Artykuł na Medal

James Stewart

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

James Maitland Stewart (wym. [ʤeɪmz ˈmeɪtlənd ˈstuərt]; ur. 20 maja 1908 w Indianie, zm. 2 lipca 1997 w Beverly Hills) – amerykański aktor filmowy i teatralny, należący do grona najbardziej cenionych, utytułowanych i najwybitniejszych gwiazd w historii amerykańskiego kina. Jedna z legend i ikon okresu „Złotej Ery Hollywood”. Poza aktorstwem Stewart służył w United States Army i jako pilot brał czynny udział w II wojnie światowej oraz w wojnie wietnamskiej. Służbę zakończył w randze generała brygady. Dzięki silnej moralności, którą prezentował zarówno na dużym ekranie, jak i poza nim, Stewart uosabiał „amerykański ideał” w Stanach Zjednoczonych XX wieku. W 1999 American Film Institute umieścił jego nazwisko na 3. miejscu w rankingu „największych aktorów wszech czasów” (The 50 Greatest American Screen Legends).

Szwa – w językoznawstwie, zwłaszcza w fonetyce i fonologii, określenie samogłoski średnio centralnej (zaokrąglonej lub niezaokrąglonej) znajdującej się w środku diagramu samogłoskowego, oznaczaną w międzynarodowym alfabecie fonetycznym symbolem ə lub inną samogłoską bliską tej pozycji. Dla przykładu w języku angielskim litera a w wyrazie about jest wymawiana przez szwę. W języku angielskim szwa występuje głównie w sylabach nieakcentowanych, ale w innych językach może pojawiać się częściej w sylabach akcentowanych. W polszczyźnie standardowej szwa nie występuje w ogóle. Można ją spotkać tylko w niektórych dialektach lokalnych. Lillie Louise Fontanne (urodzona 6 grudnia 1887 roku w Woodford, zmarła 30 lipca 1983 roku w Genesee Depot) − brytyjska aktorka, nominowana do Oscara za rolę w filmie The Guardsman.

Stewart zaczynał karierę od występów na Broadwayu na początku lat 30. XX wieku. W 1935 podpisał kontrakt z wytwórnią Metro-Goldwyn-Mayer. Pierwszy szerszy rozgłos zyskał rolą w komedii romantycznej Cieszmy się życiem (1938). Przełomem w karierze Stewarta był występ w politycznym komediodramacie Pan Smith jedzie do Waszyngtonu (1939), za który otrzymał pierwszą z pięciu w swym dorobku nominacji do nagrody Akademii Filmowej dla najlepszego aktora pierwszoplanowego. Statuetkę zdobył w 1941 za kreację reportera w komedii romantycznej Filadelfijska opowieść (1940). Zaciągnąwszy się do United States Army w 1941, zawiesił karierę filmową, biorąc czynny udział w II wojnie światowej jako lotnik. Na duży ekran powrócił w 1946, występując w filmie To wspaniałe życie. W okresie powojennym zmianom uległ wizerunek ekranowy Stewarta, który wybierał role o poważniejszym, mroczniejszym charakterze, nawiązując długoletnią współpracę z Anthonym Mannem, u którego stworzył pamiętne kreacje w westernach Winchester ’73 (1950) i Naga ostroga (1953), oraz Alfredem Hitchcockiem, portretując bohaterów o bardziej skomplikowanej osobowości w dreszczowcach psychologicznych Okno na podwórze (1954) i Zawrót głowy (1958). W 1985 otrzymał Oscara za całokształt twórczości.

Atak na Pearl Harbor – japoński nalot w dniu 7 grudnia 1941 roku na amerykańskie bazy floty i lotnictwa na Hawajach, w tym najważniejszą bazę United States Navy na Pacyfiku w Pearl Harbor. Atak ten jest uważany za moment rozpoczęcia wojny na Pacyfiku.George Stevens (ur. 18 grudnia 1904 w Oakland w stanie Kalifornia - zm. 8 marca 1975 w Lancaster w stanie Kalifornia) – jeden z czołowych reżyserów amerykańskich lat 40. i 50., a także operator i producent filmowy. Dwukrotnie, w latach 1952 i 1957 nagrodzony statuetką Oscara dla najlepszego reżysera za filmy: Miejsce pod słońcem (1951) i Olbrzym (1956). W tej samej kategorii zdobył także 3 nominacje do Oscara za filmy: Wesoły sublokator (1943), Jeździec znikąd (1953) i Pamiętnik Anny Frank (1959). Wszystkie wymienione filmy były nominowane w kategorii najlepszy film roku.

Do innych ważnych produkcji w dorobku Stewarta zalicza się: Navy Blue and Gold (1937), Destry znowu w siodle (1939), Sklep za rogiem (1940), Harvey (1950), Człowiek, który wiedział za dużo (1956), Anatomia morderstwa (1959), Jak zdobywano Dziki Zachód (1962) i Człowiek, który zabił Liberty Valance’a (1962). Wystąpił w 82 filmach fabularnych.

Amerykańska opowieść. Fievel jedzie na Zachód (ang. An American Tail: Fievel Goes West, 1991) – amerykański film animowany. Sequel filmu Amerykańska opowieść z 1986 roku. Film opisuje kolejne przygody dzielnej małej myszki Fiewel. Film doczekał się dwóch kontynuacji: Amerykańska opowieść. Skarb Wyspy Manhattan i Amerykańska opowieść. Tajemnica potwora z Manhattanu.Lux Radio Theatre (czasami też jako Lux Radio Theater) – amerykańska seria antologii radiowych emitowana pierwotnie w NBC Blue Network (1934–1935; własność NBC, późniejszego poprzednika ABC w latach 1943–1945), a następnie w CBS Radio (1935–1954) i NBC Radio (1954–1955). Początkowo, przez pierwsze dwa sezony, program zajmował się adaptacją sztuk wystawianych na nowojorskim Broadwayu, nim zaczął prezentować również wersje filmowe. Występy trwały godzinę i odbywały się w studiu z udziałem publiczności. Audycja Lux Radio Theatre uchodziła za najważniejszą serię antologii radiowych, nadawaną przez 20 lat i kontynuowaną w telewizji jako Lux Video Theatre (1950–1957). Głównym sponsorem programu był koncern Unilever i marka mydła Lux.

