Jeannette Rankin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jeannette Rankin, 1917
27 lutego 1917

Jeannette Rankin (ur. 11 czerwca 1880, zm. 18 maja 1973) – amerykańska polityczka związana z Partią Republikańską, pierwsza kobieta wybrana do Kongresu Stanów Zjednoczonych. Dwukrotnie, najpierw w latach 1917-1919 i ponownie w latach 1941-1943, była przedstawicielem stanu Montana w Izbie Reprezentantów Stanów Zjednoczonych. Była jedynym członkiem Izby Reprezentantów Stanów Zjednoczonych, który głosował przeciwko przystąpieniu Stanów Zjednoczonych do I i II wojny światowej.

Partia Republikańska (ang. Republican Party) – amerykańska konserwatywna partia polityczna założona w 1854. Jedna z dwóch głównych sił politycznych w USA, obok Partii Demokratycznej. Potocznie nazywana „Grand Old Party” (GOP).Kampania wyborcza to ogół środków masowego przekazu (plakaty, reklamy telewizyjne, radiowe, prasowe, wiece, spotkania z wyborcami), jakimi specjaliści od marketingu politycznego promują kandydaturę polityka lub partii politycznej, tak by wyborca zagłosował właśnie na promowaną osobę lub partię.

Życiorys[ | edytuj kod]

Jeannette Rankin urodziła się 11 czerwca 1880 w pobliżu miejscowości Missoula w Montanie. Jej ojciec był rolnikiem, a matka nauczycielką. Jeannette była ich najstarszą córką.

W 1902 zdobyła dyplom Montana State University (obecnie University of Montana) i przeprowadziła się do Nowego Jorku. Zaczęła uczęszczać do New York School of Philanthropy (obecnie School of Social Work na Uniwersytecie Columbia). Następnie przez krótki okres pracowała jako pracownica socjalna w mieście Spokane w stanie Waszyngton, po czym rozpoczęła studia na University of Washington w Seattle.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.Japonia (jap. 日本, trb. Nihon lub Nippon) – państwo wyspiarskie usytuowane na wąskim łańcuchu wysp na zachodnim Pacyfiku, u wschodnich wybrzeży Azji, o długości 3,3 tys. km. Archipelag rozciąga się niemal południkowo (Japończycy utrzymują, że ich kraj ma kształt „trzydniowego Księżyca”) pomiędzy 45°33′ a 20°25′ stopniem szerokości północnej, od Morza Ochockiego na północy do Morza Wschodniochińskiego i Tajwanu na południu. Stolica Tokio jest usytuowana prawie dokładnie na tej samej szerokości geograficznej co Ateny, Pekin, Teheran i Waszyngton.

Na uniwersytecie w Seattle Jeannette przystąpiła do ruchu sufrażystek walczącego o czynne prawo wyborcze dla kobiet. Jego postulaty zostały spełnione na uniwersytecie w 1910, a Jeannette została profesjonalną lobbystką na rzecz National American Woman Suffrage Association. Między innymi dzięki jej wystąpieniom i działalności organizacyjnej kobiety w Montanie uzyskały prawa wyborcze w 1914.

Czynne prawo wyborcze (prawo wybierania) – prawo przysługujące obywatelom, które zapewnia im możliwość udziału w głosowaniu i oddania głosu na swojego kandydata do organów przedstawicielskich państwa, do organów samorządu terytorialnego bądź w referendum.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

W 1916 Jeannette postanowiła kandydować w Montanie do Izby Reprezentantów Stanów Zjednoczonych, mimo że niektóre sufrażystki obawiały się, że jej ewentualna przegrana przyczyni się do osłabienia ich ruchu. Jednak jej reputacja jako sufrażystki oraz pomoc wpływowego brata, Wellingtona, który sfinansował jej kampanię wyborczą, pozwoliły jej 29 sierpnia 1916 uzyskać jedną z dwóch nominacji z ramienia Partii Republikańskiej. W programie wyborczym Jeannette podkreślała swoje dążenia do uchwalenia 19 poprawki do Konstytucji Stanów Zjednoczonych przyznającej prawa wyborcze dla kobiet w całym kraju, a także znaczenie spraw socjalnych. Deklarowała się również jako pacyfistka, niechętnie nastawiona do przystąpienia przez Stany Zjednoczone do trwającej wtedy od dwóch lat w Europie I wojny światowej. W wyborach Jeannette zdobyła drugie miejsce, przegrywając z kandydatem Partii Demokratycznej, Johnem Morganem Evansem o około 7600 głosów i pokonując drugiego kandydata demokratów o około 6000 głosów. Tym samym wygrała jedno z dwóch miejsc przysługujących Montanie w Izbie Reprezentantów Stanów Zjednoczonych. Były to pierwsze wybory federalne w Montanie, w których mogły głosować kobiety.

