Jan I Bal

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Jan I Bal, zwany również Johann Bal de Boyska, Jan Bal z Brzozowa, Jan Bal z Nowotańca herbu Gozdawa (ur. ?, zm. 19 grudnia 1480 Nowotaniec) – od 1441 stolnik sanocki. Brat Jerzego i Piotra, syn Matjasza (dlatego znany też jako Jan Matjasowicz Bal) i Anny, ożeniony z Zuzanną z Siennowa, a później z Anną Weszmuntowską, sędzianką sandomierską. Założyciel dynastii Balów z Nowotańca i Hoczwi.

Wójtostwo (łac. advocatia) – uposażenie ziemskie, początkowo należące do wójta, powstałe w wyniku lokacji osady (miasta lub wsi) na prawie niemieckim. Adam Boniecki, właśc. Adam Józef Feliks Fredro-Boniecki herbu Bończa (ur. 19 listopada 1842 w Żydowie (kieleckie), zm. 24 czerwca 1909 w Warszawie) – polski historyk, heraldyk, prawnik.

Po śmierci ojca Jan odkupił od brata Jerzego Lubotaniec. We wtorek w dniu św. Mateusza, 21 października 1444 roku, dzięki swoim zabiegom uzyskał w Orszawie nad Dunajem od króla Władysława Warneńczyka przywilej przeniesienia wsi Nowotaniec na prawo miejskie magdeburskie. W roku 1462 ufundował parafię w Nowotańcu. Od 1463 był właścicielem Hoczwi i Terpiczowa z młynem, dzierżawcą wójtostwa Tyrawa wraz z bratem Jerzym, które następnie odsprzedali Johanowi, podżupnikowi przemyskiemu za 300 florenów tureckich (1 floren = 70 groszy) lub 100 grzywien. Dzierżawca wsi Pielnia od Mikołaja Burzyńskiego (jeden rok za 110 grzywien), następnie odkupił wieś za 250 grzywien na własność. Przed jego śmiercią kompleks dóbr Jana Bala składał się z Nowotańca, Hoczwi, Dziurdziowa, Terpiczowa (Średniej Wsi), Berezki, Wołkowyi, Woli Brzeźnica, Woli Mątna, Żernicy, dzierżawca Pielni. Potomstwo Jana Bala: Matjasz chorąży sanocki, Piotr pleban sanocki, Mikołaj, córka Barbara wyszła za Mikołaja Zarszyńskiego oraz Anna primo voto za Piotra z Jaćmierza, 2-vo za Mikołajem Włyńskim oraz Michał (ur. ?, zm. 2 lutego 1496 w Krakowie) prowincjał zakonu Bernardynów.

Zakład Narodowy im. Ossolińskich (ZNiO, Ossolineum) – zasłużony dla polskiej nauki i kultury Instytut (do 1939 r. – łączył w sobie Bibliotekę, Wydawnictwo i Muzeum Książąt Lubomirskich), ufundowany dla Narodu Polskiego w 1817 roku przez Józefa Maksymiliana Ossolińskiego, otwarty w 1827 roku we Lwowie.Michał Bal łac. Michael Bal de Russiaa vicarius provinciae Poloniae OM (ur. w Nowotańcu, zm. 2 lutego 1496 w Krakowie) – polski duchowny katolicki, bernardyn, profesor Akademii Krakowskiej i kandydat na arcybiskupa Pragi, uczestnik kapituły generalnej w Neapolu w roku 1475, na synodzie w Łęczycy w roku 1484. Zakonnik i uczony cieszących się opinią świętości w konwencie krakowskim.

Według prof. Dąbkowskiego, nazwisko Bal nie pochodzi od przezwiska bal, lecz jest nazwiskiem wywodzącym się od nazwy miejscowości istniejącej w hrabstwie szaryskim, Bal-potoka niedaleko Bardejowa. Dokumenty (Privilegium locationis villae Nowotaniec) nazywają tylko jednego Jana I z nazwiska Balem „ ... per Generosum et Nobilem Johannem Bal de Boyska, fidelem nostrum dilectum ... „, pozostali przybierają nazwiska od swych posiadłości. Potomkami Jana Bala są rodziny wywodzące się z Nowotańca i Hoczwi.