Spis treści

  • 1 Życiorys
  • 1.1 Rodzina i młodość
  • 1.1.1 Edukacja i zainteresowanie aktorstwem
  • 1.2 Lata 30.
  • 1.2.1 Występy teatralne
  • 1.2.2 Początki kariery filmowej
  • 1.2.3 Metro-Goldwyn-Mayer (1935–1942)
  • 1.2.4 Navy Blue and Gold
  • 1.2.5 Przełom filmowy (1938–1941)
  • 1.2.6 Kariera w Hollywood
  • 1.2.7 Cieszmy się życiem
  • 1.2.8 Pan Smith jedzie do Waszyngtonu
  • 1.3 Lata 40.
  • 1.3.1 Sklep za rogiem
  • 1.3.2 Filadelfijska opowieść
  • 1.3.3 Służba wojskowa (1941–1968)
  • 1.3.4 Kariera powojenna (1946–1949)
  • 1.3.5 To wspaniałe życie
  • 1.3.6 Sznur
  • 1.4 Lata 50.
  • 1.4.1 Winchester ’73
  • 1.4.2 Harvey
  • 1.4.3 Okno na podwórze
  • 1.4.4 Człowiek, który wiedział za dużo
  • 1.4.5 Zawrót głowy, Anatomia morderstwa
  • 1.5 Lata 60.
  • 1.5.1 Człowiek, który zabił Liberty Valance’a
  • 1.6 Lata 70. i 80.
  • 1.6.1 Schyłek kariery
  • 1.7 Ostatnie lata, śmierć i pogrzeb
  • 2 Życie prywatne
  • 2.1 Osobowość, przyjaźnie i zainteresowania
  • 2.2 Małżeństwo i rodzina
  • 2.3 Romanse
  • 2.4 Poglądy polityczne
  • 3 Filmografia
  • 4 Styl gry i renoma
  • 5 Spuścizna
  • 6 Nagrody i nominacje
  • 7 Uwagi
  • 8 Przypisy
  • 9 Bibliografia
  • 10 Linki zewnętrzne
  • Życiorys[ | edytuj kod]

    Rodzina i młodość[ | edytuj kod]

    Rodzina Stewartów w domu w Indianie (1918)

    James Maitland Stewart urodził się 20 maja 1908 w rodzinnym domu przy 975 Philadelphia Street w Indianie w stanie Pensylwania. Imię otrzymał po dziadku ze strony ojca. Był trzecim dzieckiem i jedynym synem Elizabeth „Bessie” Ruth (z domu Jackson; 1875–1953) i Alexandra „Aleca” Maitlanda Stewarta (1872–1962). Miał dwie młodsze siostry – Mary „Doddie” Wilson (1912–1977) oraz Virginię „Ginny” Kelly (1914–1972). Jego rodzina, posiadająca szkockie korzenie, od wielu pokoleń mieszkała w Pensylwanii. Przodkowie ze strony matki przybyli na amerykańską ziemię w 1773, regularnie biorąc udział w rewolucjach, włączając w to m.in. wojnę brytyjsko-amerykańską (1812–1815) i wojnę secesyjną (1861–1865). Matka, Elizabeth „Bessie” Ruth, była jednym z pięciorga dzieci Mary Easton Jackson (z domu Wilson; 1844–1916) i pułkownika Samuela McCartneya Jacksona (1833–1907), uczestnika bitwy pod Gettysburgiem (1863). Ruth od najmłodszych lat przejawiała talent muzyczny; była uzdolnioną pianistką. Przez piętnaście lat, w każdą niedzielę grała na organach w miejscowym Apollo Presbyterian Church.

    Routledge – brytyjskie wydawnictwo książkowe i prasowe. Jego początki sięgają 1836 roku. Specjalizuje się w wydawaniu literatury fachowej, czasopism naukowych oraz treści internetowych poświęconych różnym aspektom naukowym. Biały Dom (z ang. White House) – oficjalna rezydencja i miejsce pracy prezydentów USA położona w Waszyngtonie, Dystrykt Kolumbia. Nazwa ta została nadana budynkowi 14 września 1901 r. przez prezydenta Roosevelta. Wcześniej nazywany był Pałacem Prezydenckim, Domem Prezydenckim i Siedzibą Władz Wykonawczych.

    Alexander „Alec” Maitland Stewart był synem Jamesa „Jimmy’ego” Stewarta (1839–1932), walczącego po stronie Unii w wojnie secesyjnej absolwenta Dayton Academy oraz Westminster College, i Virginii „Jeannie” Kelly. Jego ojciec, John Kerr Stewart, przybył do Stanów Zjednoczonych z irlandzkiego hrabstwa Antrim w 1784. Alexander „Alec” Maitland Stewart miał trzech braci, z których dwóch zmarło w dzieciństwie. Uczęszczał na Uniwersytet Princeton w stanie New Jersey, gdzie studiował chemię. Na ostatnim roku przerwał naukę i zaciągnął się do armii, by móc wziąć udział w wojnie amerykańsko-hiszpańskiej (1898). Powróciwszy do domu, przejął od swojego ojca i dziadka sklep – J.M. Stewart and Company Hardware Store – stając się jego jedynym właścicielem.

