John Gorton

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

John Gorton (ur. 9 września 1911 w Melbourne, zm. 19 maja 2002 w Sydney) – australijski polityk, w latach 1968–1971 lider Liberalnej Partii Australii i zarazem premier federalny.

Sydney (wym. [ˈsɪdni]) – największe miasto Australii i Oceanii z liczbą ludności wynoszącą ponad 5,3 mln mieszkańców, także stolica stanu Nowa Południowa Walia. Założone w 1788 roku, Sydney jest znaczącym centrum finansowym, handlowym, transportowym, kulturalnym i turystycznym, mając status metropolii o znaczeniu globalnym. Metropolia jest także dużym węzłem komunikacyjnym z największym międzynarodowym lotniskiem w Australii, które obsłużyło prawie 42 milionów pasażerów w 2016 roku, i rozbudowaną siecią drogową i kolejową. Położone jest na wschodnim wybrzeżu nad Oceanem Spokojnym. Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Życiorys[ | edytuj kod]

Młodość[ | edytuj kod]

Urodził się jako owoc nieformalnego związku. Jego ojciec był z pochodzenia Anglikiem i trudnił się uprawą pomarańczy. Matka przyszłego premiera zmarła, gdy ten miał dziewięć lat. Resztę dzieciństwa spędził z ojcem i przyrodnią siostrą. Wyjechał na studia do Anglii, gdzie ukończył politologię, historię i ekonomię na University of Oxford. W chwilach wolnych od nauki zdołał także uzyskać licencję pilota samolotu. Tam też poznał amerykańską studentkę, która w 1935 została jego żoną i osiadła wraz z nim na farmie jego ojca w stanie Wiktoria. Jak wielu ludzi związanych z australijskim rolnictwem, Gorton działał wówczas w Partii Wiejskiej.

John Malcolm Fraser (ur. 21 maja 1930 w Toraku, zm. 20 marca 2015) – australijski polityk, premier Australii w latach 1975–1983 .Uniwersytet Oksfordzki (ang. University of Oxford, łac. Universitas Oxoniensis) – uniwersytet w Oksfordzie założony przed 1167, najstarszy uniwersytet w Wielkiej Brytanii i krajach anglosaskich.

Kariera polityczna[ | edytuj kod]

Poseł i minister[ | edytuj kod]

Podczas II wojny światowej Gorton zgłosił się na ochotnika do lotnictwa i służył podczas walk w Azji Południowo-Wschodniej. Po powrocie do cywila związał się z nowo powstałą Liberalną Partią Australii (LPA). W 1949 został z jej ramienia wybrany do Senatu. Zasiadał w gabinetach Roberta Menziesa i Harolda Holta, kierując m.in. resortami marynarki wojennej, robót publicznych, spraw wewnętrznych i edukacji.

Edward Gough Whitlam (ur. 11 lipca 1916 w Melbourne) – australijski prawnik, polityk, dwudziesty pierwszy premier Australii.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

Premier[ | edytuj kod]

19 grudnia 1967 premier Holt został uznany za zmarłego po tym, jak dwa dni wcześniej zaginął (najpewniej utonął, choć nigdy nie odnaleziono ciała), pływając w oceanie. Naturalnym kandydatem na nowego szefa rządu był dotychczasowy wicelider LPA, William McMahon. Współpracy z nim odmówił jednak szef koalicyjnej Partii Agrarnej, tymczasowo sprawujący funkcję premiera John McEwen. W tej sytuacji partia musiała szukać nowego przywódcy. 9 stycznia 1968 wybory na lidera wygrał Gorton, a dzień później został zaprzysiężony jako premier Australii. W lutym 1968 wygrał wyboru uzupełniające do Izby Reprezentantów w okręgu wyborczym zaginionego Holta. Tym samym dopełnił tradycji konstytucyjnej mówiącej, by szef rządu zasiadał w izbie niższej parlamentu.

