• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Jidysz



    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Międzynarodowy alfabet fonetyczny, MAF (ang. International Phonetic Alphabet, IPA; fr. Alphabet phonétique international, API) – alfabet fonetyczny, system transkrypcji fonetycznej przyjęty przez Międzynarodowe Towarzystwo Fonetyczne jako ujednolicony sposób przedstawiania głosek wszystkich języków. Składają się na niego zarówno symbole alfabetyczne jak i symbole niealfabetyczne oraz ok. 30 znaków diakrytycznych.ISO 639 – zestaw standardów międzynarodowych dotyczących jednoznacznego reprezentowania nazw języków za pomocą krótkich, 2-, 3- lub 4-literowych identyfikatorów.
    Znani pisarze i poeci tworzący w języku jidysz[ | edytuj kod]
  • Szolem Alejchem
  • Szymon An-ski
  • Szolem Asz
  • Dawid Bergelson
  • Chajim Nachman Bialik
  • Aron Cajtlin
  • Izi Charik
  • Moszek Dłużnowski
  • Icyk Fefer
  • Mordechaj Gebirtig
  • Jakub Glatsztejn
  • Chaim Grade
  • Icchak Kacenelson
  • Mosze Kulbak
  • Lejb Kwitko
  • Aron Lejeles
  • H. Lejwik
  • Perec Markisz
  • Józef Opatoszu
  • Icchok Lejb Perec
  • Melech Rawicz
  • Kalman Segal
  • Zusman Segałowicz
  • Mendele Mojcher Sforim
  • Isaac Bashevis Singer
  • Izrael Jehoszua Singer
  • Abraham Suckewer
  • Symcha Symchowicz
  • Dialekty[ | edytuj kod]

    Wyróżnia się dwie główne, historyczne odmiany języka jidysz:

    Szalom Asz, jid. שלום אַש (ur. 1 stycznia, 1 października lub 1 listopada 1880 w Kutnie, zm. 10 lipca 1957 w Londynie) - żydowski prozaik, dramaturg i eseista piszący w języku jidysz.Jakub Glatsztejn (ur. 20 sierpnia 1896, zm. 19 listopada 1971) – żydowski poeta, prozaik, krytyk literacki i publicysta tworzący w języku jidysz.
  • zachodnia – występowała przede wszystkim w Niemczech, ale też np. Holandii; praktycznie wymarła w XIX w.;
  • wschodnia – występowała w Europie Środkowej i Wschodniej.
  • Współczesny jidysz ukształtował się na bazie tej drugiej.

    Istnieją trzy podstawowe dialekty wschodniego jidysz, z których największe znaczenie mają pierwsze dwa:

  • litewski – historycznie występował na terenie dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego (z głównym centrum w Wilnie);
  • polski – historycznie występował na terenie Polski;
  • ukraiński – historycznie występował na terenach obecnej Ukrainy i Mołdawii.
  • Wszystkie trzy dialekty są nadal kultywowane wśród dzisiejszych Żydów, w zależności od ich pochodzenia.

    Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.Polska Partia Robotnicza (PPR) – partia polityczna utworzona w czasie niemieckiej okupacji, 5 stycznia 1942 roku, w Warszawie z inicjatywy przybyłych z ZSRR polskich komunistów z tzw. Grupy Inicjatywnej (zrzuconych przez lotnictwo radzieckie na spadochronach 28 grudnia 1941 w okolicach Wiązowny), poprzez połączenie organizacji Związek Walki Wyzwoleńczej (utworzonej we wrześniu 1941) z kilkoma istniejącymi konspiracyjnymi grupami komunistycznymi, takimi jak: „Młot i Sierp”, Stowarzyszenie Przyjaciół ZSRR, Grupa Biuletynu Radiowego, Spartakus, Sztandar Wolności oraz grupa „Proletariusz”.