    Nagroda Akademii za najlepszy film (The Academy Award for Best Motion Picture) to jedna z Nagród Akademii Filmowej (Oscarów). Kategoria za najlepszy film jest jedyną kategorią Oscarów, w której uprawnienia do głosu posiada każdy członek Amerykańskiej Akademii Sztuki i Wiedzy Filmowej.Otto Preminger (ur. 5 grudnia 1906 Wiedeń Austria, zm. 23 kwietnia 1986 Nowy Jork USA) - austriacki aktor i amerykański reżyser filmowy. Z jego reżyserskiego dorobku do dziś ceniony jest przede wszystkim film Anatomia morderstwa.

    Rodzice Stewarta pobrali się 19 grudnia 1906. Ojciec przyszłego aktora miał nadzieję, że gdy jedyny syn ukończy naukę w Princeton na tamtejszym uniwersytecie, przejmie zarządzenie sklepem, zgodnie z rodzinną tradycją. Głęboko religijny ojciec wychowywał Stewarta w wierze prezbiteriańskiej (w późniejszych latach aktor regularnie uczęszczał do kościoła). Ponieważ matka była zdolną pianistką, muzyka odgrywała ważną rolę w życiu rodziny. W latach młodości Stewart – z pomocą lokalnego fryzjera – nauczył się grać na akordeonie, gdy jeden z klientów, nie mając gotówki, za zgodą „Aleca” Maitlanda Stewarta zapłacił za zakupy w sklepie instrumentem (akordeon należał do stałego elementu scenicznego w pierwszych latach kariery teatralnej początkującego aktora). Stewart był nieśmiałym dzieckiem. Większość wolnego czasu spędzał w piwnicy swojego domu, pracując nad modelami samolotów. Sporządzał również rysunki techniczne oraz zajmował się chemią – wszystko z myślą o realizacji największego marzenia, związanego z lotnictwem.

    Zimna wojna – trwający w latach 1947-1991 stan napięcia oraz rywalizacji ideologicznej, politycznej i militarnej pomiędzy ZSRR i państwami satelitarnymi ZSRR skupionymi od 1955 w Układzie Warszawskim a także państwami pozaeuropejskimi pod hegemonią ZSRR (określanych jako blok komunistyczny, lub wschodni), a państwami niekomunistycznymi skupionymi od 1949 w NATO i paralelnych blokach obronnych (SEATO, CENTO) - pod politycznym przywództwem Stanów Zjednoczonych (określanych jako blok zachodni). Zimnej wojnie towarzyszył wyścig zbrojeń obu bloków militarnych wywołany polityką ZSRR dążącego do rozszerzania zasięgu jego światowej ekspansji terytorialnej i narzucania siłą ustroju komunistycznego i kontrakcją USA i jego sojuszników w tej sprawie.Paulette Goddard (ur. 3 czerwca 1910 w Whitestone Landing, zm. 23 kwietnia 1990 w Ronco) − amerykańska aktorka, nominowana do Oscara za rolę w filmie Bohaterki Pacyfiku.

    Edukacja i zainteresowanie aktorstwem[ | edytuj kod]

    Alexander Maitland Stewart (na górze) i James Stewart (z prawej) przed rodzinnym sklepem w Indianie (1930)

    Pierwszą placówką edukacyjną, do której uczęszczał, była Wilson Model School, gdzie ukończył podstawówkę i gimnazjum. Nie był utalentowanym uczniem, otrzymując z reguły słabe i średnie oceny, co, według jego nauczycieli, nie było spowodowane brakiem inteligencji, lecz kreatywnością i skłonnością do marzeń. Jesienią 1923 Stewart rozpoczął edukację w prywatnej placówce Mercersburg Academy, ponieważ jego ojciec nie wierzył, że zostanie przyjęty na Uniwersytet Princeton, jeśli będzie uczęszczał do publicznej szkoły średniej. W trakcie nauki w Mercersburg Academy przyszły aktor udzielał się w różnych zajęciach pozalekcyjnych – był między innymi członkiem drużyny biegaczy (rywalizował w skokach wzwyż pod kierownictwem trenera Jimmy’ego Currana), pełnił funkcję redaktora naczelnego szkolnej księgi pamiątkowej, śpiewał w chórze Glee oraz był członkiem towarzystwa literackiego im. Johna Marshalla. Z uwagi na smukłą i mało umięśnioną budowę ciała grał w trzeciopoziomowej drużynie piłkarskiej. W okresie edukacji w Mercersburg Academy, w 1928 Stewart zadebiutował w spektaklu The Wolves, jako Buquet. Na czas wakacji wracał do rodzinnej Indiany, pracując w charakterze ładowacza cegieł, a następnie jako asystent magika. Z powodu przebytej szkarlatyny, która przerodziła się w infekcję nerek, w 1927 zmuszony był przerwać naukę, co opóźniło ukończenie przez niego Mercersburg Academy do 1928.