Australia (Związek Australijski, Commonwealth of Australia) – państwo położone na półkuli południowej, obejmujące najmniejszy kontynent świata, wyspę Tasmanię i inne znacznie mniejsze wyspy na Oceanie Indyjskim i Spokojnym. Jedyny kraj, który obejmuje cały kontynent. Siłą rzeczy nie posiada granic lądowych z żadnym państwem.Premier Australii – de facto najważniejsze stanowisko we władzy wykonawczej na szczeblu federalnym w Australii, a także w całym systemie politycznym tego państwa. Formalnie premiera powołuje gubernator generalny Australii w imieniu królowej Australii. W praktyce funkcję tę niemal automatycznie obejmuje lider partii lub koalicji mającej najwięcej miejsc w Izbie Reprezentantów. Niemal równocześnie gubernator generalny powołuje na wniosek premiera gabinet. W skład rządu wchodzą również ministrowie niższej rangi (struktura władzy wykonawczej jest w Australii w znacznej mierze wzorowana na rozwiązaniach brytyjskich).

Początkowo opinia publiczna bardzo ciepło przyjęła nowego premiera, który starał się kreować na zwykłego faceta, który lubi po pracy posiedzieć przy piwie. Z czasem tego typu wizerunek stał się jednak jego przekleństwem – prasa zaczęła spekulować na temat jego rzekomego alkoholizmu i słabości do kobiet. Choć starał się prowadzić bardziej niezależną politykę zagraniczną od poprzedników, utrzymał obecność australijskich wojsk w Wietnamie, co po wydarzeniach roku 1968 było bardzo niepopularne. W polityce wewnętrznej dążył do umocnienia władz federalnych kosztem stanów, co w naturalny sposób antagonizowało przeciw niemu, często bardzo wpływowych i popularnych na swoim terenie, premierów stanowych. W dodatku nie dorównywał medialnością przywódcy opozycji labourzystowskiej, którym był wówczas Gough Whitlam.

Pierwszy gabinet Harolda Holta - czterdziesty drugi gabinet federalny Australii, urzędujący od 26 stycznia do 14 grudnia 1966 roku. Był ósmym z rzędu gabinetem koalicyjnym Liberalnej Partii Australii (LPA) i Partii Wiejskiej (CP).International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

W 1969 kierowana przez niego partia nie najlepiej wypadła w wyborach – utrzymała wprawdzie władzę, ale notując ciężkie straty w Izbie Reprezentantów (przewaga koalicji nad opozycją stopniała z 45. do 7. mandatów). Później było tylko gorzej – kolejne sondaże pokazywały systematyczny spadek jej poparcia. W styczniu 1971 na emeryturę przeszedł McEwen, będący największym sojusznikiem Gortona w rządzie. Dwa miesiące później w wyniku wewnątrzpartyjnego buntu na fotelu lidera LPA i premiera zastąpił go McMahon. Gorton zdołał wywalczyć dla siebie teki wicelidera i ministra obrony, ale po kilku miesiącach premier pozbył się go z rządu.

Alkoholizm, choroba alkoholowa, uzależnienie od alkoholu, toksykomania alkoholowa – zaburzenie polegające na utracie kontroli nad ilością spożywanego alkoholu.Drugi gabinet Harolda Holta - czterdziesty trzeci gabinet federalny Australii, urzędujący od 14 grudnia 1966 do 19 grudnia 1967. Był dziewiątym z rzędu gabinetem koalicyjnym Liberalnej Partii Australii (LPA) i Partii Wiejskiej (CP). Był również trzecim i ostatnim w dotychczasowej historii Australii gabinetem federalnym, którego dymisja nastąpiła na skutek śmierci premiera (pozostałe to czwarty gabinet Josepha Lyonsa i drugi gabinet Johna Curtina).

