• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Jezioro Pakoskie



    Podstrony: [1] 2 [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Grobla – wał ziemny utrzymujący wodę w sztucznym zbiorniku (np. stawie, kanale itp.) lub chroniący przyległy teren przed wylewami na rzece.Amur biały (Ctenopharyngodon idella) – gatunek ryby z rodziny karpiowatych (Cyprinidae), jedyny przedstawiciel rodzaju Ctenopharyngodon. Hodowany w akwakulturze, poławiany w wędkarstwie.
    Charakterystyka[ | edytuj kod]

    Jezioro Pakoskie jest częścią składową „hydrowęzła pakoskiego” regulującego gospodarkę wodną Noteci Połączonej (Noteci zachodniej, która przepływa przez zbiornik i Noteci Wschodniej, która dopływa w Pakości).

    Jezioro ma wydłużony kształt, wynikający z położenia w obrębie południkowo przebiegającej rynny subglacjalnej rozdzielającej wysoczyzny: Kujawską (90-93: n.p.m.) i Gnieźnieńską (110-120 m n.p.m.) Głębokość rozcięcia wysoczyzn w stosunku do dna rynny wynosi od 20 do 50 m. Forma ta lokalnie wypełniona jest 5-10 metrowej miąższości osadami jeziornymi: gytią i torfami. Zachodnie stoki rynny są wyższe, lecz łagodniejsze, o szerokości około 750 m, a wschodnie węższe, o szerokości około 250 m, często mające postać klifu. W południowej części zbiornika w jego bezpośrednim otoczeniu występują torfy. Zbiornik ma długość 20,1 km, średnia szerokość wynosi 740 m, a średnia głębokość: 9,2 m.

    Torf – skała osadowa powstała w wyniku zachodzących w szczególnych warunkach przemian obumarłych szczątków roślinnych, najmłodszy węgiel kopalny. Zawiera mniej niż 60% węgla.Abrazja (łac. abrasio - zeskrobywanie) – jeden z procesów erozyjnych. Polega na ścieraniu podłoża skalnego przez luźny materiał skalny przemieszczany przez prądy rzeczne i morskie, falowanie wód, przypływy i odpływy morskie, lodowce i wiatry, także na wzajemnym ścieraniu materiału skalnego, wskutek czego ulega on rozdrobnieniu i obtoczeniu. Zachodzi na stromych, skalnych brzegach dużych zbiorników wodnych, takich jak oceany, morza i duże jeziora. Pewne znaczenie ma również rozpuszczanie skał przez wodę. Efektem działania abrazji jest powstawanie klifu i platformy abrazyjnej, osiągającej zazwyczaj szerokość od kilku do kilkunastu metrów (rzadziej – gdy poziom morza powoli się podnosi lub ląd się obniża – nawet do kilkudziesięciu km (np. wybrzeża Norwegii).

    Akwen jest przedzielony 5 sztucznymi groblami wykorzystywanymi jako drogi, bądź nasypy kolejowe. W związku z tym podzielony jest na cztery odrębne części, pomiędzy którymi następuje wymiana wody: jezioro Pakoskie Północne, Pakoskie Południowe, Bronisławskie i Kunowskie.

    Jezioro pełni funkcję retencyjną i przeciwpowodziową. Wody gromadzone w czasie całego roku są wykorzystywane do celów przemysłowych, a latem również do nawodnień pól i podwyższenia poziomu Noteci. W ciągu roku dochodzi do znacznych wahań poziomu wody – do 3,9 m, podczas gdy wahania naturalne nie przekraczały 0,5 m. W związku z tym 1/3 czaszy zbiornika może być okresowo zalewana i osuszana. Przy wyższych stanach wody zalewany jest pas drzew rosnący na brzegach.

    Jezioro – naturalny śródlądowy zbiornik wodny, którego występowanie uwarunkowane jest istnieniem zagłębienia (misy jeziornej), w którym mogą gromadzić się wody powierzchniowe, oraz zasilaniem przewyższającym straty wody wskutek parowania lub odpływu. Większość jezior występuje na obszarach zajmowanych niegdyś przez lodowiec. Woda z topniejącego lodowca wypełniała doliny i tworzyła jeziora. Powstanie mis jeziornych wiąże się przede wszystkim z procesami geologicznymi. Zasilanie należy natomiast przede wszystkim od warunków klimatycznych. Jezioro różni się od stawu występowaniem strefy afotycznej – światło nie dociera do dna uniemożliwiając tam rozwój roślinności.Gmina Strzelno – gmina miejsko-wiejska w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie mogileńskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie bydgoskim.