    Puchar Volpiego dla najlepszego aktora (wł. Coppa Volpi per la migliore interpretazione maschile) – nagroda przyznawana corocznie na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Wenecji za najlepszą rolę męską spośród filmów konkursu głównego. Wyróżnienie, nazwane na cześć założyciela festiwalu Giuseppe Volpiego, przyznaje międzynarodowe jury. Nazwa i forma nagrody funkcjonuje od trzeciej edycji imprezy, czyli od 1935 - wcześniej przyznawano aktorom Złote Medale. Film muzyczny – to filmowa odmiana musicalu; gatunek typowy dla kina amerykańskiego. Jego początki wiążą się z zastosowaniem dźwięku w kinach. Pierwszy film dźwiękowy to właśnie musical – Śpiewak Jazzbandu ze słynnym Alem Jolsonem. W musicalu filmowym, podobnie jak w teatralnym, w fabule ważne miejsce zajmują śpiewane przez bohaterów piosenki. Najpopularniejszym podgatunkiem są musicalowe komedie, w których obok piosenek i układów tanecznych ważną rolę pełnią gagi. Musical to najpopularniejszy gatunek współczesnego kina hinduskiego (zob. Bollywood), jednak filmy z Indii są prawie zupełnie nieznane w Europie.
    Od lewej: Stewart, Joshua Logan i Marshall Dana w okresie występów w Princeton Triangle Club (1930)

    Mimo pasjonowania się lotnictwem (zainteresowanie Stewarta spotęgował pierwszy samodzielny lot transatlantycki Charlesa Lindbergha wiosną 1927), porzucił on wizję zostania pilotem, gdy ojciec wysłał go do Princeton, by na tamtejszym uniwersytecie kontynuował naukę. Zapisał się w 1928. Stewart dał się poznać jako jeden z bardziej znanych członków Princeton Charter Club. Wyróżniał się również na zajęciach z architektury. Swoją pracą dyplomową na temat projektu lotniska wywarł duże wrażenie na profesorach, wobec czego przyznano mu stypendium na studia podyplomowe, lecz przyszły aktor zaczął wykazywać coraz większe zainteresowanie szkolnym kółkiem teatralnym oraz klubami muzycznymi, szczególnie Princeton Triangle Club. Dzięki talentowi scenicznemu i umiejętnościom gry na akordeonie Stewart został zaproszony do University Players.

    Richard Thorpe, właśc. Rollo Smolt Thorpe (ur. 24 lutego 1896 w Hutchinson, Kansas, zm. 1 maja 1991 w Palm Springs) – amerykański reżyser filmowy. William Horatio Powell (ur. 29 lipca 1892 w Pittsburghu, zm. 5 marca 1984 w Palm Springs) − amerykański aktor, trzykrotnie nominowany do Oscara za role pierwszoplanowe.

    W 1932, po czteroletnim okresie nauki na Uniwersytecie Princeton, uzyskał tytuł licencjata z architektury. Z uwagi na panujący w owym czasie wielki kryzys, Stewart nie mógł znaleźć zatrudnienia w wyuczonym zawodzie. Za namową Joshuy Logana – znajomego z Princeton Triangle Club – dołączył i występował w rolach epizodycznych w produkcjach University Players. Poznał tam małżeństwo Henry’ego Fondę i Margaret Sullavan, którzy zostali jego bliskimi przyjaciółmi.

    Grace Grimaldi, księżna Monako, księżna Valentinois, markiza Baux (Grace Patricia Kelly, ur. 12 listopada 1929 w Filadelfii, zm. 14 września 1982 w Monaco-Ville) – amerykańska aktorka, zdobywczyni Oscara za rolę w filmie Dziewczyna z prowincji, od 18 kwietnia 1956 do 14 września 1982 księżna Monako jako żona księcia Rainiera III.Mervyn LeRoy (ur. 15 października 1900 w San Francisco, stan Kalifornia - zm. 13 września 1987 w Los Angeles, stan Kalifornia) - amerykański reżyser i producent filmowy, a w młodości także aktor. Twórca najsłynniejszej amerykańskiej ekranizacjii powieści Henryka Sienkiewicza Quo vadis z 1951 roku. W 1943 otrzymał jedyną w swej karierze nominację do Oscara za reżyserię filmu Zagubione dni (1942).

    Lata 30.[ | edytuj kod]

    Występy teatralne[ | edytuj kod]

     Zobacz więcej w artykule Filmografia Jamesa Stewarta, w sekcji Scena.
    James Stewart na portrecie autorstwa Carla Van Vechtena (1934)

    W 1932, pod koniec letniego sezonu teatralnego, Stewart przeprowadził się wraz z trzema przyjaciółmi z University Players – Henrym Fondą, Joshuą Loganem oraz Myronem McCormickiem – do Nowego Jorku, gdzie wynajęli dwupokojowe mieszkanie na trzecim piętrze przy West 64th Street za 80 dolarów miesięcznie. Początkowo przyszły aktor dorabiał, zamiatając podłogi na scenie w teatrze. Pracował również jako asystent mistrza rekwizytów, asystent scenografa, malarz scen i dozorca.

    Today (The Today Show) – magazyn telewizji śniadaniowej amerykańskiej stacji NBC, nadawany na żywo. Zadebiutował na antenie 14 stycznia 1952, będąc pierwszym tego typu programem telewizyjnym zarówno w Stanach Zjednoczonych, jak i na świecie. Stanowił wzór dla podobnych produkcji, które wkrótce zaczęły pojawiać się w innych stacjach telewizyjnych. Jest trzecim najdłużej emitowanym amerykańskim programem telewizyjnym. Początkowo ukazywał się jedynie od poniedziałku do piątku. W 1987 rozpoczęto niedzielne emisje (obecnie jedna godzina), a w 1992 – sobotnie (dwie godziny). W 2000 czas emisji w tygodniu roboczym uległ wydłużeniu do trzech godzin. Od 2007 program trwa cztery godziny.Film – utwór audiowizualny, składający się ze scen, które z kolei składają się z jednego lub więcej (do kilkudziesięciu) ujęć. Pierwotnie filmy wyświetlano w kinach, współcześnie również w telewizji i za pomocą innych urządzeń, takich jak magnetowidy, odtwarzacz DVD, Blu-ray i komputery.
    Od lewej: Sam Levene, Stewart, Eddie Acuff, McCormick i Katherine Wilson w sztuce Yellow Jack (1934)