Późniejsze życie[ | edytuj kod]

Nowy lider nie zdołał zapobiec wyborczej porażce LPA w 1972. Przez kolejne dwa lata Gorton zasiadał w gabinecie cieni. Gdy w 1975 liderem liberałów został Malcolm Fraser, przywódca buntu, który cztery lata wcześniej pozbawił Gortona władzy, były premier odszedł z partii i próbował swoich sił w wyborach jako kandydat niezależny, ale bez powodzenia. Mając 69 lat, przeszedł na emeryturę. Wrócił do partii, ale pozostawał na jej uboczu. Pod koniec życia zaczął odzyskiwać uznanie w kręgach LPA – honorowym gościem jego 90. urodzin był ówczesny lider liberałów i premier Australii, John Howard. Zmarł niespełna rok później.

Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. Robert Gordon Menzies (ur. 20 grudnia 1894 w Jeparit w stanie Wiktoria, zm. 15 maja 1978 w Melbourne) – australijski polityk, 12. premier Australii. Założyciel Liberalnej Partii Australii. W latach 1939-1941 i 1949-1966 premier Australii.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Biografia na stronie Archiwum Narodowego Australii (ang.) [dostęp 2008-09-12]




  • Warto wiedzieć że... beta

    Melbourne (wym. [ˈmelbən] lub [ˈmɛlbərn]) – w latach 1901–1927 stolica Australii, największe miasto stanu Wiktoria oraz drugie pod względem wielkości w Australii (po Sydney), z liczbą ludności wynoszącą 4,8 mln mieszkańców. Uznane przez czasopismo „The Economist” za „Najlepsze miasto do życia na świecie” w latach 2011–2017. W Melbourne – obok Sydney – znajduje się największe skupisko polonijne Australii. Siedziba konsula honorowego Polski.
    Izba Reprezentantów Australii (Australian House of Representatives) - izba niższa Parlamentu Australii, składająca się ze 150 członków wybieranych na trzyletnią kadencję. Deputowani wybierani są w jednomandatowych okręgach wyborczych z zastosowaniem ordynacji preferencyjnej (tzw. proporcjonalnego wyboru przedstawiciela).
    Liberalna Partia Australii (Liberal Party of Australia) to australijska partia polityczna założona w 1945, która od momentu swojego powstania zdominowała centro-prawicową scenę polityczną w Australii, konkurując z centro-lewicową Partią Pracy. Praktycznie od momentu założenia pozostaje w stałej koalicji z Australijską Partią Narodową.
    Australijska Partia Pracy (Australian Labor Party, ALP) – australijska partia polityczna o profilu socjaldemokratycznym, założona w 1891 i tradycyjnie blisko związana ze środowiskami związkowymi. ALP jest najstarszą istniejącą do dzisiaj partią polityczną w Australii i zarazem głównym ugrupowaniem lewicowym w tym kraju. Od drugiej dekady XX wieku jest jedną z dwóch głównych sił politycznych, które wymieniają się u steru władzy na szczeblu federalnym (drugą stanowi prawica, od połowy lat 40. XX wieku zorganizowana w dwóch pozostających w trwałej koalicji ugrupowaniach - Liberalnej Partii Australii i Narodowej Partii Australii).
    National Party of Australia (Narodowa Partia Australii, dawniej Country Party) - australijska partia agrarystyczna założona w styczniu 1920. Oryginalnie nazywała się "Country Party", w 1975 nazwa została zmieniona na "National Country Party", a obecna nazwa została przyjęta w 1982. Od lat 40. w stałej koalicji z Partią Liberalną tworząc tzw. Koalicję.
    SUDOC (fr. Système Universitaire de Documentation, pol. Uniwersytecki System Dokumentacji) – centralny katalog informacji bibliograficznej francuskiego szkolnictwa wyższego.
    Wiktoria (ang. Victoria, VIC) – jeden ze stanów Australii, położony w południowo-wschodniej części kontynentu australijskiego. Odznacza się największą w kraju gęstością zaludnienia.

    Reklama