• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Jerzy Mniszech - wojewoda sandomierski



    Podstrony: 1 [2] [3]
    Przeczytaj także...
    Encyklopedia PWN – encyklopedia internetowa, oferowana – bezpłatnie i bez konieczności uprzedniej rejestracji – przez Wydawnictwo Naukowe PWN. Encyklopedia zawiera około 122 tysiące haseł i 5 tysięcy ilustracji.Towarzystwo Jezusowe, SJ (łac. Societas Iesu, SI), jezuici – męski papieski zakon apostolski Kościoła katolickiego, zatwierdzony przez papieża Pawła III 27 września 1540. Towarzystwo Jezusowe zostało założone w głównej mierze do walki z reformacją, by bronić i rozszerzać wiarę oraz naukę Kościoła katolickiego, przede wszystkim przez publiczne nauczanie, ćwiczenia duchowe, edukację i udzielanie sakramentów.
    Jerzy Mniszech.PNG

    Jerzy Mniszech herbu własnego (ur. ok. 1548, zm. 16 maja 1613) – kasztelan radomski od 1582, wojewoda sandomierski od 1589, krajczy wielki koronny w 1574, żupnik ruski, starosta generalny ruski w latach 1593-1613, starosta samborski, sanocki, rohatyński, dembowiecki, starosta szczyrzecki w 1593 roku, starosta sokalski w 1564 roku, starosta drohowyski w 1578 roku, organizator i uczestnik Dymitriady.

    Michał I Fiodorowicz (ur. 22 lipca 1596, zm. 23 lipca 1645) – car Rosji w latach 1613-1645, dziad Piotra Wielkiego, wyniósł dynastię Romanowów na tron carski.Kalendarz juliański – kalendarz słoneczny opracowany na życzenie Juliusza Cezara przez astronoma greckiego Sosygenesa i wprowadzony w życie w roku 709 AUC (45 p.n.e.) jako kalendarz obowiązujący w państwie rzymskim. Obowiązywał w Europie przez wiele stuleci, np. w Hiszpanii, Portugalii, Polsce i Włoszech do 1582, w Rosji od 1700 do 1918 (wcześniej stosowano kalendarz bizantyjski, w którym rok zaczynał się 1 września), a w Grecji aż do 1923. Kalendarz juliański został zastąpiony przez kalendarz gregoriański w roku 1582; do dzisiaj jednak niektóre Kościoły wciąż posługują się tym kalendarzem aby podkreślić swoją odrębność.

    Życiorys[ | edytuj kod]

    Rodzina i edukacja[ | edytuj kod]

    Rodzicami jego byli Mikołaj Mniszech podkomorzy nadworny, burgrabia krakowski i Barbara z Kamienieckich (zm. ok. 1569). Wychowywany w rodzinie kalwińskiej, kształcił się na uniwersytetach w Królewcu i Lipsku. Po powrocie do Polski przeszedł na katolicyzm (podobnie jak rodzeństwo i żona) i stał się wielkim darczyńcą Bernardynów Lwowskich. Ożenił się z Jadwigą Tarło (córką Mikołaja Tarło – sekretarza królewskiego i Jadwigi Stadnickiej) i otrzymał w spadku dobra ziemskie m.in. Potok, Dębowiec, Sambor, Laszki Murowane, Chyrów i Bąkowice. W Samborze jako starosta samborski miał swoją siedzibę.

    Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.Adam Dworzycki herbu Nowina – szlachcic pochodzący z województwa ruskiego, jeden z oficerów wojsk Jerzego Mniszcha prowadzącego na carski tron Dymitra I. Początkowo był rotmistrzem chorągwi petyhorskiej, lecz z czasem awansował na pułkownika, regimentarza, a finalnie na hetmana armii carskiej. W bitwie pod Nowogrodem Siewierskim zasłynął z odwagi i waleczności, dzięki czemu zaskarbił sobie łaskę cara i aprobatę żołnierzy. Wskutek rebelii, którą wywołali spiskujący przeciw Dymitrowi bojarzy na czele z braćmi Szujskimi, hetman dostał się do niewoli moskiewskiej i jego dalsze losy pozostają nieznane. Prawdopodobnie został internowany jako jeden z polskich zakładników cara Wasyla Szujskiego.

