Jednostka masy atomowej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Jednostka masy atomowej, dalton, zwyczajowo atomowa jednostka masy, potocznie unit; symbol u (od ang. unit, jednostka) lub Dastała fizyczna będąca jednostką masy, ze względów praktycznych zdefiniowana jako 1/12 masy atomu węgla C, a w przybliżeniu równa masie atomu wodoru (jego najlżejszego izotopu).

Teoria atomistyczna Daltona – opublikowany w 1808 roku przez angielskiego uczonego Johna Daltona model budowy materii. Dalton przyjął że jest ona zbudowana z atomów, będących niepodzielnymi, sprężystymi kulami (tzw. „model kuli bilardowej”).IUPAP – Międzynarodowa Unia Fizyki Czystej i Stosowanej (ang. International Union of Pure and Applied Physics) – pozarządowa organizacja międzynarodowa dla popierania rozwoju fizyki z siedzibą w Szwajcarii, założona w roku 1922.

Jej wartość wynosi:

gdzie: NA – liczba Avogadra

Masa atomowa (niepopr. ciężar atomowy) – masa atomu, w atomowych jednostkach masy [u]. Zwykle skrótowo określa się tak względną masę atomową. Międzynarodowa Unia Chemii Czystej i Stosowanej (ang. International Union of Pure and Applied Chemistry, w skrócie IUPAC [aj-ju-pak]) – międzynarodowa organizacja zajmująca się przede wszystkim standaryzacją symboliki, nazewnictwa i wzorców wielkości fizycznych stosowanych przez chemików na całym świecie. Oprócz tego IUPAC zajmuje się koordynacją badań naukowych oraz organizacją międzynarodowych kongresów i konferencji o tematyce chemicznej.

Historia[ | edytuj kod]

W 1808 roku angielski fizyk, chemik i meteorolog John Dalton (od jego nazwiska pochodzi opcjonalna nazwa omawianej stałej fizycznej) opracował atomistyczną teorię budowy materii, która zakładała trwałość i niezmienność atomów, i wówczas zaproponował przyjęcie masy atomu wodoru jako jednostki masy atomowej. Francis William Aston, wynalazca spektrometru mas, później użył 1/16 masy atomu tlenu O jako jego jednostki.

John Dalton (ur. 6 września 1766 w Eaglesfield, zm. 27 lipca 1844 w Manchester) – angielski fizyk, chemik i meteorolog. Twórca nowożytnej atomistycznej teorii materii opublikowanej w rozprawie "A new System of Chemical Philosophy", odkrył prawo ciśnień cząstkowych, prawo stosunków wielokrotnych, opisał wadę wzroku nazywaną później daltonizmem. Na jego cześć jednostkę masy atomowej nazwano daltonem (Da).Stała Avogadra – stała fizyczna liczbowo równa liczbie atomów, cząsteczek lub innych cząstek materii zawartych w jednym molu tej materii. Oznaczana jest przez NA lub L a jej wartość wynosi:

Przed 1961 rokiem „fizyczna atomowa jednostka masy” została zdefiniowana jako 1/16 masy atomu tlenu O, natomiast „chemiczna atomowa jednostka masy” jako 1/16 średniej masy atomu tlenu (biorąc pod uwagę naturalną masę innych izotopów tlenu). Zarówno fizycy, jak i chemicy korzystali z symbolu amu (ang. atomic mass unit) do oznaczania tych jednostek (pojawia się on w literaturze naukowej także obecnie).

Masa – jedna z podstawowych wielkości fizycznych określająca bezwładność (masa bezwładna) i oddziaływanie grawitacyjne (masa grawitacyjna) obiektów fizycznych. Jest wielkością skalarną. Potocznie rozumiana jako miara ilości materii obiektu fizycznego. W szczególnej teorii względności związana z ilością energii zawartej w obiekcie fizycznym. Najczęściej oznaczana literą m.Spektrometria mas (MS, Mass Spectrometry) – uniwersalna technika analityczna, zaliczana do metod spektroskopowych, której podstawą jest pomiar stosunku masy do ładunku elektrycznego danego jonu.

Obie dawniej stosowane jednostki są nieznacznie mniejsze od współczesnej: 1 u = 1,0003179 amu (w skali fizycznej) = 1,000043 amu (w skali chemicznej)

Współcześnie używana ujednolicona jednostka masy atomowej, oznaczana symbolem „u”, została przyjęta przez Międzynarodową Unię Fizyki Czystej i Stosowanej w 1960 i przez Międzynarodową Unię Chemii Czystej i Stosowanej w 1961 roku. Od tamtego czasu ujednolicona jednostka masy atomowej jest z definicji równa jednej dwunastej masy atomu węgla C. Standard ten jest obecnie powszechnie używany w fizyce i chemii.

Francis William Aston (ur. 1 września 1877 w Birmingham – zm. 20 listopada 1945 w Cambridge, Wielka Brytania) – profesor fizyki uniwersytetu w Cambridge (Anglia). Prowadził prace badawcze nad promieniami kanalikowymi; wraz z Josephem Johnem Thomsonem wykazał istnienie dwu trwałych izotopów neonu (1913). Jest obok J.J. Thomsona jednym z ojców spektrometrii mas – konstruktorem spektrometru mas. Zidentyfikował większość (213 z 276) znanych izotopów trwałych. Za te badania otrzymał nagrodę Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii w roku 1922. Został również członkiem Royal Society w Londynie.Węgiel (C, łac. carboneum) – pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 6, niemetal z bloku p układu okresowego. Należy do grupy 14. Posiada cztery elektrony walencyjne. Istnieją trzy naturalnie występujące izotopy węgla, C oraz C są stabilne, natomiast izotop C jest promieniotwórczy o czasie połowicznego rozpadu równym około 5700 lat. Węgiel jest jednym z niewielu pierwiastków znanych w starożytności. Jako pierwszy polską nazwę – węgiel – zaproponował Filip Walter.

Jednostka masy cząsteczkowej[ | edytuj kod]

Jednostka masy cząsteczkowej jest tożsama z jednostką masy atomowej.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. masy atomowej jednostka, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2019-05-06].
  2. Chemia w gimnazjum. Podręcznik, WSiP, 2010, s. 36, 117, 121, ISBN 978-83-02-10788-7 [dostęp 2019-05-06] (pol.).
  3. Fundamentalne stałe fizyczne, dane CODATA, 2010 (ang.)
  4. Masa atomowa – nazwa, historia, definicja i jednostki, dokument IUPAC, 1992 (ang.)




Reklama