Joachim Fryderyk von Mansfeld

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Joachim Fryderyk von Mansfeld (niem. Joachim Friedrich Graf von Mansfeld zu Vorderort) – właśc. Joachim Fryderyk hrabia von Mansfeld-Vorderort (ur. 19 kwietnia 1581, zm. 29 kwietnia 1623 na zamku we Friedeburgu, gdzie został pochowany) – niemiecki hrabia i pułkownik królewski, generał na służbie szwedzkiej, syn hrabiego Brunona I von Mansfelda (z bardzo starego rodu hrabiów Mansfeld) i hrabianki Krystyny von Barby-Mühlingen, bezdzietny. Był rówieśnikiem innego Mansfelda, wybitnego dowódcy-najemnika Piotra Ernesta von Mansfelda (1580-1626), którego ojciec, Peter Ernest I von Mansfeld (1517–1604) był namiestnikiem Niderlandów i bratem dziadka Joachima Fryderyka, Filipa II (1502-1546). Mieszkał głównie we Friedeburgu nad Soławą w powiecie Mansfeld-Südharz i Pfützthal (gmina Salzmünde w powiecie soławskim) w Niemczech.

Pułkownik – stopień oficerski. W SZ RP jest to najwyższy stopień wojskowy korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – korpusu oficerów sztabowych. W większości sił zbrojnych po stopniu pułkownika (ang. i fr. – colonel, niem. Oberst, ros. полковник) są stopnie generalskie.Hrabia – tytuł szlachecki, w Polsce od wyrazu grabia i graf, wyraz pochodzenia czeskiego i niemieckiego, w czasach wczesnośredniowiecznych comes, jednakże średniowieczni comites byli wyższymi urzędnikami, kasztelanami oraz wojewodami.

Brał udział w walkach na Węgrzech, gdzie ponoć okrył się niesławą oraz w wojnie z Rzecząpospolitą o Inflanty. W 1605 zaciągnął się na służbę u króla szwedzkiego, Karola Sudermańskiego i w dniu 11 sierpnia tego roku wylądował wraz ze swoim korpusem (4000 ludzi i 6 dział) pod Dyjamentem u ujścia Dźwiny, którego, mimo przeprowadzenia trzech szturmów, nie udało mu się opanować, więc ruszył w kierunku Rygi z zamiarem zdobycia tego najważniejszego w Inflantach miasta, jednak bez powodzenia.

Powiat Mansfeld-Südharz (niem. Landkreis Mansfeld-Südharz) - powiat w niemieckim kraju związkowym Saksonia-Anhalt. Powstał 1 lipca 2007 z połączenia powiatów Sangerhausen i Mansfelder Land. Siedzibą powiatu jest Sangerhausen.Lipsk (niem. Leipzig; górnołuż. Lipsk; czes. Lipsko; łac. Lipsia) – miasto na prawach powiatu, najliczniejszy ośrodek Saksonii i drugi, po Berlinie, Niemiec wschodnich. Miasto należy do aglomeracji Lipsk-Halle, która liczy ok. 996 100 mieszkańców (2009).

W bitwie pod Kircholmem, gdzie dowodził prawym skrzydłem jazdy szwedzkiej, dokładniej dziesięcioma kornetami rajtarii, został ranny. Po bitwie prowadził korespondencję z hetmanem Chodkiewiczem, m.in. w sprawie wymiany jeńców.

Po wznowieniu działań wojennych, w roku 1607 (Mansfeld samowolnie zerwał zawarty wcześniej rozejm) zdobywa Biały Kamień, a w lipcu 1608 Dyjament, ponoć podstępem. Następnie opanowuje w sierpniu Fellin i Kokenhausen. Mansfeld zamierzał też ruszyć na Litwę i zająć Wilno.

Na tym zakończyły się jednak sukcesy Mansfelda, bowiem rok później, w marcu 1609 roku zostaje pobity przez hetmana Chodkiewicza pod Rygą (rozbicie przedniej straży wojsk Mansfelda podczas przeprawy przez Dźwinę), następnie latem pod Parnawą, ostatecznie 6 października w bitwie nad Gawią.

Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.

W historiografii polskiej przyjęto stosowanie pisowni Fryderyk Joachim Mansfeld lub Fryderyk Mansfeld, w pismach dawnych lub z epoki natomiast spotyka się samo nazwisko bądź określenie generał Mansfeld (względnie hetman), choć zgodnie z danymi metrykalnymi i zapisem w języku rodzimym (niemieckim) powinno być jak w definicji hasła. Prawdopodobnie ten niewielki błąd popełniono dość dawno temu (być może gen. Mansfeld świadomie używał drugiego imienia na co dzień jako głównego, z sobie tylko znanych powodów), określenia Fryderyk hrabia Mansfeld używa już Adam Naruszewicz i jest to zapewne powielane przez kolejnych, polskich historyków, podobnie jak zagubienie „von” przed nazwiskiem.