    W zawartym małżeństwie z Jadwigą Tarłówną urodzili się:

  • Mikołaj Mniszech (1587-1613)
  • Maryna Mniszchówna (1588-1614) – mąż: Dymitr Samozwaniec I, Dymitr Samozwaniec II
  • Urszula Mniszchówna (zm. 1622) – mąż: Konstanty Wiśniowiecki
  • Eufrozyna Mniszchówna – mąż: Hermolaus Jordan
  • Stanisław Bonifacy Mniszech (1580-1644) – żona: Zofia Mniszech ks. Hołowczyńska
  • Stefan Jan Mniszech – starosta sanocki
  • Franciszek Bernard Mniszech (1590-1661) – żona: Barbara Mniszech Stadnicka ze Żmigrodu; ich syn: Jerzy-Jan Mniszech (1664) żonaty był z Anną Chodkiewiczówną
  • Anna Mniszchówna – mąż: Piotr Szyszkowski
  • Maryna Mniszchówna wraz z ojcem w niewoli rosyjskiej w Jarosławiu

    Sędzia kapturowy ziemi sanockiej w 1587 roku. W 1587 roku podpisał reces, sankcjonujący wybór Zygmunta III Wazy. W 1589 roku był sygnatariuszem ratyfikacji traktatu bytomsko-będzińskiego na sejmie pacyfikacyjnym.

    Kaliningrad (ros. Калининград, do 4 czerwca 1946 Królewiec (do XVI w. także Królówgród), ros. Кёнигсберг, niem. Königsberg, łac. Regiomontium, prus. Kunnegsgarbs, lit. Karaliaučius) – stolica obwodu kaliningradzkiego – eksklawy Federacji Rosyjskiej, u ujścia Pregoły do Bałtyku, w historycznej krainie Sambii. Liczba ludności Kaliningradu w 2006 wynosiła 434,9 tys.Iwan Martynowicz Zarucki, Iwan Martynowicz Zarudzki (ros. Иван Мартынович Заруцкий) (zm. 1614 w Moskwie) – ataman Kozaków dońskich

    Związki z Dymitrem Samozwańcem I[ | edytuj kod]

    Na początku lutego 1604 r. król Zygmunt III Waza wezwał Dymitra Samozwańca do Krakowa. W drodze do Krakowa Dymitr zatrzymał się w Samborze siedzibie Jerzego Mniszcha wojewody sandomierskiego i starosty samborskiego. W Samborze zapadła decyzja, że protektorem Dymitra w Rzeczypospolitej będzie Jerzy Mniszech. Przed końcem lutego 1604 r. Jerzy Mniszech z Dymitrem dotarł do Krakowa, gdzie obaj zostali przyjęci przez króla Zygmunta III. Dymitr odbył dwie dysputy z jezuitami i przyjął z ich rąk wiarę katolicką. Jerzy Mniszech uzyskał milczącą zgodę króla na wyprawę Dymitra do Moskwy. W kwietniu 1604 r. Jerzy Mniszech i Dymitr opuścili Kraków i udali się do Sanoka, gdzie starostą był Stanisław Mniszech, syn Jerzego. W tym czasie odbywała się w Sanoku sesja sądów grodzkich i Jerzy Mniszech wykorzystał okazję, aby pozyskać szlachtę sanocką do poparcia spraw Dymitra. 25 maja 1604 r. po powrocie do Sambora Dymitr podpisał dokument, w którym za pomoc z dobyciu tronu moskiewskiego zobowiązywał się natychmiast po objęciu tronu poślubić córkę Jerzego Mniszcha Marynę. Przyrzekł również nadanie Jerzemu Mniszchowi połowę księstwa smoleńskiego z samym Smoleńskiem oraz wypłatę miliona złotych polskich w gotówce, a Marynie Mniszchównie nadanie w samodzielne władanie Pskowa i Nowogrodu Wielkiego. Jerzy Mniszech we Lwowie i jego okolicach rozpoczął gromadzenie wojsk na wyprawę Dymitra. Przygotowania do wyprawy zakończono 25 sierpnia 1604 r. W tym dniu Jerzy Mniszech i Dymitr opuścili Sambor udali się do Glinian małego miasteczka nieopodal Lwowa, gdzie było zgromadzone wojsko mające brać udział w wyprawie do Moskwy. Do Glinian przybyli we wrześniu 1604 r. Jerzego Mniszcha wybrano na hetmana czyli naczelnego dowódcę, a na pułkowników mianowano Adama Dworzyckiego, Stanisława Gogolińskiego oraz Adama Żulickiego. 13 września 1604 r. armia Jerzego Mniszcha i Dymitra ruszyła w kierunku Kijowa, do którego przybyła 17 października 1604 r. Już 23 października armia przeprawiła się przez Dniepr i wkroczyła do na terytorium Carstwa Moskiewskiego do Ziemi Siewierskiej. Do armii dołączyło około 2000 Kozaków dońskich oraz trzy pułki Kozaków zaporoskich liczacych około 2000 żołnierzy. Bez walki zajęto Morawsk, umocniony gródek, którego mieszkańcy i wojsko oddali się pod ponawanie Dymitra 31 października 1604 r. Następnym miastem zajętym bez walki przez armię Jerzego Mniszcha i Dymitra był Czernihów. Car Borys Godunow wysłał na pomoc Czernihowowi niewielkie siły pod dowództwem księcia Nikity Trubeckiego i Piotra Basmanowa. Na wiadomość o poddaniu się Czernihowa Basmanow wycofał się do Nowogrodu Siewierskiego. Jerzy Mniszech i Dymitr z wojskiem dotarli do Nowogrodu Siewierskiego 21 listopada 1604 r. i rozpoczęli oblężenie. Car Borys Godunow wysłał na pomoc oblężonym swoje główne siły pod dowództwem księcia Fiodora Mścisławskiego. Dotarły one pod Nowogród Siewierski 28 grudnia 1604 r. Armię Jerzego Mniszcha i Dymitra od sił moskiewskich dzieliła mała rzeczka Urzuj. Do bitwy pod Nowogrodem Siewierskim doszło 31 grudnia 1604 r. Jerzy Mniszech uderzył siłami składającymi się prawie wyłącznie z oddziałów polskich, w tym husarii na na wojska moskiewskie dowodzone przez Fiodora Mścisławskiego i całkowicie je rozbił. Jerzy Mniszech nie kontynuował pościgu za rozbitymi wojskami moskiewskimi. Po zwycięskiej bitwie w armii Dymitra nastąpił rozłam. Wojsku polskiemu nie wypłacono żołdu. 14 stycznia 1605 r. Dymitra opuściła znaczna część polskich oddziałów, a wraz z nimi Jerzy Mniszech pod pretekstem złego stanu zdrowia i konieczności udania się na obrady sejmu. Armia Dymitra pozbawiona pomocy polskich oddziałów została pokonana przez wojska moskiewskie pod Dobryniczami 31 stycznia 1605 r. i wycofała się do Putywla.

