Jet Propulsion Laboratory

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ośrodek JPL w Pasadenie

Jet Propulsion Laboratory (Laboratorium Napędu Odrzutowego), JPL – jedno z centrów badawczych NASA, znajduje się w Pasadenie w stanie Kalifornia, około 50 km na północ od Los Angeles. Instytucja ta odpowiada za prowadzenie lotów bezzałogowych dla NASA i jest centrum dowodzenia dla prób przeprowadzanych przez NASA w przestrzeni kosmicznej poza strefą przyciągania Ziemi.

dBASE – pierwszy powszechnie stosowany system baz danych dla mikrokomputerów, opracowany przez firmę Ashton-Tate dla systemu operacyjnego CP/M, a później dla maszyn Apple II, Apple Macintosh i IBM PC z DOS, gdzie stał się jednym z najlepiej sprzedających się przez lata narzędzi.Deep Space Network (DSN) – nadawczo-odbiorcza globalna sieć dużych anten zarządzana przez Jet Propulsion Laboratory. Anteny te pozwalają na nawiązanie łączności pomiędzy Ziemią a flotą bezzałogowych sond kosmicznych eksplorujących Układ Słoneczny. Służą one także do radioastronomii. Jest to sieć przekaźników zlokalizowanych na terenie Hiszpanii, Kalifornii oraz Australii. Rozmieszczenie urządzeń właśnie w tych miejscach umożliwia niezakłóconą ruchem Ziemi komunikację z kosmicznymi pojazdami. DSN dzięki temu jest uznawana za najbardziej czuły system telekomunikacyjny na naszej planecie.

Wśród projektów prowadzonych w JPL znalazły się misja Gallileo Jupiter, misje łazików marsjańskich Mars Pathfinder (1997) oraz dwóch bliźniaczych łazików (Spirit i Opportunity) w ramach Mars Exploration Rovers (2003) oraz misja łazika Perseverance w ramach Mars 2020 (2020). Łączność z próbnikami pozaziemskimi JPL utrzymuje za pośrednictwem sieci radioteleskopów kosmicznych Deep Space Network, znajdujących się w Barstow (Kalifornia), Madrycie (Hiszpania) i Canberze (Australia). Laboratorium w Pasadenie przeprowadziło misje badawcze do wszystkich planet Układu Słonecznego.

NASA (National Aeronautics and Space Administration) (pl. Narodowa Agencja Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej) – agencja rządu Stanów Zjednoczonych odpowiedzialna za narodowy program lotów kosmicznych, ustanowiona 29 lipca 1958 r. na mocy National Aeronautics and Space Act, zastępując poprzednika – National Advisory Committee for Aeronautics. Jest wydziałem Departamentu Obrony USA i jest mu bezpośrednio podległa.Jupiter C – rakieta nośna powstała ze zmodyfikowanych pocisków IRBM Redstone. W celach testowych wystrzeliwano rakiety Redstone ze stopniami górnymi. Była to pierwsza rakieta amerykańska zdolna wynieść satelitę na orbitę - rok przed ZSRR. Zespół konstruktora rakiety, Wernera von Brauna pracujący dla wojskowej Agencji Pocisków Balistycznych (ABMA), dostał rozkaz wysyłania rakiet obciążonych workami z piaskiem, co miało zahamować program armii lądowej USA na korzyść projektu marynarki wojennej Vanguard prowadzonego przez Laboratorium Badawcze Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych (NRL), w którym konstruowano rakiety oparte na cywilnych rakietach badawczych Viking i Aerobee. Z przyczyn politycznych i propagandowych chciano, by pierwszego amerykańskiego satelitę wyniosła w kosmos rakieta cywilna, a nie pocisk wojskowy. Jednak na skutek tych opóźnień to Sowieci umieścili na orbicie pierwszego sztucznego satelitę, Sputnika 1, a pierwszego amerykańskiego satelitę, Explorer 1, wyniosła, wobec problemów z projektem Vanguard, rakieta nośna Jupiter C. Nazwę Juno nadał rakiecie zespół Wernera von Brauna.

Historia[ | edytuj kod]

Pomieszczenie nadzoru misji kosmicznych w JPL

Historia laboratorium JPL sięga 1936, kiedy to w październiku kilku studentów przeprowadziło w pobliżu centrum Pasadeny testy napędu małego silnika rakietowego, pod kierownictwem profesora Guggenheim Graduate School of Aeronautics (GALCIT) w Kalifornijskim Instytucie Technicznym, Theodore'a von Kármána. Od tamtej pory rozpoczęto regularne badania nad napędami i paliwami do silników rakietowych.