Gebethner i Wolff – warszawskie przedsiębiorstwo wydawnicze i księgarskie założone w 1857 przez Gustawa Adolfa Gebethnera i Augusta Roberta Wolffa przy Krakowskim Przedmieściu w Warszawie (Pałac Potockich), a później również w Krakowie. Istniało do 1950, zlikwidowane przez komunistów (antykwariat działał do 1961).Orszowa (także: Orszawa, dawniej Orschawa; rum. Orşova, węg. Orsova, serb. Rušava) – miasto w Rumunii nad Dunajem, w okręgu Mehedinţi.


Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Adam Boniecki, Szymon Konarski. Herbarz Polski. wyd. 1985. s. 90–91. „Maciej, Piotr i Mikołaj, dopełnili działu dóbr 1480. r., dwaj pierwsi wzięli Hoczew z sześciu wsiami a trzeci Nowotaniec. op. cit. AGZ XVI.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Wojciech Hejnosz, w: Polski Słownik Biograficzny. T. 1. Kraków: Polska Akademia Umiejętności – Skład Główny w Księgarniach Gebethnera i Wolffa, 1935, s. 22–228. Reprint: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków 1989, ​ISBN 83-04-03484-0​.
  • Szarysz (słc. Šariš, łac. comitatus Sarossiensis, niem. Scharosch, węg. Sáros) - region historyczny, geograficzny i etnograficzny we wschodniej Słowacji.21 października jest 294. (w latach przestępnych 295.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 71 dni.




    Warto wiedzieć że... beta

    Matjasz II Bal, syn Jana Bala herbu Gozdawa – szlachcic polski, z Nowotańca następnie z Hoczwi heres de Hoczew, chorąży 1481, podkomorzy sanocki, 1484 stolnik sanocki, od 1496 - 1505 kasztelan sanocki castellanus sanocensis, sądecki . Był uczestnikiem wyprawy wojennej na Podole z roku 1496 przeciw Tatarom. Prawdopodobny budowniczy zamku rycerskiego w Hoczwi (1493).
    Matjasz ze Zboisk, (łac. Mathiasch de Boyska), Matjasz Czarny (łac. Mathias Niger), Matiasz z Tyrawy "zupparius salis de Tirawa" – szlachcic polski herbu Gozdawa. Właściciel żup solnych i młyna w Tyrawie, asesor sądu grodzkiego w Sanoku - 14 października 1424, drugi po staroście.
    Parafia rzymskokatolicka pw. św. Mikołaja -parafia rzymskokatolicka w Nowotańcu, dekanat sanocki, w archidiecezji przemyskiej, od roku 1375.
    Dunaj (łac. Danubius, niem. Donau, słow. Dunaj, węg. Duna, chorw. Dunav, serb. i bułg. Дунав, rum. Dunărea, ukr. Дунай gr. Ίστρος (Istros) – druga co do długości (po Wołdze) rzeka w Europie.
    Polski Słownik Biograficzny (PSB) – wielotomowa publikacja mająca na celu gromadzenie biografii zasłużonych, nieżyjących już osób związanych z Polską (również z Wielkim Księstwem Litewskim, z Rzecząpospolitą Obojga Narodów i ich lennami), mieszkających czy działających w kraju i za granicą – od czasów legendarnego Popiela począwszy, aż do roku 2000.
    Nowotaniec – wieś w Polsce, w gminie Bukowsko, powiecie sanockim, województwie podkarpackim, położona nad potokiem Pielnica na Pogórzu Bukowskim.
    Wołkowyja – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie leskim, w gminie Solina, w Bieszczadach, nad Jeziorem Solińskim, otoczona niewysokimi górami.

    Reklama