Jaworzno

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Jaworznomiasto na prawach powiatu w południowej Polsce, w województwie śląskim, położone na Wyżynie Śląskiej.

Sokół Jaworznicki - miesięcznik o charakterze regionalnym. Pismo ukazywało się od 2000 pod egidą Miejskiego Centrum Kultury i Sportu w Jaworznie. Było magazynem o szerokiej formule, najwięcej miejsca poświęcało kulturze miasta Jaworzna, ale także prezentacji współczesnych zjawisk literackich. W każdym numerze znaleźć można było teksty poetyckie oraz prozatorskie – zarówno autorów średniego pokolenia, jak i debiutantów. Na łamach pisma publikowane były również przekłady (m.in. wiersze Federico Garcii Lorki w przekładzie Jacka Lyszczyny. 2002 nr 13, s. 12-13.), a także szkice o literaturze współczesnej oraz recenzje nowości wydawniczych. W części literackiej stałe miejsce miały również felietony, wywiady i komentarze odautorskie. Szeroka formuła periodyku przejawiała się w zainteresowaniu filmem, teatrem, muzyką poważną i rozrywkową, współczesną sztuką. Sokół Jaworznicki nie odcinał się również od swych korzeni regionalnych – swe łamy poświęcał prezentacji lokalnych artystów, animatorów kultury Górnego Śląska. Sokół Jaworznicki rozszerzył swoje zainteresowania także o działalność wydawniczą (seria BIBLIOTEKA SOKOŁA, w serii wydano książki promujące jaworznickich twórców, były to tomiki: Sławomira Matusza, Alicji Dudek, Jana Ryszarda Drąga). Począwszy od numeru 12 miesięcznik rozszerzył swoją formułę, zmieniając kwalifikator na „Periodyk Kulturalno-Literacki” (do nr 17).Śródmieście – centralna, wielka dzielnica Jaworzna, wyznaczająca obręb ścisłego centrum miasta. Znajduje się tu Urząd Miejski oraz wiele innych ważnych urzędów i instytucji oraz organizacji i podmiotów obsługujących codziennie dziesiątki tysięcy mieszkańców. Tutaj też koncentruje się życie kulturalne i towarzyskie.

Kiedyś główne miasto tzw. Zagłębia Krakowskiego, obecnie jest głównym miastem Jaworznicko-Chrzanowskiego Okręgu Przemysłowego. W latach 1815–1846 Jaworzno było częścią Rzeczypospolitej Krakowskiej. Około dziewięćdziesięciotysięczne miasto, o jednej z największych powierzchni w województwie (zajmuje 4. miejsce, a w skali kraju – 13.). Jaworzno historycznie stanowi część Małopolski.

Królestwo Prus (niem. Königreich Preußen) – oficjalny tytuł państwa prusko-brandenburskiego po 1701, wraz z pozostałymi domenami dynastii Hohenzollernów w latach 1701-1918, od 1871 wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego. Terytorium Królestwa Prus obejmowało dwie trzecie całego obszaru Cesarstwa Niemieckiego.Biedronka – sieć sklepów dyskontowych należących do spółki akcyjnej Jeronimo Martins Polska (JMP), której właścicielem jest portugalskie konsorcjum Jerónimo Martins.

Spis treści

  • 1 Położenie
  • 2 Podział administracyjny
  • 2.1 Dzielnice
  • 2.2 Osiedla mieszkaniowe (podział umowny)
  • 3 Warunki naturalne
  • 3.1 Rzeźba terenu
  • 3.2 Klimat
  • 3.3 Stosunki wodne
  • 4 Nazwa miasta
  • 5 Historia
  • 6 Demografia
  • 7 Gospodarka
  • 8 Transport
  • 8.1 Transport kolejowy
  • 8.2 Komunikacja miejska
  • 8.3 Transport lotniczy
  • 9 Edukacja
  • 9.1 Przedszkola
  • 9.2 Szkoły podstawowe
  • 9.3 Licea
  • 9.4 Technika
  • 9.5 Szkoły policealne
  • 9.6 Uczelnie
  • 10 Kultura
  • 10.1 Zespoły muzyczne i orkiestry z Jaworzna
  • 10.2 Muzea
  • 10.3 Kina
  • 10.4 Teatr
  • 10.5 Biblioteki
  • 10.6 Cykliczne imprezy kulturalne
  • 10.7 Galerie sztuki
  • 11 Rozrywka
  • 11.1 Prasa
  • 11.2 Telewizja
  • 12 Sport
  • 12.1 Piłka nożna
  • 12.2 Siatkówka
  • 12.3 Koszykówka
  • 12.4 Szachy
  • 12.5 Narty wodne
  • 13 Turystyka
  • 13.1 Szlaki turystyczne
  • 13.2 Baza noclegowa
  • 14 Administracja
  • 15 Religia
  • 15.1 Katolicyzm
  • 15.2 Świadkowie Jehowy
  • 15.3 Protestantyzm
  • 15.4 Inne
  • 16 Honorowi obywatele miasta Jaworzna
  • 17 Miasta partnerskie
  • 18 Sąsiednie miejscowości
  • 19 Zobacz też
  • 20 Przypisy
  • 21 Bibliografia
  • 22 Linki zewnętrzne
  • Położenie[ | edytuj kod]