9P/Tempel (lub Tempel 1) – kometa okresowa należąca do rodziny komet Jowisza. Była celem misji kosmicznej Deep Impact, mającej na celu przeprowadzenie badań naukowych tej komety. Jedno z zadań polegało na wypuszczeniu z sondy tzw. impaktora, który uderzył w jądro komety.Explorer 1 – pierwszy amerykański sztuczny satelita Ziemi. Pierwszy na świecie satelita naukowy. Zapoczątkował serię satelitów badawczych Explorer. Explorer 1 odkrył schwytane w ziemskim polu magnetycznym promieniowanie, nazwane później pasami Van Allena, na cześć głównego naukowca zajmującego się analizą danych promieniowania kosmicznego – Jamesa A. Van Allena. Misja Explorera 1 miała pokazać, że USA włączają się do Wyścigu w Kosmos i przetestować pierwsze użyte rozwiązania techniczne w sztucznych satelitach.

Nazwa „Jet Propulsion Laboratory” pojawiłaa się po raz pierwszy w listopadzie 1943 r. W grudniu 1958 JPL zostało włączone do Narodowej Agencji Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej. Był to początek drogi JPL do tego, by stać się głównym laboratorium na świecie, pracującym nad eksploracją kosmosu.

Ingenuity (pol. „Pomysłowość”) – zrobotyzowany wiropłat, który ma być użyty do testowania technologii do wykrywania interesujących obiektów na Marsie i pomagania w planowaniu najlepszej trasy jazdy dla przyszłych łazików marsjańskich. Mały śmigłowiec-dron ma zostać rozmieszczony po pierwszych 30 solach (około 31 dni ziemskich) następujących po wylądowaniu łazika Perseverance 18 lutego 2021 r. w ramach misji NASA pod nazwą Mars 2020. Curiosity Rover – zautomatyzowane i autonomiczne laboratorium naukowo-badawcze wysłane na Marsa, w ramach programu badawczego Mars Science Laboratory (MSL) w celu oceny możliwości występowania potencjalnych warunków do życia w przeszłości, zbadania możliwości utrzymania się życia organicznego na Marsie, wykonania pomiarów meteorologicznych, poszukiwania pierwiastków biogennych, badania stopnia wilgotności gleby oraz poszukiwanie wody i związków mineralnych z nią związanych, przeprowadzenia pomiarów widma wysokoenergetycznego promieniowania naturalnego, zbadania składu skał i gleby oraz określenia charakterystyki możliwych cyklów hydrologicznych na badanej planecie.

Najważniejsze wydarzenia:

  • styczeń 1958: na orbitę za pomocą rakiety Juno I dostał się satelita Explorer 1, pierwszy satelita wysłany przez Stany Zjednoczone;
  • sierpień 1961: w kosmos poleciała sonda Ranger 1, stawiając podwaliny dla pozostałych misji z serii Ranger, które umożliwiły późniejsze załogowe loty w ramach programu Apollo;
  • luty 1962: John Glenn jako pierwszy Amerykanin trzykrotnie okrążył Ziemię w statku kosmicznym;
  • lipiec 1965: statek Mariner 4 sfotografował powierzchnię planety Mars;
  • czerwiec 1966: pierwszy statek z serii Surveyor wylądował w pobliżu księżycowego równika (na obszarze nazywanym Oceanem Burz);
  • lipiec 1969: pierwszy amerykański astronauta wylądował na Księżycu;
  • lipiec 1976: sonda Viking 1 okrążyła Marsa, a następnie wylądowała na jego powierzchni;
  • 1978: powstał "system obsługi bazy danych" dBase.
  • styczeń 1986: doszło do eksplozji wahadłowca Challenger, co spowodowało poważne opóźnienia w realizacji misji Galileo, Magellan oraz Ulysses;
  • lipiec 1997: lądownik Pathfinder z pojazdem Sojourner wylądował na Marsie;
  • styczeń 2004: łaziki Spirit i Opportunity wylądowały na powierzchni Marsa; ich głównym zadaniem było znalezienie śladów obecności wody na tej planecie;
  • lipiec 2005: próbnik sondy Deep Impact uderzył – zgodnie z zamierzeniem – w jądro komety Tempel 1;
  • sierpień 2012: łazik Curiosity – najcięższy jak do tej pory obiekt wystrzelony w kierunku Marsa – wylądował na powierzchni planety;
  • luty 2021: łazik Perseverance (wraz z mini helikopterem Ingenuity) wysłany w ramach misji Mars 2020 wylądował na powierzchni Marsa.
  • Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Witryna internetowa Laboratorium Napędu Odrzutowego