    Jan Dzięgielewski (ur. 1948) – historyk, profesor zwyczajny Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego i Akademii Humanistycznej w Pułtusku.Borys Fiodorowicz Godunow (Борис Федорович Годунов) (ur. ok. 1551, zm. 13 lub 23 kwietnia 1605 w Moskwie) – car Rosji w latach 1598-1605.

    23 kwietnia 1605 r. niespodziewanie zmarł car Borys Godunow . W Moskwie kniaziowie Szujscy wzniecili powstanie przeciwko jego następcy Fiodorowi Godunowowi. Dymitr Samozwaniec pozyskawszy nowe potężne poparcie wkroczył 30 czerwca 1605 r. do Moskwy. Uroczysta koronacja na cara odbyła się 31 lipca 1605 r. w obecności Marii Nagoj, wdowy po Iwanie Groźnym, która „rozpoznała” w Dymitrze swojego „syna”.

    Lipsk (niem. Leipzig; górnołuż. Lipsk; czes. Lipsko; łac. Lipsia) – miasto na prawach powiatu, najliczniejszy ośrodek Saksonii i drugi, po Berlinie, Niemiec wschodnich. Miasto należy do aglomeracji Lipsk-Halle, która liczy ok. 996 100 mieszkańców (2009).Putywl (ukr. Путивль) – miasto w północno-wschodniej części Ukrainy, nad rzeką Sejm, przy granicy z Rosją. 15 tys. mieszkańców w 1970 roku. Obecnie około 20 tys. (2004).