Waszyngton, D.C., formalnie Dystrykt Kolumbii (ang. Washington, D.C. /ˈwɒʃɪŋtən ˌdiːˈsiː/, District of Columbia), potocznie nazywany Waszyngtonem lub D.C. – założona 16 lipca 1790 stolica Stanów Zjednoczonych. Lobbing (z jęz. frankońskiego laubja i łac. lobium, lobia - krużganek, pasaż). Słowo lobby oznacza w jęz. ang. salę recepcyjną w hotelu lub parlamencie, stąd lobbying to dosłownie: "działalność wykonywana w lobby". Z czasem określenie to przylgnęło do praktyki kontaktowania się z decydentami politycznymi, szczególnie w lobby angielskiej Izby Gmin lub amerykańskiego Kongresu. Powszechnie lobbingiem nazywa się wywieranie wpływu przez zawodowych rzeczników interesów (lobbistów, lobbystów) na władze publiczne. Określeniem analogicznym do "lobbingu" i popularnym w Polsce w I poł. XX w. było "antyszambrowanie" (od antichambre: przedpokój). Każda dziedzina nauki inaczej postrzega zjawisko lobbingu, stąd wiele często odmiennych definicji.

Kadencja Jeannette Rankin w Kongresie Stanów Zjednoczonych rozpoczęła się w dramatycznych okolicznościach. W kwietniu 1917 Kongres zwołał nadzwyczajną sesję, gdy Niemcy rozpoczęły ataki okrętów podwodnych na konwoje transatlantyckie. Podczas jej zaprzysiężenia 2 kwietnia przywitano ją w Kongresie gorącą owacją na stojąco. Tego samego wieczoru prezydent Stanów Zjednoczonych Woodrow Wilson przemawiał w Kongresie o konieczności wypowiedzenia wojny Niemcom. Wiedząc o jej pacyfistycznych przekonaniach, sufrażystki obawiały się, że głos Jeannette przeciwko wojnie zszarga reputację ruchu i apelowały do niej o rozwagę. Debata na ten temat miała miejsce w parlamencie 5 kwietnia, jednak Jeannette w niej nie uczestniczyła, czego później żałowała. Oddając swój głos przeciwko wojnie, wygłosiła krótkie przemówienie, łamiąc tym samym przepisy Kongresu. Za przystąpieniem Stanów Zjednoczonych do wojny oddano 374 głosy, przeciw – 50. Po głosowaniu natychmiast ostro skrytykowała ją prasa. Od jej głosu również szybko odcięły się sufrażystki z National American Woman Suffrage Association.

Seattle – miasto w stanie Waszyngton. Leży pomiędzy Zatoką Puget a jeziorem Waszyngtona z ujściem na Pacyfik, prawie 108 mil (174 km) na południe od granicy z Kanadą.Nationalencyklopedin – największa, szwedzka encyklopedia współczesna. Jej stworzenie było możliwe dzięki kredytowi w wysokości 17 mln koron, którego udzielił rząd szwedzki w 1980 roku i który został spłacony w 1990. Drukowana wersja składa się z 20 tomów i zawiera 172 tys. haseł. Wersja internetowa zawiera 260 tys. haseł (stan z czerwca 2005). Inicjatorem projektu był rząd szwedzki, który rozpoczął negocjacje z różnymi wydawcami. Negocjacje zakończyły się w 1985, kiedy na wydawcę został wybrany Bra Böcker z Höganäs. Encyklopedia miała uwzględniać kwestie genderowe i związane z ochroną środowiska. Pierwszy tom ukazał się w 1989 roku, ostatni w 1996. Dodatkowo w roku 2000 ukazały się trzy dodatkowe tomy. Encyklopedię zamówiło 54 tys. osób. W 1997 roku ukazało się wydanie elektroniczne na CD, a w 2000 pojawiło się wydanie internetowe, które jest uzupełniane na bieżąco.