    29 października Stewart zadebiutował razem z McCormickiem w Biltmore Theatre na Broadwayu w krótko wystawianej sztuce Carry Nation. Niespełna dwa miesiące później, 28 grudnia – ponownie z McCormickiem – wystąpił w roli szofera w składającej się z trzech aktów komedii Goodbye Again. Angaż otrzymał przy pomocy Logana. Recenzent „The New Yorkera” w pozytywnym tonie oceniał kreację początkującego aktora, przyznając, że „szofer pana Jamesa Stewarta… pojawia się na trzy minuty i przechodzi do rundy spontanicznych oklasków”. Po siedmiu miesiącach gry w sztuce Goodbye Again, ze względu na trudną sytuację materialną, Stewart – mimo iż nie był nim zainteresowany – objął stanowisko menedżera sceny w Bostonie w stanie Massachusetts, pełniąc tę funkcję podczas spektaklu Camille z Jane Cowl w roli głównej. Został zwolniony po tym, jak aktorka oskarżyła go o zepsucie jej wieczornego występu; chcąc uspokoić hałas dobiegający z uliczki znajdującej się przy teatrze, Stewart na chwilę opuścił swoje stanowisko. Gdy wrócił zorientował się, że przeoczył moment nakazania opuszczenia kurtyny na zakończenie przedstawienia. Powróciwszy do Nowego Jorku, Blanche Yurka zaangażowała początkującego aktora do epizodu w hiszpańskiej komedii Spring in Autumn pióra Gregorio Martíneza Sierry. Większą rolę otrzymał w sztuce All Good Americans, gdzie kreowany przez niego bohater musiał wyrzucić banjo przez okno. Brooks Atkinson przyznawał na łamach „The New York Timesa”, że „wyrzucenie banjo za 250 dolarów przez okno konsjerża jest konstruktywnym nadużyciem i powinno być wręcz oklaskiwane”. Oba spektakle zostały szybko zdjęte z afisza, a Stewart rozważał powrót na studia.

    Kadr (lub klatka filmowa) − pojedyncza klatka błony filmowej bądź fotograficznej, objętej ramami pola naświetlanego przez aparat fotograficzny lub kamerę filmową, dzięki zwolnieniu migawki. Pojedynczy kadr jest uznawany za najmniejszą (statyczną) jednostkę budulca filmowego.National Film Registry – lista filmów budujących dziedzictwo kulturalne USA, wybranych przez National Film Preservation Board do przechowywania w Bibliotece Kongresu Stanów Zjednoczonych. National Film Preservation Board powstał w 1988 roku, na mocy ustawy National Film Preservation Act, którą zatwierdzano następnymi ustawami z 1992, 1996, 2005 i 2008 roku. W myśl ustawy z 1996 roku utworzono także organizację typu non-profit National Film Preservation Foundation, która jest stowarzyszona z National Film Preservation Board, ale uzyskuje fundusze z prywatnego sektora.

    Otrzymanie głównej roli w dramacie Yellow Jack miało decydujący wpływ na Stewarta przy podjęciu przez niego decyzji o kontynuowaniu kariery scenicznej. We wspomnianym spektaklu aktor wcielił się w idealistycznego żołnierza, który staje się przedmiotem eksperymentu z żółtą gorączką. Premiera Yellow Jack miała miejsce 6 marca 1934 w Martin Beck Theatre. Stewart otrzymał pochlebne oceny własnego występu, jednak sztuka nie cieszyła się uznaniem wśród publiczności, wskutek czego wystawiana była jedynie przez trzy miesiące.

    Spektakl lub widowisko teatralne (fr. spectacle, łac. spectaculum) – utwór dramatyczny lub inne dzieło sztuki teatralnej odegrane przez aktorów przed zgromadzoną w tym celu publicznością. Widowisko teatralne stanowi efekt połączenia różnych sztuk – literatury (w wypadku przedstawienia dramatu), sztuki aktorskiej, muzyki (zwłaszcza w przedstawieniach muzycznych, jak opera lub operetka), choreografii (zwłaszcza w przypadku widowisk baletowych). Koordynatorem i właściwym twórcą widowiska teatralnego jest przeważnie reżyser.Alfred Joseph Hitchcock (ur. 13 sierpnia 1899 w Londynie, zm. 29 kwietnia 1980 w Los Angeles) – brytyjski reżyser i producent filmowy odznaczony Orderem Imperium Brytyjskiego, pionier suspensu i thrillera psychologicznego. Po zrealizowaniu wielu udanych filmów w Wielkiej Brytanii przeniósł się do Hollywood. W 1956 otrzymał obywatelstwo amerykańskie. Często uważany jest za najlepszego brytyjskiego reżysera wszech czasów i jednego z najlepszych i najbardziej wpływowych reżyserów w historii kina. Do jego najważniejszych filmów należą: Okno na podwórze, Zawrót głowy, Psychoza, Północ, północny zachód, Ptaki, Rebeka.
     Osobny artykuł: Filmografia Jamesa Stewarta.

    Latem zadebiutował na dużym ekranie, występując w epizodycznej roli Burtona w komediowym filmie krótkometrażowym Art Trouble (reż. Shemp Howard) studia Warner Bros., którego zdjęcia nagrywano w Brooklynie. Jak wspominał później: „Nie byłem tak naprawdę zainteresowany zrobieniem filmu, ale ich oferta 50 dolarów dziennie wydała mi się ówcześnie niewiarygodna”. Grał także w spektaklach We Die Exquisitely i All Paris Knows, wystawianych w Red Barn Theatre na Long Island podczas letniego sezonu. Ponownie otrzymał od krytyków entuzjastyczne recenzje za występy w Divided By Three w Ethel Barrymore Theatre. Kontynuację kariery scenicznej stanowiły kreacje w średnio udanej sztuce Page Miss Glory i w będącym krytyczną porażką A Journey By Night wiosną 1935. Wziął również udział w castingu organizowanym przez producenta filmowego Williama Foxa, lecz nie otrzymał angażu.