    Istnieje też kilka odłamów i dialektów powstałych już po II wojnie światowej np. Yinglish – rodzaj slangu łączącego tradycyjny jidysz z angielskim, a także kilka systemów ortograficznych i kodyfikacji, przy czym najważniejszy wydaje się standard YIVO, bazujący na dialekcie litewskim i polskim, w którym konsekwentnie podawane są zapisywane na tej stronie przykłady. Z innych systemów ortograficznych należy wymienić ten stworzony w byłym Związku Radzieckim, używany obecnie w Rosji (m.in. w Żydowskim Obwodzie Autonomicznym) oraz innych krajach byłego ZSRR, pozostających aktualnie w tej strefie wpływów. Charakteryzuje się on przede wszystkim fonetycznym zapisem zapożyczeń hebrajskich (np. ‏שאבעס‎ zamiast tradycyjnego ‏שבת‎ – szabes), nieużywaniem końcowych wariantów liter oraz brakiem litery pasech alef – ‏אַ‎, zamiast której konsekwentnie stosuje się zwykły alef ‏א‎.

    H. Lejwik, jid. ‏ה. לײװיק‎, właśc. Lejwi Halper jid. ‏לװי האַלפּער‎ (ur. 1 grudnia 1888 w Ihumeniu na dzisiejszej Białorusi, zm. 23 grudnia 1962 w Nowym Jorku) – żydowski poeta i dramaturg piszący w języku jidysz, jeden z najwybitniejszych twórców jidysz działających w Stanach Zjednoczonych. Kalman Segal (ur. 17 grudnia 1917 r. w Sanoku, zm. 18 maja 1980 r. w Jerozolimie) – pisarz, poeta, dziennikarz radiowy, pisał w jęz. polskim i jidysz.


    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Języki łużyckie – grupa obejmująca dwa blisko spokrewnione języki zachodniosłowiańskie: górnołużycki i dolnołużycki.
    Icchok Lejb Perec lub Icchok Lejbusz Perec (jid. יצחק לײב פּרץ; ur. 20 maja 1851 a. 18 maja 1852 w Zamościu, zm. 3 kwietnia 1915 w Warszawie) – polski i żydowski pisarz, jeden z głównych twórców literatury jidysz, adwokat i działacz społeczny. Zajmował się również krytyką literacką i teatralną.
    Szymon An-ski, właściwie Szlojme Zajnwel Rapoport jid. שלמה זײַנװל ראַפּאָפּאָרט (ur. 27 października 1863 w Czaśnikach, zm. 8 listopada 1920 w Otwocku) – żydowski pisarz, publicysta i badacz folkloru, piszący w języku rosyjskim i jidysz.
    Dawid Bergelson (jid. דוד בערגעלסאָן; ur. 12 sierpnia 1884 w Ochrimowie, zm. 12 sierpnia 1952 w Moskwie) – żydowski prozaik piszący w języku jidysz, działacz Żydowskiego Komitetu Antyfaszystowskiego.
    Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.
    Wyższa Szkoła Filologii Hebrajskiej – niepubliczna szkoła wyższa utworzona w 2009 roku w Toruniu. Jej założycielem jest Prowincja Świętego Franciszka z Asyżu Zakon Braci Mniejszych Franciszkanów w Polsce. Uczelnia posiada uprawnienia do prowadzenia studiów licencjackich na kierunku filologia.
    Der Moment (jid. דער מאָמענט, Chwila) – żydowski dziennik, wydawany w języku jidysz w Warszawie od 5 listopada 1910 do 23 września 1939. Gazeta została założona przez Cwiego Pryłuckiego, Hilela Cajtlina i Mosze Justmana. Dziennik związany był przez większą część swojego istnienia z ruchem fołkistowskim. Uniezależnił się od tych wpływów w 1937 roku. Redaktorem naczelnym gazety był Noach Pryłucki.

    Reklama

    Czas generowania strony: 1.079 sek.