Jako pierwsza kobieta w Kongresie Stanów Zjednoczonych, Jeannette Rankin była również zaangażowana w ruch na rzecz praw kobiet. Jesienią 1917 zabiegała o utworzenie parlamentarnej komisji na rzecz prawa wyborczego kobiet, a gdy te starania zostały uwieńczone sukcesem weszła w jej skład. W styczniu 1918 otworzyła swoim przemówieniem debatę na temat poprawki konstytucyjnej przyznającej prawa wyborcze kobietom. Ostatecznie poprawka ta została zaaprobowana przez Izbę Reprezentantów, jednak została odrzucona przez Senat Stanów Zjednoczonych.

International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji. Praca socjalna – interdyscyplinarna działalność zawodowa mająca na celu pomoc osobom i rodzinom we wzmacnianiu lub odzyskiwaniu zdolności do funkcjonowania w społeczeństwie poprzez pełnienie odpowiednich ról społecznych oraz tworzenie warunków sprzyjających temu celowi. Nieco inaczej praca socjalna definiowana jest przez Helenę Radlińską, określa ją ona mianem wydobywania i pomnażania sił ludzkich, na ich usprawnianiu i organizacji wspólnego działania dla dobra ludzi.

Rankin nie ignorowała również swoich wyborców z Montany. Gdy po wypadkach w kopalni w Butte wybuchły zamieszki, starała się o pomoc administracji Wilsona dla górników oraz o poprawę warunków i bezpieczeństwa ich pracy. Jednak właściciele kopalń nie chcieli się spotkać ani z nią ani ze strajkującymi górnikami.

Okręt podwodny – wojskowa jednostka pływająca, konstrukcyjnie przystosowana do prowadzenia działań i operacji zarówno na powierzchni, jak i pod wodą; współcześnie jedna z głównych klas okrętów. Okręty podwodne zdolne są do samodzielnego zanurzenia i wynurzenia oraz kontrolowanego pływania pod wodą, a także do prowadzenia w tym środowisku walki oraz wykonywania zadań transportowych i rozpoznawczych.Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.

Gdy przed wyborami w 1918 Montanę podzielono na dwa okręgi wyborcze, Rankin postanowiła nie ubiegać się o reelekcję, lecz próbowała kandydować do Senatu Stanów Zjednoczonych. Jednak nie udało jej się uzyskać nominacji Partii Republikańskiej.

W okresie międzywojennym Jeannette zaangażowała się w działalność pacyfistyczną i społeczną.

W 1940 nadciągający kryzys wojenny spowodował, że Rankin postanowiła powrócić do Kongresu. Wygrała wybory w drugim okręgu wyborczym w Montanie zdobywając 54% głosów. Rankin była w drodze do Detroit podczas japońskiego ataku na Pearl Harbor. Wydarzenie to spowodowało, że natychmiast powróciła do Waszyngtonu. Podczas kongresowej debaty nad wypowiedzeniem przez Stany Zjednoczone wojny Japonii i przystąpieniem do II wojny światowej przewodniczący Izby Reprezentantów, Samuel Taliaferro Rayburn próbował nie dopuścić jej do głosu. Inni kongresmeni próbowali ją przekonać do oddania głosu za rezolucją. Ostatecznie, gdy oddawała głos, wygwizdano ją. Rezolucja została uchwalona stosunkiem głosów 388 do 1. Po głosowaniu ze względów bezpieczeństwa Jeannette musiała wrócić do swojego biura pod ochroną policji. Głosowanie sprawiło, że przez resztę kadencji koledzy i prasa zaczęli ją ignorować. Rankin postanowiła nie ubiegać się o reelekcję.

Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.

Resztę życia Rankin spędziła w Montanie i Georgii. Lubiła też podróżować do Indii. Fascynowała ją osobowość Mahatmy Gandhiego. Podczas wojny wietnamskiej, w styczniu 1968 prowadziła w Waszyngtonie pięciotysięczny pokojowy marsz, zwany „brygadą Jeannette Rankin”. Na krótko przed śmiercią rozważała również ponowne kandydowanie do Kongresu Stanów Zjednoczonych na znak protestu przeciwko wojnie.

