Jasiek-Ptasiek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Jasiek-Ptasiek (niem. Vogelhannes) – postać legendarna, duch mieszkający pod Ptasią Górą (obecnie Smolna w lesie Pokrzywno za Polanicą-Zdrojem).

Kłodzkie Towarzystwo Oświatowe – kłodzkie towarzystwo edukacyjne i organizacja pozarządowa, stowarzyszenie powstałe w grudniu 1995 roku.Smolna (870 m n.p.m.) – góra w Sudetach Środkowych, w północnej części wierzchowiny Gór Bystrzyckich. Do 1945 r. nosiła niem. nazwę Vogelberg (Ptasia Góra). Obecnie nazwę Ptasia Góra nosi góra położona około 2,0 km na południowy wschód od centrum Dusznik-Zdroju na wysokości 745 m n.p.m.

Legenda o nim jest ciekawym przejawem kultury ludowej. Jasiek-Ptasiek za życia nazywał się Johann Schmiedt i był piwowarem, który w II połowie XVII w. dzierżawił Tawernę, kłodzką winiarnię z tradycjami od 1418 r. (dziś w tym miejscu na kłodzkim Rynku mieści się bank). Strasznie klął i oszukiwał, aż gdy kiedyś nawymyślał pewnej wdowie, spotkała go kara boska: dostał apopleksji i umarł. Straszył potem okropnie w Tawernie, lecz gdy otworzono trumnę, okazało się, że ciało zniknęło.

Katarynka - przenośne pudło grające, instrument muzyczny z grupy aerofonów z piszczałkami wargowymi, na którym gra się za pomocą korby wprawiającej w ruch miech (ew. miechy) i tzw. mechanizm rozdzielający. Kręcenie korbą powoduje ruch miechów, tłoczących powietrze do wiatrownicy, a także obraca wałek melodyczny, którego zadaniem jest otwieranie w odpowiedniej kolejności i na odpowiedni czas kanałów, kierujących powietrze do właściwych piszczałek. Katarynkę wynalazł G. Barbari z Modeny w 1 poł. XVIII wieku. Wędrowni grajkowie stosowali ją do połowy XX wieku. Gra na katarynce nie wymaga jakiegokolwiek przygotowania muzycznego – sprowadza się jedynie do kręcenia korbą.Ciało ludzkie – synonim organizmu ludzkiego. W filozofii idealistycznej i wielu religiach drugi obok duszy element tworzący człowieka. Główne części ciała to: głowa, szyja, tułów oraz kończyny: górna i dolna. Pod względem stopnia organizacji składniki ciała dzielone są na układy (np. układ nerwowy, układ krwionośny), organy, tkanki i komórki. Poznaniem budowy ciała ludzkiego zajmuje się anatomia człowieka i antropologia fizyczna.

Za sto guldenów obiecanych przez rajców, kat kłodzki złapał Jaśka do skórzanego wora i wyniósł do lasu Pokrzywno. Od tego czasu Jasiek, zawsze skory do psot, grasował strasząc przechodzących ludzi i myląc drogę zabłąkanym wędrowcom, przede wszystkim między Ptasią Górą i Łomnicką Równią. Powstało wiele legend o różnych jego psotach, pokazujących jego złośliwość, ale i prezentujących ludowy humor hrabstwa kłodzkiego m.in. Jasiek-Ptasiek dokucza babom, Jasiek-Ptasiek i żołnierska dziewka, Jasiek-Ptasiek nawraca niewierzącego, Jasiek-Ptasiek i kataryniarz, Jasiek-Ptasiek i kobiety koszące trawę.

