Jazon z Feraj

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Jazon z Fer)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Jazon (Iason) z Fer (Feraj) (zm. 370 p.n.e.) – tessalski polityk wywodzący się z potężnej rodziny władającej Ferami, tyran tego bogatego miasta, które stanowiło zaplecze dla jego działalności politycznej rozpoczętej w 379 p.n.e. Syn poprzedniego tyrana Fer - Lykofrona. Został wybrany tagosem Związku Tessalskiego - było to dawne stanowisko o charakterze militarnym, które Jazon przywrócił dla własnych celów. Dążył do zjednoczenia politycznego całej Tessalii, postępując przy tym ostrożnie, gdyż zdawał sobie sprawę z konieczności porozumienia z innymi poleis krainy. Zginął w wyniku zamachu w 370 p.n.e..

Ewa Maria Wipszycka-Bravo (ur. 27 listopada 1933 w Warszawie) – historyk starożytności, profesor emeritus Uniwersytetu Warszawskiego.Adam Ziółkowski (ur. 1951) - polski historyk starożytności, profesor nadzwyczajny na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego (Zakład Historii Starożytnej) oraz na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (Zakład Historii Kościoła). Tłumacz, autor podręczników szkolnych i akademickich. W 1993 roku uzyskał stopień doktora habilitowanego nauk humanistycznych na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego na podstawie rozprawy pt. The Temples of Mid-Republican Rome and Their Historical and Topographical Context (książka została opublikowana w Rzymie rok wcześniej). Zainteresowania badawcze profesora Ziółkowskiego skupiają się m.in. na zagadnieniach początków miasta Rzym, wczesnej historii państwa rzymskiego (królestwo i wczesna republika), dziejach chrześcijaństwa w starożytności. Członek Collegium Invisibile.

Według Ksenofonta dysponował ogromnymi jak na ówczesne warunki w Grecji siłami zbrojnymi - mógł liczyć na 6 tys. jazdy (Tessalia słynęła z najlepszej w Grecji ciężkiej konnicy), 10 tys. hoplitów, oraz licznych peltastów. Po objęciu stanowiska tagosa jego oddziały miały się powiększyć do 8 tys. jazdy i 20 tys. hoplitów. W armii Jazona służyli obywatele poleis (na pewno w konnicy), ale wielu było też najemników (część hoplitów i peltaści). Taka siła czyniła Jazona, a tym samym Tessalię, ważnym graczem na greckiej scenie politycznej, co wywołało wrogość Teb (kierujących Związkiem Beockim) i Aten, trudno jednak ocenić czy zagrożenie ze strony tagosa było realne. W obliczu zwycięstwa Teb nad Spartą pod Leuktrami Jazon pozostał neutralny, nie uchroniło to jednak Tessalii przed ograniczoną interwencją Beotów w jej sprawy wewnętrzne. Tyran Fer większe sukcesy odnosił na froncie północnym - udało mu się przejściowo opanować część południowej Macedonii - Perrajbię i podyktować warunki pokoju królowi Amyntasowi.

Związek Beocki - konfederacja miast beockich, która powstała w VI wieku p.n.e. w obliczu zagrożenia tesalską ekspansją w Grecji Środkowej. Do poleis założycielskich związku, którym udało się odeprzeć Tesalię, należały: Teby (dysponujące ok. 2/5 powierzchni Beocji), Tanagra, Haliartos, Koroneja, Tespie, Akraifnia. Miasta te od ok. 525 roku p.n.e. biły monetę związkową z charakterystyczną tarczą beocką z wcięciami na brzegach na awersie. Prawdopodobnie początkowo w związku nie znalazło się Orchomenos - rywal Teb posiadający ok. 1/5 powierzchni równiny beockiej, ale już ok. 500 roku p.n.e. członkami były wszystkie poleis Beocji z wyjątkiem Platei będącej w sojuszu z Atenami. Związek był kilka razy rozwiązywany przez wrogów, jego problemami były też z jednej strony dążenia Teb do przewodnictwa w konfederacji, z drugiej próby usamodzielnienia się niektórych miast, jednak jego pozycja w Grecji z biegiem czasu rosła. Kiedy zimą 379/378 roku p.n.e. Tebańczycy pod wodzą Pelopidasa zrzucili jarzmo spartańskie i w wyniku walk ponownie powołali do życia sojusz (bez Orchomenos - sojusznika Sparty), stał się on bazą Teb dla ich próby zdobycia hegemonii w całej Grecji. Związek tego okresu był organizacją przypominającą polis - istniało zgromadzenie wszystkich obywateli Beocji (zbierało się w Tebach), kolegium siedmiu tzw. beotarchów (czterech pochodziło z Teb) dysponowało szerokimi uprawnieniami politycznymi i władzą wojskową. W 371 p.n.e. wojska związku dowodzone przez beotarchę Epaminondasa rozbiły armię Sparty pod Leuktrami, a później wkroczyły na Peloponez, gdzie kolejnymi zwycięstwami poważnie osłabiły pozycję Spartan na półwyspie. W 370 roku p.n.e. do sojuszu dołączyło Orchomenos, w 364 Teby podporządkowały sobie Tesalię, ale za cenę śmierci Pelopidasa. W tym samym roku zniszczyły Orchomenos pod pretekstem antydemoktratycznego spisku. Hegemonia Teb w Grecji zakończyła się w 362 p.n.e. wraz ze śmiercią Epaminondasa w bitwie pod Mantineją.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