29 sierpnia jest 241. (w latach przestępnych 242.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 124 dni. Samuel Taliaferro Rayburn, znany jako Sam Rayburn (ur. 6 stycznia 1882, zm. 16 listopada 1961) – legendarny polityk amerykański ze stanu Teksas, członek Partii Demokratycznej. Zasiadał w Izbie Reprezentantów przez 48 lat, od 1913 do swojej śmierci. 16 września 1940 został Spikerem izby. Pełnił tę funkcję przez łącznie 17 lat, do śmierci w 1961, z przerwami w latach 1947-1949 i 1953-1955, kiedy Republikanie mieli większość w Izbie, będąc w tych okresach Liderem Mniejszości. Oceniany jest jako jeden z najbardziej efektywnych Spikerów Izby w historii tej instytucji.

Jeannette Rankin zmarła 18 maja 1973 w Carmel-by-the-Sea w Kalifornii. Po śmierci jej ciało zostało skremowane, a prochy rozrzucone nad oceanem.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Robert D. McFadden, Ex-Rep. Jeanette Rankin Dies; First Woman in Congress, 92, nytimes.com, 20 maja 1973 [dostęp 2014-05-22] (ang.).
  • Biografia w Biographical Directory of the United States Congress (ang.)
  • Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie. Wojna wietnamska (zwana też drugą wojną indochińską) – działania militarne na Półwyspie Indochińskim w latach 1957–1975. W konflikt zaangażowane były z jednej strony komunistyczna Demokratyczna Republika Wietnamu (Wietnam Północny, wspierany przez inne kraje komunistyczne, gł. Związek Radziecki oraz Chiny) i kontrolowane przez to państwo organizacje komunistyczne w Wietnamie Południowym, Laosie i Kambodży, a z drugiej strony Republika Wietnamu wraz z międzynarodową koalicją obejmującą Stany Zjednoczone i ich sojuszników – Koreę Południową, Tajlandię, Australię, Nową Zelandię i Filipiny. Wbrew ich woli stronami konfliktu były również Kambodża i Laos.




    Warto wiedzieć że... beta

    I wojna światowa – konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 (w latach 20. i 30. XX wieku nazywany "wielką wojną") pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytanią, Francją, Rosją, Serbią, Japonią, Włochami (od 1915) i Stanami Zjednoczonymi (od 1917), a państwami centralnymi, tj. Austro-Węgrami i Niemcami wspieranymi przez Turcję i Bułgarię.
    Carmel-by-the-Sea – miasto w Stanach Zjednoczonych, w północnej Kalifornii, w hrabstwie Monterey, nad Oceanem Spokojnym.
    Partia Demokratyczna (ang. Democratic Party) – jedna z dwóch głównych sił politycznych w Stanach Zjednoczonych, obok Partii Republikańskiej. Powstała w wyniku podziału Partii Demokratyczno-Republikańskiej około 1828 roku. Jest najstarszą funkcjonującą partią polityczną na świecie.
    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.
    Nowy Jork (ang. City of New York, również New York, New York City) – najludniejsze miasto w Stanach Zjednoczonych, a zarazem centrum jednej z najludniejszych aglomeracji na świecie. Nowy Jork wywiera znaczący wpływ na światowy biznes, finanse, media, sztukę, modę, badania naukowe, technologię, edukację oraz rozrywkę. Będąc między innymi siedzibą Organizacji Narodów Zjednoczonych, stanowi ważne centrum spraw międzynarodowych i jest powszechnie uważany za kulturalną stolicę świata.
    19. poprawka do Konstytucji Stanów Zjednoczonych – poprawka do Konstytucji Stanów Zjednoczonych przyznająca prawa wyborcze kobietom. Poprawka weszła w życie 18 sierpnia 1920.
    Konstytucja Stanów Zjednoczonych Ameryki (ang. Constitution of the United States of America), najwyższe prawo obowiązujące w Stanach Zjednoczonych, podstawa systemu prawnego i ustroju politycznego.

    Reklama