijnego. Definicja "krewniacza" plemienia może być też, w niektórych przypadkach (np. plemiona słowiańskie), zastąpiona definicją terytorialną. Według tej definicji plemię to lokalna wspólnota osadnicza złożona z kilku lub kilkunastu mniejszych wspólnot terytorialnych (np. w na ziemiach polskich tą mniejszą wspólnotą było opole).Meksyk (Meksykańskie Stany Zjednoczone, hiszp. México, Estados Unidos Mexicanos, Méjico, nah. Mēxihco) – kraj w Ameryce Północnej. Sąsiaduje ze Stanami Zjednoczonymi (na północy), z Oceanem Spokojnym (na zachodzie i południu), Zatoką Meksykańską i Morzem Karaibskim (na wschodzie) oraz z Gwatemalą i Belize (na południu i południowym wschodzie).

W okresie kolonizacji Ameryki Kaddo byli ludem półosiadłym i kopieniaczym, zajmowali się garncarstwem i wyplataniem koszy. Uprawiali kukurydzę, dynie i warzywa, które były ich stałym pożywieniem. Zajmowali się też rybołówstwem i polowaniem.

Początkowo byli przyjaźnie nastawieni do Francuzów. Kiedy jednak wzmógł się napór białych osadników (XVIII w.) a Luizjana przeszła w 1803 roku na własność Stanów Zjednoczonych plemię zostało zepchnięte na południe. W 1835 roku zostali zmuszeni do wyrzeczenia się swych rodzimych terenów i przewędrowali do Teksasu, gdzie połączyli się z innymi grupami konfederacji. W 1859 roku zostali zmuszeni do dalszej wędrówki. Osiedli na Terytorium Indiańskim w dzisiejszym stanie Oklahoma, w rezerwacie nad rzeką Washita.

Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. Jukatan (Yucatán) – półwysep w Ameryce Środkowej, oblany wodami Morza Karaibskiego i Zatoki Meksykańskiej. Pod względem politycznym przynależy do Meksyku, Gwatemali i Belize. Powierzchnia ok. 180 tys. km². Jukatan zbudowany jest z wapieni trzeciorzędowych, z silnie rozwiniętymi zjawiskami krasowymi.Półwysep nie posiada jezior, rzek i strumieni. Źródłem słodkiej wody są wejścia do podziemnych zalanych jaskiń tworzące oczka wodne tzw. cenates. Wybrzeże nizinne, akumulacyjne. Prawie całą powierzchnie zajmują równiny, na południu tylko Góry Maya, z maksymalną wysokością do 1122 m n.p.m. Klimat podrównikowy wilgotny z roczną sumą opadów od 500 mm na północy do 3800 mm na południu. Średnia temperatura w styczniu 20–22 °C, w lipcu 25–29 °C. Naturalną szatę roślinną Jukatanu tworzą lasy równikowe i sawanny, a wzdłuż wybrzeża – namorzyny.

Pewne cechy kultury Kaddo świadczą o ich związkach z indiańskimi kulturami prekolumbijskimi Meksyku i Jukatanu.

Liczebność[ | edytuj kod]

Według danych U.S. Census Bureau, podczas spisu powszechnego w 2000 roku 2675 obywateli USA zadeklarowało, że jest pochodzenia Caddo, zaś 4663 oświadczyło, że ma pochodzenie wyłącznie lub między innymi Caddo.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Barry M. Pritzkert: A Native American Encyclopedia: History, Culture, and Peoples. Oxford: Oxford University Press, 2000. ISBN 978-0-19-513877-1.
  • Red River (Red, Red River of the South) – rzeka w USA, prawy dopływ Missisipi. Przepływa przez stany Arkansas, Luizjana, Teksas i Oklahoma.Terytorium Indiańskie (ang. "Indian Territory") – rozległy obszar na zachód od rzeki Missisipi, przeznaczony ustawą z 1830 r. pod wyłączne osadnictwo indiańskich plemion wysiedlanych przymusowo z południa i wschodu Stanów Zjednoczonych, by zrobić miejsce dla europejskich osadników i ograniczyć możliwość konfliktów. W kolejnych dziesięcioleciach do rezerwatów na Terytorium Indiańskim przesiedlano kolejne podbite plemiona z całego kraju, a obszar samego Terytorium stopniowo redukowano (np. w 1854 i 1891 r., gdy z jego części powstało Terytorium Oklahomy). W 1907 r. ostatnie istniejące w tym regionie rezerwaty Indian włączono do nowego stanu Oklahoma, gdzie część z nich istnieje do dziś.




    Warto wiedzieć że... beta

    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>
    Arikara – plemię Indian Ameryki Północnej spokrewnione z Paunisami, wśród białych osadników znane również jako "Arickaree" lub "Ree". Słowo "Arikara" znaczy tyle co "rogi" lub "jeleń" i ma związek ze sposobem układania włosów wzwyż po dwóch stronach głowy w oparciu o odpowiednio umocowane grzebienie.
    Wielka Encyklopedia Rosyjska (ros. Большая российская энциклопедия, БРЭ) – jedna z największych encyklopedii uniwersalnych w języku rosyjskim, wydana w 36 tomach w latach 2004–2017. Wydana przez spółkę wydawniczą o tej samej nazwie, pod auspicjami Rosyjskiej Akademii Nauk, na mocy dekretu prezydenckiego Władimira Putina nr 1156 z 2002 roku
    Rezerwat Indian – autonomiczny obszar przeznaczony dla tubylczych ludów Ameryki (Indian), ustanowiony przez dane państwo (lub jego jednostkę administracyjną, np. stan, prowincję) – zazwyczaj w celu ochrony terytorium, tożsamości, integralności, odrębności i innych praw tubylczej grupy, będącej jego właścicielem lub użytkownikiem.
    Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.
    Rodzina językowa – w klasyfikacji języków jednostka obejmująca grupę języków, co do których zakłada się lub istnieją bezpośrednie dowody, że wywodzą się one od wspólnego prajęzyka. Wniosek o pochodzeniu języków od wspólnego źródła wysuwa się ze względu na ich regularne podobieństwa (występowanie wspólnych lub zbliżonych form wyrazów, podobieństwo morfologii, składni itp.). Przykładowo uważa się, że języki indoeuropejskie wywodzą się od języka praindoeuropejskiego (co dziś nie jest przez nikogo specjalnie podważane).
    Paunisi (Paneassa, Pari, Pariki, ang. Pawnee) — Indianie Ameryki Północnej, zamieszkujący niegdyś tereny obecnego stanu Nebraska, a współcześnie - Oklahomę i inne stany USA.

    Reklama