    Zawał mięśnia sercowego (łac. infarctus myocardii), nazywany też zawałem serca i atakiem serca – martwica mięśnia sercowego spowodowana jego niedokrwieniem na skutek zamknięcia tętnicy wieńcowej doprowadzającej krew do obszaru serca.Ujęcie − najmniejsza dynamiczna jednostka budulca filmowego zawarta między dwoma najbliższymi cięciami montażowymi; odcinek taśmy filmowej z obrazem filmowanym trwający od startu kamery do momentu jej zatrzymania.

    Początki kariery filmowej[ | edytuj kod]

    Metro-Goldwyn-Mayer (1935–1942)[ | edytuj kod]

    Zakończywszy grę w sztuce A Journey By Night, Stewart – za pośrednictwem łowcy talentów Billa Grady’ego, który śledził jego karierę od czasów występów na Uniwersytecie Princeton – podpisał siedmioletni kontrakt ze studiem Metro-Goldwyn-Mayer, gwarantujący mu zarobki rzędu 350 dolarów tygodniowo. Hollywoodzkim debiutem Stewarta w pełnometrażowym filmie fabularnym była niewielka rola u boku Spencera Tracy’ego i Virginii Bruce w dramacie kryminalnym Morderca (reż. Tim Whelan). Jego występ został w większości zignorowany przez krytyków, choć recenzent „New York Herald Tribune”, pamiętając kreację aktora w spektaklu Yellow Jack, przyznawał, że zaangażowanie go do mało znaczącej roli było „marnotrawstwem”, lecz mimo to poradził sobie z „charakterystycznie angażującą umiejętnością”. Stewart uważał swój występ za „okropny”. Jego agent – Leland Hayward – zdecydował, że najlepszą drogą dla aktora będzie wypożyczanie go innym studiom, ponieważ MGM nie widziało dla niego w owym czasie ról głównych bohaterów. Biograf Michael D. Rinella opisywał Stewarta jako „chudego młodzieńca z niepewnym sposobem mówienia”.

    Helen Hayes, właśc. Helen Hayes Brown (ur. 10 października 1900 w Waszyngtonie, zm. 17 marca 1993 w Nyack) – amerykańska aktorka filmowa, telewizyjna i teatralna, często nazywana "pierwszą damą amerykańskiego teatru". Jedna z dziewięciu osób na świecie które otrzymały w swojej karierze cztery różnorodne nagrody: filmowego Oscara (1932, 1970), telewizyjną Emmy (1953), muzyczną Grammy (1976) oraz teatralną Tony (1947, 1958, nagroda specjalna w 1980).Srebrny Niedźwiedź dla najlepszego aktora (niem. Silberner Bär/Bester Darsteller) – nagroda przyznawana corocznie na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Berlinie. Nagroda pierwszy raz została przyznana w 1956 roku. Nagrodę przyznaje jury złożone z międzynarodowych filmowców.
    James Stewart i Wendy Barrie w filmie Speed (1936)

    W 1936 zagrał niewielką rolę w drugim filmie dla MGM – przebojowym musicalu Rose Marie (reż. W.S. Van Dyke). W tym samym roku Stewart wystąpił łącznie w siedmiu filmach – zaczynając od melodramatu Next Time We Love (reż. Edward H. Griffith) na komedii Od wtorku do czwartku (reż. W.S. Van Dyke) kończąc. W wyniku negocjacji prowadzonych przez przyjaciółkę z University Players, Margaret Sullavan, aktor został obsadzony u jej boku w pierwszej z wymienionych produkcji, powstałej dla wytwórni Universal Pictures. Według biografów Sullavan intensywnie ćwiczyła ze Stewartem, zwiększając jego pewność siebie na ekranie. Film Next Time We Love okazał się sukcesem komercyjnym, zbierając pozytywne recenzje, czym Stewart zwrócił na siebie uwagę krytyków i kierownictwa MGM. Jeden z dziennikarzy przyznawał na łamach „The New York Timesa”, że aktor był „mile widzianym dodatkiem do listy czołowych męskich aktorów w Hollywood”, natomiast „Time” zaznaczał, że „główne znaczenie [filmu] w rozwoju przemysłu kinowego prawdopodobnie będzie dotyczyć obecności w obsadzie Jamesa Stewarta”.

    Film szpiegowski – określenie gatunku dzieł filmowych, których fabuła osnuta jest wokół tematyki szeroko pojętego szpiegostwa. Podgatunek filmowego kryminału.Komunizm (od łac. communis – wspólny, powszechny) – system społeczno-ekonomiczny, w którym nie istnieje własność prywatna środków produkcji, a całość wytworzonych dóbr jest w posiadaniu wspólnoty, której członkowie są równi.
    Eleanor Powell i James Stewart w filmie Urodzona do tańca (1936)

    W kolejnych dwóch, udanych pod względem komercyjnym, filmach z gatunku komedii romantycznych – Żona czy sekretarka (reż. Clarence Brown) oraz Small Town Girl (reż. William A. Wellman) – wcielał się w role zdradzanego chłopaka, partnerując w głównych kreacjach kobiecych Jean Harlow i Janet Gaynor. Za występ w obydwu produkcjach Stewart zebrał entuzjastyczne recenzje. Po zagraniu w krótkometrażowym Important News (1936), aktor otrzymał swoją pierwszą najlepiej płatną rolę w niskobudżetowym filmie klasy B Speed (1936, reż. Edwin L. Marin), wcielając się w kierowcę testowego i mechanika Terry’ego Martina, mającego obsesję na punkcie opracowania szybkiego gaźnika, który rywalizuje w prestiżowym wyścigu samochodowym Indianapolis 500. Na planie, w głównej roli kobiecej partnerowała mu Wendy Barrie (jako Jane Mitchell). Film Marina okazał się porażką zarówno w opinii krytyków, jak i publiczności.