Jazon doskonalił sposoby walki z użyciem konnicy, zdaniem Eliana Taktyka (początek II w. n.e.) jako pierwszy stosował atak jazdy w formacji rombu, chociaż taktyka ta mogła być znana w Tessalii już wcześniej.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Być może imię nadano mu na cześć mitycznego uczestnika wyprawy Argonautów, także Tessalczyka, Jazona, zobacz: P. J. Rhodes: A History of the Classical Greek World, 478-323 BC. Blackwell Publishing, 2006, s. 250.
  2. Wipszycka 2009 ↓, s. 255.
  3. Rhodes 2006 ↓, s. 250.
  4. Rhodes 2006 ↓, s. 251.
  5. Wipszycka 2009 ↓, s. 306.
  6. Wipszycka 2009 ↓, s. 289.
  7. Ziółkowski 2009 ↓, s. 520.
  8. Ziółkowski 2009 ↓, s. 522.
  9. Wipszycka 2009 ↓, s. 46.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Ewa Wipszycka: Wiek IV. W: Benedetto Bravo, Marek Węcowski, Ewa Wipszycka, Aleksander Wolicki: Historia Starożytnych Greków. T. 2. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2009. ISBN 978-83-235-0625-6.
  • Adam Ziółkowski: Historia powszechna. Starożytność. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009. ISBN 978-83-01-15810-1.
  • P. J. Rhodes: A History of the Classical Greek World, 478-323 BC. Blackwell Publishing, 2006. ISBN 978-0-631-22564-5.
  • WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.Aelianus Tacticus (Aelian Taktyk) – grecki pisarz z II wieku, piszący o sztuce wojennej. Aelianus, mieszkający w Rzymie, był autorem rozprawy Τaκτικη Өєωρίa (Taktikē theōria, "Teoria taktyki"), prawdopodobnie napisanej w 106 n.e., która wpłynęła na bizantyjską i muzułmańską sztukę wojenną, a także na sztukę wojenną szesnastowiecznej Europy. Praca Aelianusa zawiera wiele informacji o taktyce macedońskiej falangi.




    Warto wiedzieć że... beta

    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
    Aleksander Wolicki (ur. 9 lipca 1968 w Warszawie) – polski historyk antyku. Od 2017 r. pełni w Instytucie Historycznym UW funkcję zastępcy dyrektora ds. ogólnych.
    Hoplici (stgr. ὁπλῖται hoplitai, l.poj. ὁπλίτης hoplites) – ciężkozbrojni piechurzy walczący w zwartym szyku, zwanym falangą.
    Jazda, kawaleria (z wł. cavalleria), konnica – terminem tym określa się wojsko walczące lub poruszające się na koniach.
    Starożytna Macedonia – antyczne królestwo na Półwyspie Bałkańskim, zamieszkałe przez lud grecki z plemienia Dorów, którego historyczne centrum znajdowało się na terytorium obecnej północno-środkowej Grecji.
    Feraj/Fery ( Φεραί, Pherae) - miasto w starożytnej Tessalii, położone niedaleko Zatoki Pagasyjskiej. Według mitologii królem Feraj był Admet, mąż Alkestis, u którego przez jakiś czas jako niewolnik służył Apollo, ukarany przez Zeusa za zabójstwo Cyklopa. Pod koniec V i w pierwszej połowie IV w. p.n.e. miastem władali tyrani, którzy dążyli do hegemonii nad całą Tessalią - Lykofron, Jazon i Aleksander z Feraj.
    Argonauci (gr. l.mn. Ἀργοναῦται Argonautai, ‘żeglarze na Argo’, l.poj. Ἀργοναύτης Argonaútēs, łac. Argonautae) – w mitologii greckiej 52 uczestników wyprawy do Kolchidy po „złote runo” cudownego barana.

    Reklama