    Ślub Maryny Mniszchówny z Dymitrem Samozwańcem odbył się w Krakowie per procura 22 listopada 1605 r. w obecności króla Zygmunt III Wazy. Ślubu udzielił biskup krakowski Bernard Maciejowski. Przedtem Jerzy Mniszech otrzymał od Dymitra za pośrednictwem posła Własiewa pięćset tysięcy rubli i kosztowne dary. 3 stycznia 1606 r. Jerzy Mniszech otrzymał od Dymitra trzysta tysięcy złotych polskich na pokrycie kosztów podróży do Moskwy. 2 marca 1606 r. Jerzy Mniszech wraz z córką Maryną i orszakiem wyruszył z Sambora w podróż do Moskwy na uroczystość zaślubin i koronacji Maryny. 18 kwietnia 1606 r. przekroczyli granicę Rzeczypospolitej z Carstwem Moskiewskim. 12 maja 1606 r. odbył sie uroczysty wjazd Maryny i towarzyszącego jej ojca do Moskwy. Jerzy Mniszech brał udział w uroczystej koronacji Maryny, która odbyła się w Soborze Uspieńskim na Kremlu 18 maja (8 maja według kalendarza juliańskiego) 1606 r. Zaraz po koronacji odbyła się uroczystość zaślubin Maryny i Dymitra według obrządku prawosławnego (mimo że pan młody w tajemnicy przeszedł na katolicyzm). Taka kolejność ceremonii była naruszeniem dotychczasowych zwyczajów. Przeciwko Dymitrowi i Marynie Mniszchównie zawiązano spisek, ma którego czele stanął Wasyl Szujski, a jednym z uczestników sprzysiężenia był Iwan Romanow. W nocy z 26 na 27 maja (16 na 17 maja według kalendarza juliańskiego) 1606 r., gdy na Kremlu trwały jeszcze uroczystości weselne, spiskowcy przystąpili do działania. Zaatakowano Kreml. Cara Dymitra Samozwańca i około 500 Polaków przebywających na Kremlu zamordowano. Carem ogłoszono Wasyla Szujskiego. Jerzego Mniszcha i jego córkę Marynę uwięziono, a następnie 26 sierpnia 1606 r. zesłano do Jarosławla.

    Wojewoda (łac. comes palatinus) – organ administracji państwowej w Polsce, a w przeszłości także w innych krajach słowiańskich i bałkańskich: w Czechach, Rosji, Bułgarii, Mołdawii i Siedmiogrodzie.Konstanty Wiśniowiecki (ur. 1564, zm. 31 maja 1641) – książę, wojewoda bełski od 1636, ruski od 1638, starosta czerkaski od 1620 i kamionacki od 1633. Bogaty, potężny i wpływowy magnat, doświadczony zarówno w polityce jak i sztuce wojennej.

    W akcie rozejmu polsko-moskiewskiego z 23 lipca 1608 r. umieszczono punkt zabraniający Jerzemu Mniszchowi uznanie drugiego Dymitra Samozwańca za zięcia. Marynie Mniszchównie zakazano używania tytułu carowej. Pod takimi warunkami Jerzy Mniszech i jego córka Maryna zostali uwolnieni 2 sierpnia 1608 r. przez Wasyla Szujskiego i mogli powrócić do Polski.

    Franciszek Bernard Wandalin Mniszech herbu własnego (1590-1661) – starosta sanocki, szczyrzycki, kasztelan sądecki, brat Maryny Mniszchównej- carowej Rosji.Sąd kapturowy, kaptur – nadzwyczajny sąd w dawnej Rzeczypospolitej. Sądy były powoływane po ziemiach przez sejmiki kapturowe w czasie bezkrólewia, kiedy to zawieszały swą działalność wszystkie sądy zwykłe, wyrokujące w imieniu władcy. Były dwuinstancyjne – sąd konfederacji generalnej pełnił rolę sądu apelacyjnego. Sądziły kolegialnie i w przyspieszonym trybie przestępstwa przeciw bezpieczeństwu mienia lub osób, porządkowi publicznemu lub skierowane przeciwko Rzeczypospolitej. Po elekcji króla kończyły swą działalność, elekt musiał zaś zatwierdzić wydane przez nie wyroki.

    Związki z Dymitrem Samozwańcem II[ | edytuj kod]

    14 września 1608 r. Jerzy Mniszech z córką Maryną zostali sprowadzeni przez podjazd Aleksandra Zborowskiego do Tuszyna gdzie znajdował się obóz drugiego Dymitra Samozwańca. Jerzy Mniszech rozpoznał w nowym Samozwańcu swego zięcia, w zamian za co otrzymał od niego zapis na 300 tys. rubli oraz 14 zamków w ziemi siewierskiej. Kilka dni trwało, zanim Jerzy Mniszech z pomocą krewnych przekonał Marynę, aby uznała drugiego Dymitra za swojego cudem ocalałego męża. W najgłębszej tajemnicy Maryna poślubiła drugiego Dymitra. W styczniu 1609 r. Jerzy Mniszech udał się na obrady sejmu. Tam wraz z przyjaciółmi działał przeciw planom wojennym króla Zygmunta III.

    Kardynał Bernard Maciejowski herbu Ciołek (ur. 1548 – zm. 19 stycznia 1608 w Krakowie) – biskup łucki i krakowski, arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski w latach 1606-1608.Tuszyno (ros. Тушино) - dawne podmoskiewskie miasto leżące nad rzeką Schodnią, włączone w skład Moskwy w 1960 roku.

