• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Jan Gajda

    Przeczytaj także...
    Konstanty Damrot (Constantin Damroth) ps. Czesław Lubiński (ur. 13 września 1841 w Lublińcu, zm. 5 marca 1895 w Pilchowicach k. Gliwic) – duchowny katolicki, poeta, pisarz i działacz górnośląski.Anglicy (ang. English people) – naród germański zamieszkujący głównie Wielką Brytanię, zwłaszcza Anglię (ok. 45 mln), posługujący się językiem angielskim z grupy języków germańskich. Poza Zjednoczonym Królestwem mieszkają głównie w Republice Południowej Afryki, Związku Australijskim, Kanadzie i Stanach Zjednoczonych. Anglicy wyznają głównie anglikanizm. Ich kultura zaczęła się kształtować w średniowieczu pod wpływami celtyckimi, romańskimi (gł. francuskimi) oraz skandynawskimi (głównie normańskimi i nordyckimi). Od czasów nowożytnych zaczęła wpływać na kulturę reszty świata. Za pierwszego Anglika uważa się człowieka z Boxgrove, którego szczątki znaleziono w hrabstwie West Sussex.
    Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.

    Jan Gajda (ur. 4 lipca 1827 w Ciasnej, zm. 8 października 1911 w Żorach) – działacz społeczny, poeta i malarz, miłośnik literatury polskiej.

    Będąc dzieckiem stracił rodziców i wychowywał się u krewnego, nauczyciela w Kochanowicach. Pierwsze swoje nauki zdobywał uczęszczając do szkoły elementarnej w Lubecku koło Lublińca. Kolejny etap jego edukacji miał miejsce w Kluczborku, gdzie był przyuczany do zawodu malarza pokojowego. Był niezadowolony z wyników, więc dobrowolnie udał się do Wrocławia. W 1847 roku powrócił w rodzinne strony, gdzie rok później założył pierwszy Klub Niedzielny, a przy nim bibliotekę z czytelnią i scenę amatorską oraz pierwszą Chłopską Kasę Pożyczkową.

    Francuzi – naród romański zamieszkujący głównie Francję (ok. 64 mln), Wielką Brytanię (ok. 100 tys.), Katalonię (ok. 4 tys.) oraz nieliczni w Belgii, Andorze, Luksemburgu, Monako i Szwajcarii. Poza tym Francuzi żyją głównie w swoich byłych koloniach w Afryce oraz w własnych terytoriach zamorskich w Oceanii i na innych kontynentach. Około 10 milionów osób francuskiego pochodzenia mieszka w Stanach Zjednoczonych, a 5 milionów w Kanadzie. Ich ojczystym językiem jest francuski. Większość Francuzów to katolicy (chrystianizacja w II – IV wieku). Dzisiaj wielu potomków byłych imigrantów uważa się za część narodu francuskiego, są to przeważnie osoby pochodzenia afrykańskiego i arabskiego. Pozostają oni obywatelami państwa francuskiego.Naród – wspólnota o podłożu etnicznym, gospodarczym, politycznym, społecznym i kulturowym wytworzona w procesie dziejowym, przejawiająca się w świadomości swych członków. Chociaż naród wyróżnia się na tle innych zbiorowości, to jednak nie jest możliwe precyzyjne zdefiniowanie tego pojęcia. W socjologii nie ma jednej definicji tego pojęcia, istnieją też rozbieżności między stanowiskiem socjologów, antropologów i historyków.

    7 kwietnia 1849 roku na łamach walczącego z germanizacją polskojęzecznego „Dziennika Górnośląskiego”, drukowanego w Bytomiu, wydał on "Odezwę do ludu górno-szląskiego": „[…] dla nas zbliżają się inne czasy, gdzie to i my do narodów oświeconych, liczyć się będziemy mogli. […] Uczy nas historia Angielczyków, Francuzów i Niemców, że gdy lud się pobrata, połączy w jedną całość, to go największy wróg nie pokona. I my to możemy uczynić oparci na wolnościach konstytucyjnych. Załóżmy Ligę Szląską, na wzór polskiej, z tym zamiarem, że się o rzeczy czysto szląskie starać i narodowość szląską popierać będziemy. […] Gdyby po innych gminach okolicy także kluby się tworzyły, moglibyśmy na jeden głos Ligę Szląską utworzyć i lud pospolity miałby przynależytość poznać ojczystą”. Jednak postulowana przez Gajdę - Liga Śląska nigdy nie powstała.