    Do 1975 r. należało do województwa krakowskiego. W latach 1975–1998 w granicach woj. katowickiego. Jaworzno leży po południowo-wschodniej stronie rozwidlenia rzek: Biała Przemsza i Przemsza, które wyznaczały tzw. Trójkąt Trzech Cesarzy. We wschodniej części województwa śląskiego. Według podziału na regiony fizycznogeograficzne obszar Jaworzna wchodzi w obręb dwóch mezoregionów Wyżyny Śląskiej: Wyżyny Katowickiej na północnym zachodzie i północnym wschodzie oraz Pagórów Jaworznickich. W południowej i wschodniej części Jaworzno położone jest na dwóch mezoregionach Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej: Rów Krzeszowicki oraz Wyżyna Olkuska

    Droga międzynarodowa E22a – dawne oznaczenie drogi w Polsce, obowiązujące od lat 70. do 1985. Stanowiła alternatywne połączenie konurbacji górnośląskiej z Krakowem, będąc równocześnie odgałęzieniem drogi międzynarodowej E22.Sanktuarium Matki Bożej Nieustającej Pomocy – sanktuarium i kościół parafialny parafii Jaworzno – Osiedle Stałe w Jaworznie. W sanktuarium znajduje się koronowany 14 czerwca 1999 r. przez papieża Jana Pawła II w Sosnowcu wizerunek Matki Boskiej. Jej wizerunek jest kopią obrazu znajdującego się w kościele św. Alfonsa w Rzymie.

    Jaworzno leży we wschodniej części drugiego co do wielkości skupiska mieszkańców Polski. W urbanistyce zwanego m.in. konurbacją katowicką.

    Miasto graniczy:

  • od zachodu z Imielinem i Mysłowicami
  • od północnego zachodu z Sosnowcem
  • od północnego wschodu z Bukownem i Sławkowem
  • od wschodu z Balinem
  • od południowego wschodu z Trzebinią i Chrzanowem
  • od południa z Libiążem oraz Chełmkiem.
  • Podział administracyjny[ | edytuj kod]

    Jaworzno składa się z kilkudziesięciu dzielnic (w skład niektórych wchodzą osiedla dawnych samodzielnych miast lub wsi), bez wyraźnych granic pomiędzy nimi. Rozchodzą się one gwiaździście od śródmieścia, najczęściej oddzielone są pasami zieleni. Potocznie używa się nazw osiedli, jednak w związku z tym, że dawne przyłączone miasteczka również miały swoje dzielnice, określenie lokalizacji bywa kłopotliwe. Powszechnie przyjmuje się poniższy podział na tzw. ośrodki dzielnicowe:

    Kopalnia Węgla Kamiennego Jan Kanty (podczas II wojny światowej Dachs, od 1953 do 1989 roku Komuna Paryska) – zlikwidowana kopalnia węgla kamiennego, położona w Jaworznie, założona w 1920 roku, prowadziła wydobycie do 2000 roku. Królestwo Galicji i Lodomerii wraz z Wielkim Księstwem Krakowskim i Księstwami Oświęcimia i Zatoru (niem. Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator; ukr. Королівство Галичини та Володимирії з великим князівством Краківським і князівствами Освенціма і Затору) – państwo (w praktyce prowincja i kraj koronny) na terytorium Galicji, w latach 1772-1918 wchodzące w skład Monarchii Habsburgów, Cesarstwa Austriackiego i Austro-Węgier. Kraina historyczna na wschodzie Europy Środkowej, obecnie w granicach Polski i Ukrainy.
    Dzielnice Jaworzna – mapka podziału z okresu PRL

    Dzielnice[ | edytuj kod]

  • Bory
  • Byczyna
  • Cezarówka
  • Ciężkowice
  • Dąbrowa Narodowa
  • Długoszyn
  • Dobra
  • Góra Piasku
  • Jeleń
  • Jeziorki
  • Koźmin
  • Niedzieliska
  • Pieczyska
  • Siłownia
  • Stara Huta
  • Szczakowa
  • Śródmieście
  • Wilkoszyn
  • Wysoki Brzeg
  • Osiedla mieszkaniowe (podział umowny)[ | edytuj kod]

