Jednostka masy atomowej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Jednostka masy atomowej, dalton, zwyczajowo atomowa jednostka masy, potocznie unit; symbol u (od ang. unit, jednostka) lub Dastała fizyczna będąca jednostką masy, ze względów praktycznych zdefiniowana jako 1/12 masy atomu węgla C, a w przybliżeniu równa masie atomu wodoru (jego najlżejszego izotopu).

CODATA (ang. Committee on Data for Science and Technology), Komitet Danych dla Nauki i Techniki - międzynarodowa organizacja z siedzibą w Paryżu, założona w 1966 roku jako część ICSU (Międzynarodowej Rady Stowarzyszeń Naukowych).Teoria atomistyczna Daltona – opublikowany w 1808 roku przez angielskiego uczonego Johna Daltona model budowy materii. Dalton przyjął że jest ona zbudowana z atomów, będących niepodzielnymi, sprężystymi kulami (tzw. „model kuli bilardowej”).

Jej wartość wynosi:

gdzie: NA – liczba Avogadra

IUPAP – Międzynarodowa Unia Fizyki Czystej i Stosowanej (ang. International Union of Pure and Applied Physics) – pozarządowa organizacja międzynarodowa dla popierania rozwoju fizyki z siedzibą w Szwajcarii, założona w roku 1922.Masa atomowa (niepopr. ciężar atomowy) – masa atomu, w atomowych jednostkach masy [u]. Zwykle skrótowo określa się tak względną masę atomową.

Historia[ | edytuj kod]

W 1808 roku angielski fizyk, chemik i meteorolog John Dalton (od jego nazwiska pochodzi opcjonalna nazwa omawianej stałej fizycznej) opracował atomistyczną teorię budowy materii, która zakładała trwałość i niezmienność atomów, i wówczas zaproponował przyjęcie masy atomu wodoru jako jednostki masy atomowej. Francis William Aston, wynalazca spektrometru mas, później użył 1/16 masy atomu tlenu O jako jego jednostki.

Międzynarodowa Unia Chemii Czystej i Stosowanej (ang. International Union of Pure and Applied Chemistry, w skrócie IUPAC [aj-ju-pak]) – międzynarodowa organizacja zajmująca się przede wszystkim standaryzacją symboliki, nazewnictwa i wzorców wielkości fizycznych stosowanych przez chemików na całym świecie. Oprócz tego IUPAC zajmuje się koordynacją badań naukowych oraz organizacją międzynarodowych kongresów i konferencji o tematyce chemicznej.John Dalton (ur. 6 września 1766 w Eaglesfield, zm. 27 lipca 1844 w Manchester) – angielski fizyk, chemik i meteorolog. Twórca nowożytnej atomistycznej teorii materii opublikowanej w rozprawie "A new System of Chemical Philosophy", odkrył prawo ciśnień cząstkowych, prawo stosunków wielokrotnych, opisał wadę wzroku nazywaną później daltonizmem. Na jego cześć jednostkę masy atomowej nazwano daltonem (Da).

Przed 1961 rokiem „fizyczna atomowa jednostka masy” została zdefiniowana jako 1/16 masy atomu tlenu O, natomiast „chemiczna atomowa jednostka masy” jako 1/16 średniej masy atomu tlenu (biorąc pod uwagę naturalną masę innych izotopów tlenu). Zarówno fizycy, jak i chemicy korzystali z symbolu amu (ang. atomic mass unit) do oznaczania tych jednostek (pojawia się on w literaturze naukowej także obecnie).

Stała Avogadra – stała fizyczna liczbowo równa liczbie atomów, cząsteczek lub innych cząstek materii zawartych w jednym molu tej materii. Oznaczana jest przez NA lub L a jej wartość wynosi:Masa – jedna z podstawowych wielkości fizycznych określająca bezwładność (masa bezwładna) i oddziaływanie grawitacyjne (masa grawitacyjna) obiektów fizycznych. Jest wielkością skalarną. Potocznie rozumiana jako miara ilości materii obiektu fizycznego. W szczególnej teorii względności związana z ilością energii zawartej w obiekcie fizycznym. Najczęściej oznaczana literą m.

Obie dawniej stosowane jednostki są nieznacznie mniejsze od współczesnej: 1 u = 1,0003179 amu (w skali fizycznej) = 1,000043 amu (w skali chemicznej)

Współcześnie używana ujednolicona jednostka masy atomowej, oznaczana symbolem „u”, została przyjęta przez Międzynarodową Unię Fizyki Czystej i Stosowanej w 1960 i przez Międzynarodową Unię Chemii Czystej i Stosowanej w 1961 roku. Od tamtego czasu ujednolicona jednostka masy atomowej jest z definicji równa jednej dwunastej masy atomu węgla C. Standard ten jest obecnie powszechnie używany w fizyce i chemii.

Spektrometria mas (MS, Mass Spectrometry) – uniwersalna technika analityczna, zaliczana do metod spektroskopowych, której podstawą jest pomiar stosunku masy do ładunku elektrycznego danego jonu.Francis William Aston (ur. 1 września 1877 w Birmingham – zm. 20 listopada 1945 w Cambridge, Wielka Brytania) – profesor fizyki uniwersytetu w Cambridge (Anglia). Prowadził prace badawcze nad promieniami kanalikowymi; wraz z Josephem Johnem Thomsonem wykazał istnienie dwu trwałych izotopów neonu (1913). Jest obok J.J. Thomsona jednym z ojców spektrometrii mas – konstruktorem spektrometru mas. Zidentyfikował większość (213 z 276) znanych izotopów trwałych. Za te badania otrzymał nagrodę Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii w roku 1922. Został również członkiem Royal Society w Londynie.

Jednostka masy cząsteczkowej[ | edytuj kod]

Jednostka masy cząsteczkowej jest tożsama z jednostką masy atomowej.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. masy atomowej jednostka, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2019-05-06].
  2. Chemia w gimnazjum. Podręcznik, WSiP, 2010, s. 36, 117, 121, ISBN 978-83-02-10788-7 [dostęp 2019-05-06] (pol.).
  3. Fundamentalne stałe fizyczne, dane CODATA, 2010 (ang.)
  4. Jerzy Paprocki. Francis ASTON (1877–1945). „Chemik”. 69, 11/2015. 
  5. Masa atomowa – nazwa, historia, definicja i jednostki, dokument IUPAC, 1992 (ang.)
Węgiel (C, łac. carboneum) – pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 6, niemetal z bloku p układu okresowego. Należy do grupy 14. Posiada cztery elektrony walencyjne. Istnieją trzy naturalnie występujące izotopy węgla, C oraz C są stabilne, natomiast izotop C jest promieniotwórczy o czasie połowicznego rozpadu równym około 5700 lat. Węgiel jest jednym z niewielu pierwiastków znanych w starożytności. Jako pierwszy polską nazwę – węgiel – zaproponował Filip Walter.




Reklama