K’uk’ Bahlam I

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z K'uk' Bahlam I)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Glif z imieniem władcy

K’uk’ Bahlam I (ur. 30 marca 397, zm. ok. 435 roku) – majański władca uważany za założyciela dynastii Palenque. Panował w latach 431–435.

Tikál, Tical – miasto Majów położone na terenie Gwatemali w departamencie Petén, w gminie San Andrés, w pobliżu jeziora Petén Itzá. Najprawdopodobniej dawna stolica państwa Majów. Zostało założone w początkowym okresie klasycznym, w III wieku. Pierwotne centrum kulturowe znajdowało się pod silnymi wpływami Teotihuacán (do ok. 400 r.). W tym okresie rozpoczęto wznoszenie w mieście pierwszych piramid w stylu talud-tablero. Okres największego rozkwitu przypada na VII – VIII w. W IX w. miasto zostało opuszczone. Ukryte w dżungli ruiny zostały odkryte pod koniec XVII wieku przez hiszpańskich misjonarzy. Pierwsze naukowa ekspedycja została zorganizowana przez rząd Gwatemali w 1848 r. Badania archeologiczne były prowadzone już w XIX w., systematyczne wykopaliska prowadzono od 1952 do 1970 oraz w 1980 r. Badania pozwoliły na odkrycie sześciu wysokich piramid schodkowych z wzniesionymi na nich świątyniami i innych grup budowli połączonych ze sobą drogami procesyjnymi. Wśród nich odkryto liczne stele upamiętniające kolejnych władców Tikál. W centrum miasta, przy Wielkim Placu ruiny dwóch świątyń zwanych świątynią I i świątynią II oraz zabudowania Północnego Akropolu i Centralnego Akropolu. Świątynia I o wysokości ponad 46,0 m nazywana jest także Świątynią Wielkiego Jaguara, zlokalizowana została po wschodniej stronie placu. Po stronie zachodniej, znajduje się nieco niższa, o wysokości ok. 36,0 m Świątynia II. Czas ich powstania określany jest na ok. 700 r. Na zachód od tej grupy wznosi się ruina najwyższej, mierzącej ponad 65,0 m, piramidy z świątynią IV zwaną też Świątynią Dwugłowego Węża. Czas jej powstania określa się na ok. 480 r. W pobliżu Centralnego Akropolu, na jego południowo-zachodnim krańcu znajduje się Plac Zaginionego Świata, na której wzniesiono platformę do prowadzenia obserwacji astronomicznych oraz Plac Siedmiu Świątyń. Przy południowym krańcu drogi procesyjnej noszącej imię odkrywcy z 1848 r. Modesto Méndeza znajduje się świątynia VI, nazywana Świątynią Inskrypcji, z uwagi na umieszczenie w jej centralnej części dachu długiego napisu. Czas jej powstania określany jest na ok. 766 r. Nie są to wszystkie piramidy schodkowe zbudowane w Tikál. W grupach ruin oznaczonych O, R i Q znajdują się kolejne bliźniacze piramidy. Obszar, na którym znajdują się ruiny, zajmuje powierzchnię ok. 60,0 km , powierzchnia całego miasta liczyła ok. 125,0 km .Kwezal herbowy, quetzal (Pharomachrus mocinno) – gatunek ptaka z rodziny trogonów (Trogonidae) zamieszkujący tereny od południowego Meksyku po Kostarykę i zachodnią część Panamy. Najliczniejszy w Gwatemali i Hondurasie. Odgrywał znaczącą rolę w wierzeniach ludów Mezoameryki.

Niewiele wiadomo na jego temat. Według długiej rachuby urodził się 8.18.0.13.6 5 Kimi 14 K’ayab (30 marca 397 roku), a na tron wstąpił 8.19.15.3.4 1 K’an 2 K’ayab (10 marca 431 roku). W inskrypcjach z Palenque nosi tytuł „króla Toktahn” skąd najpewniej pochodził, lecz ta lokalizacja pozostaje nieznana. Jego czteroletnie panowanie częściowo pokrywa się z panowaniem teotihuacańskiego władcy Tikálu – Siyaj Chan K’awiila II, który rządził w okresie wzmożonego wpływu Teotihuacanu na ośrodki majańskie. Imię K’awiila znajduje się także na filarze pałacu w Palenque co sugeruje, że Teotihuacan mógł mieć wpływ na powstanie nowej dynastii, podobnie jak w przypadku miasta Tikál.

Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.Kalendarz Majów – kalendarz używany w obrębie cywilizacji Majów w tzw. okresie klasycznym, tj. między III a IX w. n.e., a w okresie poklasycznym aż do najazdu Hiszpanów, z pewnymi zmianami, przez Majów i ludy Nahua (Nahaua), od IX w. n.e. Tolteków, a od XIV w. n.e. Azteków.

Glif z imieniem władcy składa się z wizerunku ptaka kwezala z uchem jaguara (k’uk’) oraz jaguara (bahlam), więc jego imię znaczy „Quetzal-Jaguar”.

Data śmierci K’uk’ Bahlama I nie jest znana, ale ponieważ jego następca Casper zasiadł na tronie 10 sierpnia 435 roku, to bardzo prawdopodobne, że zmarł on krótko przed tą datą.

W 1999 roku archeolodzy natrafili w tzw. Świątyni XX w Palenque na komorę grobową, w której jak przypuszczają mogą znajdować się szczątki pierwszego władcy. Jednakże z powodu złego stanu budowli nie zdecydowali się na wejście do środka. Od czasu jej odkrycia trwają prace nad wzmocnieniem świątyni.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. The Rulers of Palenque (ang.). mesoweb.com. [dostęp 2017-04-28].
  2. Equipo del INAH ingresa a tumba real en Palenque (hiszp.). inah.gob.mx. [dostęp 2017-04-28].




Reklama