    Jerzy Mniszech zmarł między 6 a 18 maja 1613 r.

    W 1614 r. Dymitr Samozwaniec II został zamordowany przez Piotra Urusowa na Niedźwiedzim Ostrowiu – nad brzegiem rzeki Ural.

    Na rozkaz cara Michała Romanowa w Moskwie powieszono, carewicza Iwana Dymitra – wnuka Jerzego Mniszcha – syna Maryny a ich poplecznika Kozaka Iwana Zaruckiego, trzeciego męża, wbito na pal.

    Wasyl IV Iwanowicz Szujski (ros. Васи́лий IV Иоа́ннович Шу́йский) (ur. 22 września 1552 w Niżnym Nowogrodzie, zm. 12 września 1612 w Gostyninie) – car Rosji w latach 1606-1610.Lwów (dawna nazwa form. Królewskie Stołeczne Miasto Lwów), ukr. Львів (Lwiw), ros. Львов (Lwow), niem. Lemberg, łac. Leopolis, jidysz לעמבערג ,לעמבעריק (Lemberg, Lemberik), orm. Լվով (Lwow) – miasto na Ukrainie, ośrodek administracyjny obwodu lwowskiego.


    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Rzeczpospolita, od XVII wieku częściej znana jako Rzeczpospolita Polska (lit. Respublika lub Žečpospolita, biał. Рэч Паспалітая, ukr. Річ Посполита, ros. Речь Посполитая, rus. Рѣчь Посполита, łac. Res Publica, współczesne znaczenie: republika) oraz Rzeczpospolita Obojga Narodów – państwo federacyjne złożone z Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego istniejące w latach 1569–1795 na mocy unii lubelskiej (kres federacji w 1791 roku przyniosła Konstytucja 3 maja, ustanawiając państwo unitarne – Rzeczpospolitą Polską). Korona i Litwa stanowiły dla szlachty jedną całość, pomimo dzielących je różnic regionalnych, sprzecznych interesów i odrębności ustrojowych.
    Kreml moskiewski (ros. Московский Кремль) − gród warowny na wzgórzu, na lewym brzegu rzeki Moskwy. Jego ogólna powierzchnia wynosi 28 hektarów. Jest to warownia z zabudowaniami książęcymi, cerkwiami i budynkami administracyjnymi.
    Drohowyż (ukr. Дроговиж, daw. Drohowyże) – wieś na Ukrainie. Należy do rejonu mikołajowskiego w obwodzie lwowskim i liczy 2103 mieszkańców.
    Krajczy wielki koronny (łac. incisor Regni) – urząd dworski Korony I Rzeczypospolitej, przejął kompetencje średniowiecznego urzędu krajczego.
    Katolicyzm – doktryna Kościoła chrześcijańskiego – jedna z dwóch grup Kościołów, obok Kościoła prawosławnego, powstałych w wyniku rozłamu w Kościele chrześcijańskim w 1054 (tzw. schizmy wschodniej). Jedna z największych grup wyznań chrześcijańskich, obok prawosławia i protestantyzmu oraz ogół zasad wiary i życia religijnego do których odwołuje się Kościół Kościół katolicki wraz z Kościołami wschodnimi pozostającymi z nim w pełnej jedności, wspólnoty tradycjonalistyczne, starokatolickie oraz część anglikańskich, liberalnych i niezależnych.
    Carstwo Rosyjskie (ros. Русское царство, "Carstwo Ruskie") – oficjalna nazwa Rosji w latach 1547–1721. Carstwo Rosyjskie obejmowało tereny od wschodniej Europy poprzez północną część Azji po Ocean Spokojny. Carstwo było kontynuacją Wielkiego Księstwa Moskiewskiego, istniejącego w latach 1328–1547. W 1547 roku odbyła się koronacja wielkiego księcia moskiewskiego Iwana IV Groźnego na „cara Wszechrusi”, co dało początek Carstwu Rosyjskiemu. W 1721 Piotr I przyjął tytuł cesarza-imperatora, dając tym samym początek Imperium Rosyjskiemu. Carowie rosyjscy nadal jednak używali (do 1917 roku) tytułów m.in. wielkich książąt włodzimierskich, twerskich i moskiewskich.
    Maryna Mniszchówna, Marianna Mniczech, Maria Juriewna Mniszek (ros. Мари́на Ю́рьевна Мни́шек, Мариа́нна Мни́шек; ur. ok. 1588 w Laszkach Murowanych, zm. 1615 w Kołomnie) – carowa Rosji, koregentka Dymitra Samozwańca I.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.851 sek.