    Zastosowanie rekreacyjne ogranicza niska jakość wody, niemniej na brzegach istnieją plaże i strefy rekreacyjne, m.in. w Janikowie. Jezioro nadaje się do wędkowania, występują w nim sandacze, okonie, szczupaki, płocie, leszcze, węgorze, karasie, karpie i amury.

    Strefa brzegowa[ | edytuj kod]

    Na brzegach jeziora występuje pas zadrzewień, który jest okresowo podtapiany. Ogólna długość brzegów wynosi 50,6 km, z czego blisko 3,5 km stanowią brzegi najbardziej na południe położonej części zbiornika, zwanej Jeziorem Kunowskim. 1/7 brzegów umocniona jest narzutem kamiennym, dotyczy to głównie grobli i nasypów kolejowych. Brzegi nie umocnione podlegają abrazji, a w mniejszym stopniu akumulacji. Silniej przekształcany jest brzeg wschodni, gdzie klify dochodzą do 5 m wysokości. W południowej części zbiornika występują zwarte pasy trzcin.

    Gytia – osad organiczny lub organiczno-mineralny powstający na dnie jezior, zwłaszcza eutroficznych, o barwie szarej. Materiał organiczny reprezentowany jest przede wszystkim przez stosunkowo dobrze zachowane (rozpoznawalne) szczątki organizmów, zwłaszcza fitoplanktonu, choć zwykle mocniej rozłożone niż w torfie. W odróżnieniu od torfów, materia gromadzi się całkowicie pod wodą, zwykle poza strefą szuwarów, a cała materia organiczna jest pochodzenia alochtonicznego, tzn. powstaje poza osadem, w toni wodnej. W skład gytii może wchodzić również domieszka materii autochtonicznej, np. węglany powstałe w przydennych łąkach ramienicowych. Gytia jest odmianą sapropelu powstającą w warunkach dobrego natlenienia (w odróżnieniu od osadów dy), choć według innych ujęć sapropel to typ osadu odrębny zarówno od gytii, jak i od dy. W zależności od składu mineralogicznego i biologicznego wyróżnia się następujące rodzaje gytii:Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.

    Historia[ | edytuj kod]

    Przed budową zbiornika w rynnie subglacjalnej istniały trzy połączone Notecią jeziora, których poziom wód kształtował się na wysokości około 75 m n.p.m.. Ich początek sięga okresu młodszego dryasu (10,5 tys. lat temu). Wyższy poziom wody występował w okresie subborealnym (76 m n.p.m.), na początku nowej ery (79-80 m n.p.m.) i od końca XI w. do drugiej połowy XIX wieku, kiedy to po okresie niskiego poziomu utrzymującego się w okresie średniowiecza wody podniosły się do 78 m n.p.m.. Przekopanie w 1774 r. Kanału Noteckiego oraz przeprowadzenie w połowie XIX w. na obszarze Kujaw prac melioracyjnych, doprowadziło do obniżenia poziomu wód na tych terenach średnio o około 2,5 m. W Jeziorze Pakoskim lustro wody obniżyło się o 76 cm, a w Jeziorze Bronisławskim o 66 cm (stan z 1861 r.) Późniejsze podpiętrzenie wód było formą renaturalizacji warunków panujących w tym akwenie.

    Gmina Pakość – to gmina miejsko-wiejska w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie inowrocławskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie bydgoskim.Soda Polska Ciech – spółka z ograniczoną odpowiedzialnością należąca do branży przemysłu chemicznego, której strukturę tworzą przede wszystkim dwa zakłady – Zakład Sodowy w Mątwach (Inowrocław), którego tradycja sięga 1882 roku (data utworzenia Chemische Fabrik Montwy, Robert Suermondt & Co.), oraz Zakład Sodowy w Janikowie, utworzony w 1957 roku. Wydziałami pomocniczymi są Transoda Sp. z o.o. (transport kolejowy) oraz Elektrociepłownie Kujawskie Sp. z o.o. (energetyka). Udziały większościowe obu zakładów sodowych wykupił Ciech. Nowa spółka – Soda Polska Ciech Sp. z o.o. została utworzona w 2007 roku.