    Melodramat (gr.) – gatunek literacki lub filmowy o sensacyjnej fabule, zwykle miłosnej, nasyconej patetyczno-sentymentalnymi efektami i kończącej się z reguły pomyślnie dla bohaterów szlachetnych, a źle dla tzw. "czarnych charakterów". Początki melodramatu sięgają XVIII wieku, kiedy był to utwór dramatyczny opatrzony muzyką. Schemat miłości w melodramacie: miłość + przeszkoda nie do pokonania = cierpienie. Melodramat zatem to film o miłości trudnej lub niemożliwej do zrealizowania.Prezbiterianizm lub Kościół Prezbiteriański – część protestanckich kościołów reformowanych. Władze w kościołach sprawują wybierani przez wiernych starsi. Kościoły Prezbiteriańskie zaczęły rozprzestrzeniać się w XVI wieku, impulsem do tego była reformacja zapoczątkowana przez Marcina Lutra w 1517 roku. Głównym propagatorem był John Knox, który był Szkotem, studiował on z Janem Kalwinem w Genewie.

    Ostatnie trzy produkcje Stewarta z 1936 były sukcesami kasowymi. W dramacie historycznym Tylko raz kochała (reż. Clarence Brown) zagrał epizod. W musicalu Urodzona do tańca (reż. Roy Del Ruth) otrzymał główną rolę Teda Barkera u boku Eleanor Powell, lecz jego występ spotkał się z krytycznymi ocenami; „The New York Times” napisał, że „śpiew i taniec [Stewarta] (na szczęście) nigdy nie wygrają w klasyfikacji mężczyzny pieśni i tańca”. Z kolei „Variety” określał śpiew i taniec Stewarta mianem „raczej bolesnego”. W ostatnim z filmów z 1936 – komedii Od wtorku do czwartku – wcielił się w mordercę Davida Grahama. Na ekranie partnerował parze Myrna LoyWilliam Powell. Kate Cameron z „New York Daily News” przyznawała, że „[Stewart] ma jedną wielką scenę, w której najskuteczniej udowadnia, że jest kimś więcej niż tylko podrostkiem w komediach muzycznych”.

    Bosley Crowther (wym. [ˈbɑzli ˈkraʊðər], właśc. Francis Bosley Crowther Jr.; ur. 13 lipca 1905 w Lutherville, zm. 7 marca 1981 w Mount Kisco) – amerykański autor, dziennikarz i krytyk filmowy. Przez 40 lat pracował w redakcji „The New York Timesa”. Trzykrotnie wybierany był na funkcję prezesa Stowarzyszenia Nowojorskich Krytyków Filmowych (NYFCC). W 1954 został laureatem nagrody w dziedzinie krytyki filmowej przyznanej przez Amerykańską Gildię Reżyserów Filmowych (DGA). Rak (łac. carcinoma, z łac. cancer – "rak, krab", z gr. καρκινος /karkinos/ – "rak, krab morski") – nazwa grupy chorób nowotworowych będących nowotworami złośliwymi wywodzącymi się z tkanki nabłonkowej.
    Robert Young, Tom Brown i Stewart w filmie Navy Blue and Gold (1937)

    W 1937 Stewart został wypożyczony przez MGM do 20th Century Fox, gdzie wystąpił w dramacie romantycznym Siódme niebo (reż. Henry King). Aktor wykreował postać Chico, paryskiego kanalarza, za którą otrzymał negatywne recenzje, podobnie jak i sam film, będący klęską komercyjną. Eileen Creelman z „The New York Sun” pisała, że Stewart „nie próbował wyglądać ani mówić po francusku”, a William Boehnel z „New York World-Telegram” stwierdził, że Siódme niebo było pozbawione emocji. Partnerująca Stewartowi w głównej roli kobiecej francuska aktorka Simone Simon uważała, że obydwoje zostali źle obsadzeni. Następna produkcja – dramat kryminalny The Last Gangster (reż. Edward Ludwig) z Edwardem G. Robinsonem – również była porażką.

    Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.Margaret Brooke Sullavan Hancock (ur. 16 maja 1909 w Norfolku, zm. 1 stycznia 1960 w New Haven) − amerykańska aktorka, nominowana do Oscara za rolę w filmie Trzej towarzysze.

    Navy Blue and Gold[ | edytuj kod]

    Istotnym punktem we wczesnych latach kariery filmowej Stewarta był udział w dramacie sportowym Navy Blue and Gold (reż. Sam Wood), gdzie wcielił się w Johna „Trucka” Crossa, członka drużyny futbolu amerykańskiego na United States Naval Academy. W rolach głównych partnerowali mu Lionel Barrymore i Robert Young. Według Helene McGowan Stewart, przyjmując udział w filmie, zrealizował swoje dziecięce marzenie o uczęszczaniu do wspomnianej uczelni wojskowej. Navy Blue and Gold Wooda był sukcesem w box offisie, a aktor otrzymał najlepsze recenzje prasowe w dotychczasowej karierze. Zdaniem Marca Eliota Stewart miał okazję pokazać się z innej, głębszej strony w porównaniu z prezentowaną do tej pory typową romantyczną grą aktorską, którą wciąż wyznaczało mu studio.