    Trójkąt Trzech Cesarzy (niem.: Dreikaisereck) – określenie miejsca, gdzie w latach 1846-1915 zbiegały się granice trzech europejskich mocarstw: Prus (później Niemiec), Austrii (później Austro-Węgier) i Rosji.Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8] [9]




    Warto wiedzieć że... beta

    Konurbacja górnośląska (katowicka, śląska, śląsko-dąbrowska) – konurbacja w południowej Polsce, w województwie śląskim, położona w większości na Wyżynie Śląskiej. W skład konurbacji wchodzą historyczne tereny Górnego Śląska, Zagłębia Dąbrowskiego oraz Jaworzna.
    Wojciech Sławnikowic (czes. Vojtěch Slavníkovec, niem. Adalbert; ur. ok. 956 w Libicach, zm. 23 kwietnia 997 w Świętym Gaju w okolicach Pasłęka lub Tękit, Tenkitten, obecnie Letnoje; inne źródła podają pruski Chollin) – czeski duchowny katolicki, biskup praski, benedyktyn, misjonarz, męczennik, święty Kościoła katolickiego.
    Wilkoszyn - dzielnica miasta Jaworzna. Położona jest we wschodniej części miasta. Graniczy od północy z dzielnicami: Dobra oraz Ciężkowice. Od wschodu graniczy z Trzebinią, od południa graniczy z dzielnicą Jeziorki, a od zachodu ze Śródmieściem.
    Kościół Zielonoświątkowy w Rzeczypospolitej Polskiej – chrześcijański wolny Kościół protestancki o charakterze ewangelikalnym nurtu zielonoświątkowego; drugi, pod względem wielkości Kościół protestancki w Polsce (po Kościele Ewangelicko-Augsburskim w RP), posiadający ponad 23 tysięcy wiernych zrzeszonych w ramach 217 zborów; największy polski Kościół protestancki nurtu ewangelicznego; największa, choć nie jedyna, wspólnota zielonoświątkowców w Polsce, związana z pentekostalną tradycją amerykańskich Zborów Bożych i przyjmująca ustrój kongregacjonalno-synodalny. Kościół Zielonoświątkowy w RP jest członkiem Europejskiej Wspólnoty Zielonoświątkowej, Światowej Wspólnoty Zborów Bożych oraz Towarzystwa Biblijnego w Polsce. Organem prasowym Kościoła jest miesięcznik „Chrześcijanin”. Siedzibą władz Kościoła jest miasto stołeczne Warszawa. Podstawą prawną działalności Kościoła jest Ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Zielonoświątkowego w Rzeczypospolitej Polskiej z dn. 20 lutego 1997. Obecnym Przewodniczącym Naczelnej Rady Kościoła i Prezbiterem Naczelnym Kościoła jest bp dr Marek Kamiński.
    Wyżyna Krakowsko-Częstochowska (341.3) – makroregion geograficzny położony w południowej Polsce. Stanowi wschodnią część Wyżyny Śląsko-Krakowskiej. Tworzy pas długości ok. 80 km, pomiędzy Krakowem a Częstochową. W pasie tym wzgórza wznoszą się na wysokość 400-515 m n.p.m..
    Pańska Góra – wzgórze w Jaworznie (326,4 m n.p.m.) należący do Pagórów Jaworznickich. Wzgórze położone jest pomiędzy ulicami Obrońców Poczty Gdańskiej, Szpitalnej i Józefa Chełmońskiego, w północno wschodniej części dzielnicy Śródmieście na Osiedlu Pańska Góra.
    Władysław I Łokietek (ur. między 3 marca 1260 a 19 stycznia 1261, zm. 2 marca 1333 w Krakowie) – książę na Kujawach Brzeskich i Dobrzyniu 1267-1275 (pod opieką matki), udzielne rządy razem z braćmi 1275-1288, książę brzeski i sieradzki 1288-1300, książę sandomierski 1289-1292, 1292-1300 lennik Wacława II, regent w księstwie dobrzyńskim 1293-1295, książę łęczycki 1294-1300, książę wielkopolski i pomorski 1296-1300, na wygnaniu w latach 1300-1304, od 1304 w Wiślicy, od 1305 ponownie w Sandomierzu, Sieradzu, Łęczycy i Brześciu, od 1306 w Krakowie i zwierzchnictwo nad księstwami: inowrocławskim i dobrzyńskim, 1306-1308/1309 na Pomorzu, od 1314 w Wielkopolsce, od 20 stycznia 1320 roku, król Polski (był pierwszym władcą Polski koronowanym w Krakowie, w katedrze wawelskiej przez arcybiskupa gnieźnieńskiego Janisława), od 1327 zamiana Sieradza i Łęczycy na Inowrocław i Dobrzyń, w 1329 utrata ziemi dobrzyńskiej, w 1332 utrata Kujaw.

    Reklama