    Zbiornik pakoski został utworzony na Noteci Zachodniej w 1975 r., w ramach programu piętrzenia jezior położonych w dolinie rzeki Noteci i jej dopływu Panny. Piętrzenie miało na celu: uregulowanie stosunków wodnych w dorzeczu Noteci; zaspokojenie rosnącego zapotrzebowania na wodę, zaopatrzenie w wodę rolnictwa, zabezpieczenie przeciwpowodziowe. Głównymi odbiorcami wody ze zbiornika miały być Zakłady Sodowe w Janikowie i Mątwach, żegluga i rolnictwo, a ich łączne zapotrzebowanie przewidywano na około 114,2 mln m³ wody. Maksymalny poziom piętrzenia był ograniczony orografią terenu i koniecznością zachowania istniejącej infrastruktury, głównie mostu drogowego i linii kolejowej. Zbiornik Pakoski powstał w efekcie podpiętrzenia o 4,5 m wód dwóch jezior: Jeziora Pakoskiego Północnego (2,85 km²) i Południowego (4,65 km²), oraz niewielkiego, leżącego od nich w odległości około 2,3 km na południe, Jeziora Bronisławskiego (0,41 km²). Piętrzenie wód spowodowało zalanie równiny zalewowej Noteci pomiędzy jeziorami oraz 2,5 km odcinka powyżej jeziora Bronisławskiego. Zalany został pas trzcin okalający jeziora, torfy (głównie pomiędzy jeziorami Pakoskimi a jeziorem Bronisławskim) oraz grunty orne na szerokości od kilku do 100 m. W trakcie tworzenia zbiornika w jego bezpośrednim otoczeniu posadzono około 90 tysięcy drzew, głównie wierzb, olszyn i lip.

    Janikowo (niem. Amsee) – miasto w woj. kujawsko-pomorskim, w powiecie inowrocławskim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. bydgoskiego. Od 1999 roku miasto jest siedzibą gminy Janikowo.Olsza, olcha (Alnus Mill.) – rodzaj drzew i krzewów z rodziny brzozowatych obejmujący ok. 25-37 gatunków, spośród których typowym jest Alnus glutinosa (L.) Gaertn.. Gatunki te spotykane są w strefie umiarkowanej i borealnej półkuli północnej. Olsze mają brodawki korzeniowe, w których żyją promieniowce z rodzaju Actinomycetes, mające zdolność asymilowania wolnego (atmosferycznego) azotu.

    Powierzchnia akwenu wzrosła o 60% z 8,1 km² do 13,0 km², a pojemność o 110% z 40,6 mln m³ do 86,5 mln m³.

    Podstrony: [1] 2 [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Adam Choiński (ur. 1951 w Mielnie) – profesor, geograf, nauczyciel akademicki, dyrektor Instytutu Geografii Fizycznej i Kształtowania Środowiska Przyrodniczego oraz kierownik Zakładu Hydrologii i Gospodarki Wodnej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, autor licznych opracowań z dziedziny hydrologii i limnologii.
    Powódź – przejściowe zjawisko hydrologiczne polegające na wezbraniu wód rzecznych lub morskich w ciekach wodnych, zbiornikach lub na morzu powodujące po przekroczeniu przez wodę stanu brzegowego zatopienie znacznych obszarów lądu - dolin rzecznych, terenów nadbrzeżnych lub depresyjnych, doprowadzające do wymiernych strat społecznych i materialnych. Jest jedną z najbardziej groźnych i niszczycielskich w skutkach klęsk żywiołowych. Walka z nią jest stale aktualnym problemem ogólnoświatowym. Poważny wpływ na występowanie powodzi ma istniejący układ rzek oraz występująca w poszczególnych okresach roku sytuacja hydrologiczno-meteorologiczna.
    Komisja Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych (w latach 1934-1948: Komisja Ustalania Nazw Miejscowości, w latach 1948-2003: Komisja Ustalania Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych) – organ opiniodawczy w sprawach ustalania, dokonywania zmian i znoszenia urzędowych nazw miejscowości i ich części oraz obiektów fizjograficznych, działający przy ministrze właściwym do spraw administracji publicznej (aktualnie przy ministrze administracji i cyfryzacji).
    Szczupak pospolity, szczupak (Esox lucius) – szeroko rozprzestrzeniona, drapieżna ryba z rodziny szczupakowatych (Esocidae). Jej okołobiegunowy zasięg występowania jest największym naturalnym zasięgiem ryb wyłącznie słodkowodnych.
    Kujawy – kraina historyczna i region etnograficzny w środkowej Polsce, na Pojezierzu Wielkopolskim, w dorzeczu środkowej Wisły i górnej Noteci. Główną grupą etnograficzną regionu są Kujawiacy.
    Karp (Cyprinus carpio) – gatunek słodkowodnej ryby z rodziny karpiowatych (Cyprinidae). Hodowany i poławiany na dużą skalę jako ryba konsumpcyjna.
    Równina Inowrocławska (315.55) – mezoregion fizycznogeograficzny w północno-środkowej Polsce, stanowiący północno-wschodnią część Pojezierza Wielkopolskiego. Region graniczy od północy i północnego wschodu z Kotliną Toruńską, od zachodu z Pojezierzem Gnieźnieńskim, od południa z Pojezierzem Kujawskim, a od południowego wschodu z Kotliną Płocką. Równina Inowrocławska leży w całości na obszarze województwa kujawsko-pomorskiego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.989 sek.