Viljandi (pol. Felin, niem. Fellin) – miasto w południowej Estonii, nad jeziorem Viljandi. Wzmiankowane w 1211 r. (powstało na miejscu grodu Estów). Prawa miejskie nadał Viljandi w 1283 r. wielki mistrz zakonu kawalerów mieczowych Villekinus de Endorpe. Członek Hanzy. W granicach Rzeczypospolitej Obojga Narodów (Inflanty: XVI/XVII w., siedziba starosty), odbity przez Polaków w 1602. W Szwecji (XVII/XVIII), od 1721 r. w granicach Rosji.Inflanty (łac. Livonia, także Lieflant, niem. Livland, łot. Vidzeme, est. Liivimaa) – nazwa krainy historycznej nad Dźwiną i Zatoką Ryską powstałej w średniowieczu w obrębie posiadłości zakonu kawalerów mieczowych, a zamieszkanej przez plemiona bałtyckie (przodków obecnych Łotyszów) i ugrofińskie (przodków obecnych Estończyków), na których kulturę na przestrzeni wieków wpływała głównie kultura niemiecka, a także skandynawska i polska (szczególnie w Inflantach Polskich/Łatgalii). Dawne Inflanty obejmują terytoria dzisiejszej Estonii i Łotwy.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. R. Seidel, „Die Grafen von Mansfeld: Geschichte und Geschichten eines deutschen Adelsgeschlechts”, Egelsbach... 1998, s. 436.
  2. A. Naruszewicz, „Historya J.K. Chodkiewicza, Wojewody Wileńskiego, Hetmana Wielkiego W. Ks. Lit.”, Lipsk 1837, T. I, s. 181.
  3. „Nowiny z Inflant o sczęslivvey porazce...”, Kraków 1605, s. 4.
  4. H. Wisner, „Kircholm 1605”, Warszawa 1987, s. 119.
  5. A. Naruszewicz, op. cit., s. 184.
  6. Nowiny z Inflant..., op. cit., s. 2.
  7. Miroslav Marek, Mansfeld 2, Genealogy.euweb.cz.
  8. Joachim Frederick of Mansfeld Vorderort, genealogy.rootsweb.ancestry.com.
  9. A. Naruszewicz, op. cit., s. 82.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Renate Seidel: Die Grafen von Mansfeld: Geschichte und Geschichten eines deutschen Adelsgeschlechts, Fouqué Literaturverlag, Egelsbach, Frankfurt a.M. etc. 1998, ​ISBN 3-8267-4230-3
  • Adam Naruszewicz: Historya J.K. Chodkiewicza, Wojewody Wileńskiego, Hetmana Wielkiego W. Ks. Lit., T. I, Breitkopf & Haertel, Lipsk 1837
  • „Nowiny z Inflant o sczęslivvey porazce, ktora sie stała nad Karolusem Ksiazęciem Sudermanskim przez Ie M. Pana Karola Chotkievvicza, nayvvyzszego hetmana W.X.L. Dnia 27 Septemb: vv dzien S. Stanislavva, Roku 1605., druk. Mikołaja Szaffenbergera, Kraków 1605
  • Leszek Podhorodecki: Jan Karol Chodkiewicz 1560-1621, Wydawnictwo MON, Warszawa 1982, ​ISBN 83-11-06707-4
  • Henryk Wisner, Kircholm 1605, Warszawa: MON, 1987, ISBN 83-11-07387-2, OCLC 69561602.
  • Encyklopedia Wojskowa, Wydawnictwo Naukowe PWN, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 2007, ​ISBN 978-83-01-15175-1​, ​ISBN 978-83-11-10727-4
  • Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • RootsWeb An Ancestry Community – portal genealogiczny należący do The Generations Network, Inc. (ang.). [dostęp 26 lipca 2009].
  • Miroslav Marek, Genealogy.EU – portal genealogiczny (ang.). [dostęp 26 lipca 2009].
  • Strona grupy rekonstrukcyjnej Regimentu Wolfa von Mansfelda (niem.). [dostęp 26 lipca 2009].
  • International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji. Karol IX Waza, Karol Sudermański jako książę Karol – szw. Hertig Karl (ur. 4 października 1550 w zamku sztokholmskim, zm. 30 października 1611 w Nyköping) – król Szwecji w latach 1604–1611 (koronowany 15 marca 1607), regent Szwecji w latach 1599–1604, książę Sudermanii (Södermanland). Pochowany został w katedrze w Strängnäs.




    Warto wiedzieć że... beta

    Bellona – dom wydawniczy, specjalizujący się w literaturze historycznej oraz militarnej. W jego ofercie znajdują się także kryminały, powieści historyczne i fantastyczne, oraz albumy, kalendarze, bajki i inna literatura dziecięca i wszelkiego rodzaju poradniki pomocne w życiu codziennym.
    Dźwina (łot. Daugava, białorus. Дзьвiна - Dźwina lub Заходняя Дзьвiна - Zachodniaja Dźwina, ros. Западная Двина - Zapadnaja Dwina, , lit. Dauguva, liw. Väina, niem. Düna, dawna nazwa: Rubon) – druga pod względem wielkości rzeka uchodząca do Bałtyku. Przepływająca przez Rosję, Białoruś i Łotwę, mająca swoje źródła na wzgórzach Wałdaju w zachodniej Rosji, na północny zachód od miasta Andrieapol, uchodząca do Zatoki Ryskiej.
    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.
    Litwa, Republika Litewska (lit. Lietuva, Lietuvos Respublika) – państwo w Europie, jeden z krajów bałtyckich, członek Unii Europejskiej i NATO; graniczy od zachodu z Rosją (obwodem kaliningradzkim), od południowego zachodu z Polską, od wschodu z Białorusią, od północy z Łotwą.
    Hetman (czes. hejtman, ukr. гетьман, rum. hatman niem. Hauptmann) – historyczna nazwa głównodowodzących armiami czeskich taborytów, (w tym Ukrainy).
    Ernst von Mansfeld (niem. Peter Ernst II von Mansfeld-Friedeburg) – właśc. Piotr Ernest II von Mansfeld-Friedeburg, ur. około 1580, zm. 29 listopada 1626, niemiecki dowódca wojskowy w okresie wojny trzydziestoletniej po stronie protestanckiej.
    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.

    Reklama