  • Barstow – miasto w Stanach Zjednoczonych położone w Hrabstwie San Bernardino, w południowo-wschodniej części stanu Kalifornia. International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.
    Oceanus Procellarum (łac. Ocean Burz) – ogromne morze księżycowe na zachodnim skraju widocznej strony Księżyca. Nazwa ta wywodzi się z dawnego przesądu, jakoby pojawienie się ciemnego kształtu Oceanu w czasie pełni zwiastowało pogorszenie pogody. Procellarum to największe z księżycowych mórz, rozciągające się wzdłuż osi północ-południe na 2500 km i zajmując powierzchnię około 4 mln km².Mariner 4, Mariner-Mars 1964 – amerykańska sonda kosmiczna wystrzelona 28 listopada 1964 w ramach programu Mariner, która dokonała pierwszego przelotu w niewielkiej odległości (8700 km) od Marsa i przesłała pierwsze w historii zdjęcia innej planety wykonane z głębokiej przestrzeni kosmicznej. Mariner 4 opracowany został z myślą o przeprowadzeniu naukowych obserwacji Marsa i transmisji ich wyników na Ziemię. Zaopatrzony w kamerę oraz inne instrumenty naukowe, badał przestrzeń, którą przebył w kierunku Marsa (pomiary pól i cząstek), oraz samą planetę. Łączność ze statkiem zakończono 21 grudnia 1967.




    Warto wiedzieć że... beta

    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
    Deep Impact (późniejsza nazwa: EPOXI) – sonda kosmiczna wystrzelona przez NASA 12 stycznia 2005 roku z kosmodromu na przylądku Canaveral, której celem było zbadanie składu jądra komety Tempel 1, a później także obserwacja jądra komety 103P/Hartley. Nigdy wcześniej tego typu misje nie były prowadzone. Poprzednie misje kosmiczne do komet, takie jak Giotto i Stardust, były misjami, które przekazały jedynie zdjęcia i zbadały powierzchnię jądra komety na odległość. Misja Deep Impact jako pierwsza dokładnie przeanalizowała materiał z powierzchni komety i dlatego otrzymała duży rozgłos w mediach. Lot sondy odbywał się z prędkością 28,6 km/s i był przewidziany na 174 dni.
    Mars – czwarta według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego. Nazwa planety pochodzi od imienia rzymskiego boga wojny – Marsa. Zawdzięcza ją swej barwie, która przy obserwacji z Ziemi wydaje się być rdzawo-czerwona i kojarzyła się starożytnym z pożogą wojenną. Postrzegany odcień wynika stąd, że powierzchnia planety zawiera tlenki żelaza. Mars jest planetą wewnętrzną z cienką atmosferą, o powierzchni usianej kraterami uderzeniowymi, podobnie jak powierzchnia Księżyca. Występują tu także inne rodzaje terenu, podobne do ziemskich: wulkany, doliny, pustynie i polarne czapy lodowe. Okres obrotu wokół własnej osi jest niewiele dłuższy niż Ziemi i wynosi 24,6229 godziny (24h37min22s). Na Marsie znajduje się najwyższa góra w Układzie Słonecznym – Olympus Mons i największy kanion – Valles Marineris. Gładki obszar równinny Vastitas Borealis na półkuli północnej obejmuje 40% powierzchni planety i może być pozostałością ogromnego uderzenia. W przeciwieństwie do Ziemi, Mars jest geologicznie i tektonicznie nieaktywny.
    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.
    Program Apollo – seria amerykańskich lotów kosmicznych przygotowywanych od roku 1961 zrealizowanych w latach 1966-1972. Celem programu było lądowanie człowieka na Księżycu, a następnie jego bezpieczny powrót na Ziemię. Zadanie zostało zrealizowane w 1969 roku, w czasie misji Apollo 11. Program był kontynuowany do roku 1972 w celu przeprowadzenia dokładniejszej naukowej eksploracji Księżyca. Całkowity koszt programu wyniósł 25,4 miliarda dolarów. Ilość pozyskanego i dostarczonego na Ziemię materiału to 381,7 kg.
    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
    Canberra (wym. [ˈkænbᵊrə] lub [ˈkænbɛrə]), Kanbera – stolica Australii, miasto leżące w odległości 280 km od Sydney i 660 km od Melbourne w obrębie Australijskiego Terytorium Stołecznego. Jest największym miastem Australii położonym w środku lądu i 8. co do wielkości miastem kraju. Canberra ma 457 563 mieszkańców (2018).

    Reklama