    Dziennik Górnośląski (Dziennik Górno-Szląski) – polska gazeta wydawana w Piekarach Śląskich i Bytomiu w latach 1848-49 adresowana do Polaków zamieszkujących Górny Śląsk. Wychodziła dwa razy w tygodniu. Wydawca - Teodor Heneczek, redaktor - Józef Łepkowski, Aleksander Mierowski (Sylla) i Emanuel Smołka. Miejsce wydania - Piekary, Bytom. R. 1:1848, R. 2:1849. Z wydawnictwem w Bytomiu był związany także Józef Lompa.Chorzów (niem. Königshütte O.S., od 1922 do 1934 Królewska Huta, od 1939 do 1945 Königshütte) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, w województwie śląskim, położone na Górnym Śląsku, w centrum Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP), lokalny ośrodek gospodarczy oraz kulturalny.

    Gajda przyjaźnił się z ojcem Konstantego Damrota, a sam Konstanty Damrot pobierał u niego lekcje rysunku i malowania.Podczas tych spotkań zapoznawał Damrota z literaturą polską, a także ze swoimi utworami, które służyły w późniejszym czasie Damrotowi za wzór. Następnie przez krótki okres mieszkał w Królewskiej Hucie (dzisiejszy Chorzów). Około 1862 roku Gajda przeniósł się na stałe do Żor, gdzie założył "Kółko" (według niektórych autorów Koło Polskie). Prowadził tam odczyty swoich wierszy oraz spotkania oświatowe. Ponadto kontynuował swą pasję, zajmując się malowaniem kościołów, szczególnie w powiatach pszczyńskim i rybnickim. Tłumaczył sceny teatralne z niemieckiego na polski. W 1899 roku podczas pobytu w Lubecku zajął się wykonawstwem polichromii nawy głównej w lubeckim kościele. Jan Gajda zmarł 8 października 1911 roku w Żorach, jednak jego grób nie zachował się do naszych czasów.

    Liga Polska (właśc. Liga Narodowa Polska) – organizacja polityczno-kulturalna założona w Berlinie działająca w Wielkopolsce i na Pomorzu w latach 1848-1856 głosząca idee solidaryzmu społecznego.Bytom (łac. Bitom, Bithom, niem. Beuthen, śl-niem. Beuthn, śląs. Bytůń) – miasto na prawach powiatu, położone w południowej Polsce, na Górnym Śląsku, w województwie śląskim, na Wyżynie Śląskiej, w centrum konurbacji górnośląskiej.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Liga Polska - organizacja działająca w Wielkopolsce.
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. "Dziennik Górno-śląski" 7.04.1849; Jadwiga Kucianka, Śląscy pisarze ludowi (1800-1914), Warszawa-Wrocław-Kraków 1968
    Kluczbork (niem. Kreuzburg) – miasto i gmina w północno-wschodniej części woj. opolskiego, w powiecie kluczborskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Kluczbork.Ciasna (niem. Cziasnau) – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Ciasna.




    Warto wiedzieć że... beta

    Lubliniec (śl. Lublynec, łac. Lobin, niem. Lublinitz, Loben. pol. hist. Lublin Śląski) – miasto w województwie śląskim, siedziba powiatu lublinieckiego. Położone nad rzekami Lublinicą oraz Małą Panwią, historycznie na Górnym Śląsku. Główny ośrodek gospodarczy, turystyczny, kulturalny, edukacyjny i przemysłowy ziemi lublinieckiej oraz drugi co do wielkości (po Częstochowie) w północnej części województwa śląskiego. Jedno z najstarszych miast Śląska, główne miasto Równiny Opolskiej.
    Polichromia – wielobarwna ozdoba malarska ścian, sufitów, podniebienia sklepień, rzeźb stosowana do dekoracji wewnętrznych i zewnętrznych. Polichromie wykonywano nie tylko na materiałach kamiennych i tynkach, ale także na drewnie, wewnątrz i na zewnątrz pomieszczeń w budownictwie sakralnym i świeckim.
    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.
    Żory (czes. Žory, niem. Sohrau) – miasto na prawach powiatu położone w południowej Polsce, w województwie śląskim, historycznie na Górnym Śląsku.
    Narodowość śląska, według zwolenników tezy o istnieniu narodowości śląskiej, to narodowość zamieszkująca głównie Śląsk odrębna od narodowości polskiej, niemieckiej, czeskiej i słowackiej, posiadająca odmienną kulturę, historię i język. Według przeciwników tezy o istnieniu narodowości śląskiej, deklarowanie tej narodowości jest zjawiskiem społecznym, będącym rodzajem protestu przeciwko warunkom bytowym i kondycji ekonomicznej Górnego Śląska.
    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
    8 października jest 281. (w latach przestępnych 282.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 84 dni.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.747 sek.