Jerzy Leporowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Południowa ściana Zamarłej Turni, pokonana przez Leporowskiego bez asekuracji

Jerzy Leporowski (ur. 21 lutego 1897, zm. 20 lipca 1928 w Tatrach) – poznański kupiec, taternik.

Tatry (514.5, słow. Tatry, niem. Tatra, węg. Tátra) – najwyższe pasmo w łańcuchu Karpat, również najwyższe między Alpami a Uralem i Kaukazem. Są częścią Łańcucha Tatrzańskiego, w Centralnych Karpatach Zachodnich. Kupiec – dawna nazwa wędrownego handlarza, który przemieszczał się pomiędzy różnymi miastami i sprzedawał (ewentualnie kupował) towar. W średniowieczu kupcy wraz z innymi rzemieślnikami tworzyli mieszczaństwo, w tym samym czasie zrzeszali się również w organizacjach zwanych cechami. Jednym z obowiązków, który mieli spełniać w określonych przez króla miastach, było prawo składu. W Polsce okresu międzywojennego pojęcie kupca oznaczało podmiot, który we własnym imieniu prowadził przedsiębiorstwo zarobkowe (art.2§1 Kodeksu handlowego). W roku 1965 zgodnie z art. VI Przepisów wprowadzających Kodeks cywilny,art.2 KH został uchylony, w związku z czym zniknęło pojęcie kupca z prawa polskiego, a zamiast niego pojawiło się pojęcie jednostka gospodarki uspołecznionej i jednostka gospodarki nieuspołecznionej. W roku 1988 ustawa o działalności gospodarczej wprowadza pojęcie "podmiot gospodarczy", które w 1999 roku zostaje zastąpione pojęciem "przedsiębiorca".

W czasie I wojny światowej służył w niemieckim lotnictwie.

Był jednym z najwybitniejszych polskich wspinaczy okresu międzywojennego. Przeszedł do historii taternictwa ze względu na to, że pokonał kilka najtrudniejszych ścian samotnie i bez jakiejkolwiek asekuracji. Zdobył w ten sposób dwukrotnie południową ścianę Zamarłej Turni oraz północno-zachodnią ścianę Galerii Gankowej, południową ścianę Żabiego Konia, południową ścianę Ostrego Szczytu i północną ścianę Giewontu.

Kieżmarski Szczyt, w części literatury Kiezmarski Szczyt (słow. Kežmarský štít, niem. Kesmarker Spitze, węg. Késmárki-csúcs) – zwornikowy szczyt o wysokości 2558 m n.p.m., położony w długiej południowo-wschodniej grani Wyżniego Baraniego Zwornika w słowackich Tatrach Wysokich, pomiędzy Granią Wideł (Vidly) na południowym zachodzie a Małym Kieżmarskim Szczytem (Malý Kežmarský štít) na północy.Żabi Koń (słow. Žabí Kôň, niem. Simonturm, węg. Simon-torony, 2291 m n.p.m.) – najniższa turnia w grani oddzielającej Dolinę Rybiego Potoku od Doliny Żabiej Mięguszowieckiej (odgałęzienie Doliny Mięguszowieckiej).

Leporowski wspinał się także z partnerami takimi jak Mieczysław Świerz, Alfred Szczepański, Jan Alfred Szczepański. Do jego większych osiągnięć należą przejścia południowej ściany Lodowej Kopy i Małego Lodowego Szczytu, północnej ściany Małego Kieżmarskiego Szczytu, Kapałkową Granią czy prawym filarem południowej ściany Kieżmarskiego Szczytu.

Galeria Gankowa (słow. Gáleria Ganku, niem. Galerie, węg. Karzat) – lekko pochylona galeria pochodzenia tektonicznego na północno-zachodniej ścianie Małego Ganku, jednego z trzech wierzchołków szczytu Ganek, leżącego w głównej grani Tatr Wysokich. Galeria Gankowa położona jest ok. 180 m poniżej wierzchołka. Opada z niej wysoka (ok. 300 m) ściana w kierunku górnego piętra Doliny Ciężkiej (Ťažká dolina, odgałęzienie Doliny Białej Wody).Kapałkowa Grań (słow. hrebeň Ľadových veží, niem. Grat der Eistaler Türme, węg. Jégvölgyi tornyok gerinc) – długa tatrzańska grań boczna w masywie Lodowego Szczytu odchodząca od Lodowego Zwornika w grani głównej słowackich Tatr Wysokich. Oddziela ona Dolinę Suchą Jaworową od Doliny Śnieżnej i Doliny Czarnej Jaworowej. Turnie znajdujące się w niej mają zbiorową nazwę Kapałkowe Turnie. Na żaden z obiektów w tej grani nie prowadzą szlaki turystyczne.

Zginął podczas próby samotnego wejścia nową drogą północnym filarem Koziego Wierchu (dziś Filar Leporowskiego), na skutek ukruszenia chwytu.

Jest pochowany w Zakopanem na nowym cmentarzu przy ulicy Nowotarskiej.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  1. Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.




Warto wiedzieć że... beta

Zamarła Turnia (2179 m n.p.m.) – dwuwierzchołkowy szczyt w długiej wschodniej grani Świnicy w polskich Tatrach Wysokich. Górną częścią jego północnej ściany, omijając sam wierzchołek, przechodzi szlak Orlej Perci.
Nowy Cmentarz w Zakopanem Na Palenicy – cmentarz pod Gubałówką poświęcony został przez ks. Kazimierza Kaszlewskiego w 1908; natomiast decyzja o jego lokalizacji zapadła w lutym 1904 na zebraniu rady gminy.
Zofia Radwańska-Paryska (ur. 3 maja 1901 w Warszawie, zm. 24 października 2001 w Zakopanem) – botaniczka, taterniczka, pisarka. Żona i współtowarzyszka pracy Witolda Henryka Paryskiego.
Ostry Szczyt (słow. Ostrý štít, dawniej Končitá veža, Končistá veža, niem. Spitzer Turm, węg. Hegyes-torony, 2360 m n.p.m.) – spiczasty wierzchołek w głównej grani Tatr, w ich słowackiej części.
Lodowa Kopa (słow. Ľadová kopa, Malý Ľadový štít, niem. Markasitturm, węg. Markazit-torony, 2602 m n.p.m.) – dwuwierzchołkowy szczyt w grani głównej Tatr Wysokich, drugi pod względem wysokości w obrębie masywu Lodowego Szczytu. Znajduje się pomiędzy wierzchołkiem Lodowego Szczytu, oddzielona od niego płytką Lodową Szczerbiną (2585 m), a Małym Lodowym Szczytem, oddzielonym od niej głęboko wciętą Lodową Przełęczą (2372 m). W południowo-wschodnim kierunku odchodzi od szczytu Lodowa Grań – krótkie, boczne odgałęzienie oddzielające Dolinkę Lodową od Doliny Pięciu Stawów Spiskich. Na południowy zachód natomiast wysyła ona równie krótką Michałkową Grań.
Filar Leporowskiego – wybitny filar w północnej ścianie Koziego Wierchu, opadający do Dolinki Koziej w polskich Tatrach.
I wojna światowa – konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 (w latach 20. i 30. XX wieku nazywany "wielką wojną") pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytanią, Francją, Rosją, Serbią, Japonią, Włochami (od 1915) i Stanami Zjednoczonymi (od 1917), a państwami centralnymi, tj. Austro-Węgrami i Niemcami wspieranymi przez Turcję i Bułgarię.

Reklama