Udar mózgu, incydent mózgowo-naczyniowy (ang. cerebro-vascular accident, CVA), dawniej także apopleksja (gr. stgr. ἀποπληξία - paraliż; łac. apoplexia cerebri, insultus cerebri) – zespół objawów klinicznych związanych z nagłym wystąpieniem ogniskowego lub uogólnionego zaburzenia czynności mózgu, powstały w wyniku zaburzenia krążenia mózgowego i utrzymujący się ponad 24 godziny.Legenda (łac. legenda – to co powinno być przeczytane) – gatunek literacki będący opowieścią posługującą się elementami niezwykłości oraz cudowności, w szczególności o życiu świętych i męczenników. Często osnuta na wątkach ludowych i apokryficznych; rozpowszechniona w średniowieczu. Pierwotnie przekazywana ustnie, następnie zapisywana. Przykładem jest Legenda o świętym Aleksym czy legendy arturiańskie.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Henryk Grzybowski: Jasiek-Ptasiek. W: Janusz Laska, Mieczysław Kowalcze: Popularna Encyklopedia Ziemi Kłodzkiej. T. 1 (A–J). Kłodzko-Nowa Ruda: Kłodzkie Towarzystwo Oświatowe, 2009, s. 284., ​ISBN 978-83-60478-90-5​.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Henryk Grzybowski: Jasiek-Ptasiek. W: Janusz Laska, Mieczysław Kowalcze: Popularna Encyklopedia Ziemi Kłodzkiej. T. 1 (A–J). Kłodzko-Nowa Ruda: Kłodzkie Towarzystwo Oświatowe, 2009, s. 284., ​ISBN 978-83-60478-90-5​.
  • Josef Straube: O Jaśku-Ptaśku. W: red. Henryk Grzybowski, Georg Wenzel: Polanica Zdrój wczoraj i dziś. T. 1 (1347–1946). Polanica Zdrój-Nowa Ruda: Towarzystwo Miłośników Polanicy, 2006, s. 348–350., ​ISBN 978-83-88842-95-5​.
  • Franz Albert: Jak powstała legenda o Jaśku-Ptaśku. W: red. Henryk Grzybowski, Georg Wenzel: Polanica Zdrój wczoraj i dziś. T. 1 (1347–1946). Polanica Zdrój-Nowa Ruda: Towarzystwo Miłośników Polanicy, 2006, s. 350–362., ​ISBN 978-83-88842-95-5​.
  • Legendy o Vogelhannesie (pdf).
  • Piwowar (staropol. "Mielcarz") - rzemieślnik zajmujący się warzeniem piwa; szerzej osoba pracująca w przemyśle piwowarskim (browarnictwie - przemyśle spożywczym zajmującym się warzeniem piwa i jego dystrybucją na rynek).Kultura ludowa – kultura niższych warstw społeczeństw narodowych istniejąca od średniowiecza aż do połowy XX wieku, kiedy zakończył się proces jej stopniowego zaniku. W węższym znaczeniu pojęcie to oznacza sumę wytworów wiejskich społeczności lokalnych.




    Warto wiedzieć że... beta

    Kłodzko (tuż po wojnie Kładzko, łac. Glacium, Glacensis urbs, Glocium, niem. Glatz, dial. Glooz, czes. Kladsko) – miasto i gmina w województwie dolnośląskim, będące siedzibą powiatu kłodzkiego, wiejskiej gminy Kłodzko. Leży w Kotlinie Kłodzkiej nad rzeką Nysą Kłodzką.
    Mieczysław Kowalcze (ur. 27 października 1963 w Branicach) – polski nauczyciel, polonista i historyk, wydawca, dziennikarz, animator kultury, regionalista, społecznik.
    Duch – w folklorze ludowym i według spirytystów ludzka istota, żyjąca po śmierci fizycznej ciała człowieka, bytująca w świecie pozamaterialnym.
    Łomnicka Równia (niem. Grosse Kapuziner-Platte, Kapuziner-Platte), 898 m n.p.m.) – góra w Sudetach Środkowych w Górach Bystrzyckich, najwyższy szczyt w ich północnej części. Jest kulminacją długiego grzbietu ciągnącego się na północno-wschodniej krawędzi wierzchowiny pasma. Opada stromym uskokiem tektonicznym do Rowu Górnej Nysy.
    Tawerna (wł. taverna, łac. taberna) – słowo to w podanych językach oznacza tyle, co: ubogie mieszkanie, uboga karczma, szopa. Określenie to na przestrzeni lat przyjęło znaczenie odnoszące się do ubogiej karczmy portowej, przeznaczonej głównie dla rybaków i żeglarzy. Swoje pochodzenie wraz z nazwą wywodzi z krajów płd. Europy położonych nad Morzem Śródziemnym, zwłaszcza z Włoch.
    Pokrzywno (niem. Nesselgrund) – osada w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Bystrzyca Kłodzka. W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa wałbrzyskiego.
    Kat – człowiek, który zawodowo zajmuje się głównie wykonywaniem wyroków, skazujących na kary cierpienia, okaleczenia i na karę śmierci. Poza torturami, traktowanymi jako środek karny, kaci zajmowali się również zadawaniem cierpienia w celu wymuszenia zeznań.

    Reklama