    Samuel "Sam" Wood (ur. 10 lipca 1883 w Filadelfii, zm. 22 września 1949 w Los Angeles) – amerykański reżyser i producent filmowy. W swej karierze był 3 razy nominowany do Oscara w kategorii Najlepszy reżyser; nagrody jednak nigdy nie otrzymał. Nominacje zdobył za filmy: Żegnaj Chips (1939), Kitty Foyle (1940) oraz Kings Row (1942).Indiana – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Pensylwania, siedziba hrabstwa Indiana. W 2010 roku liczyło 13 975 mieszkańców.

    Przełom filmowy (1938–1941)[ | edytuj kod]

    John Carradine i James Stewart w filmie W ludzkich sercach (1938)

    Choć Stewart zbierał przychylne recenzje w prasie, wciąż był drugorzędnym aktorem studia, a MGM wahało się przed obsadzaniem go w głównych rolach. W westernie W ludzkich sercach (1938, reż. Clarence Brown) zagrał drugoplanową postać Jasona Wilkinsa, który buntuje się przeciwko swojemu ojcu, wielebnemu Ethanowi (Walter Huston). Choć film uzyskał przeciętny wynik finansowy, to krytycy pozytywnie oceniali grę Stewarta. Następnie aktor został zaangażowany do głównej roli w komedii romantycznej Blond niebezpieczeństwo (reż. George Stevens) u boku Ginger Rogers, wyprodukowanej dla studia RKO Radio Pictures. Według Gary’ego Fishgalla występ Stewarta w Blond niebezpieczeństwie ujawnił jego talent do komedii romantycznych. „New York Herald” określał go mianem „jednego z najbardziej znanych i ujmujących młodych aktorów pojawiających się obecnie na ekranie”.

    Friedrich Wilhelm Nietzsche (ur. 15 października 1844 w Röcken w okolicach Naumburg (Saale), zm. 25 sierpnia 1900 w Weimarze) – filozof, filolog klasyczny, prozaik i poeta. Kategorią centralną filozofii Nietzschego jest filozofia życia, ujmowanie rzeczywistości, a więc także człowieka, jako życia. Prowadzi to do zanegowania istnienia ukrytego sensu i układu świata - esencji, rzeczywistość staje się wobec tego chaosem. Konsekwencję tego stanowi radykalna krytyka chrześcijaństwa oraz współczesnej autorowi zachodniej kultury, jako opartych na tym złudzeniu. Istotny jest także szacunek wobec wartości obecnych w antycznej kulturze greckiej, wraz z postulatem powrotu do niej.Farley Earle Granger (ur. 1 lipca 1925 w San Jose, zm. 27 marca 2011 w Nowym Jorku) - amerykański aktor, najbardziej znany z ról w dwóch filmach Alfreda Hitchcocka „Lina” (1948) i „Nieznajomi z pociągu” (1951).

    Trzecim projektem Stewarta z 1938 był melodramat wojenny Listy z frontu (reż. H.C. Potter), gdzie na planie po raz drugi współpracował z Margaret Sullavan. Aktor otrzymał zróżnicowane oceny występu; Bland Johaneson z „New York Daily Mirror” porównywał go do Stana Laurela, z kolei Irene Thier uważała za pośrednictwem „New York Posta”, że jego rola była „kolejnym dowodem na to, że ten młody człowiek jest jednym z najlepszych aktorów młodego pokolenia na ekranie”. Zdaniem Fishgalla Stewart czerpał z własnych uczuć nieodwzajemnionej miłości do Sullavan, która wyszła za mąż za reprezentującego go w owym czasie agenta, Lelanda Haywarda.

    Filmy klasy B – tanie, amatorskie produkcje, kręcone (najczęściej) przez początkujących reżyserów. W obecnych czasach na skutek rozwoju kina domowego obrazy tego typu trafiają zazwyczaj jedynie na płyty DVD (nie organizuje się premier w jakichkolwiek kinach). Wiele filmów klasy B to komedie i horrory lub komedio-horrory, pełne niewybrednego humoru czy scen przemocy (często bardziej drastycznych niż te w filmach ogólnie znanych), jednak zdarzają się także bardziej ambitne obrazy, również horrory. Aktorzy grający w tego typu produkcjach to amatorzy, czasem bez szkoły aktorskiej. Znanym producentem filmów klasy B jest wytwórnia filmowa Troma.Manhattan – najmniejsza, a zarazem najgęściej zaludniona dzielnica (ang. borough) Nowego Jorku, położona na wyspie o tej samej nazwie. Ponadto hrabstwo (ang. county) w stanie Nowy Jork, w którego skład poza samą wyspą Manhattan wchodzi kilka mniejszych wysepek: Roosevelt Island, Randall’s Island, Wards Island, Governors Island, Liberty Island, Ellis Island, Mill Rock oraz U Thant Island. Do hrabstwa należy również Marble Hill, jedyna część położona bezpośrednio na stałym lądzie.

    Kariera w Hollywood[ | edytuj kod]

    Cieszmy się życiem[ | edytuj kod]

    James Stewart i Jean Arthur w filmie Cieszmy się życiem (1938)

    Zmiana statusu nastąpiła w 1938, gdy aktor został wypożyczony do studia Columbia Pictures, aby zagrać główną rolę w komedii romantycznej Franka Capry Cieszmy się życiem z Jean Arthur. Reżyser, ukończywszy kilka dobrze przyjętych filmów, szukał do swojego nowego projektu głównego aktora, który byłby w stanie zastąpić Clarka Gable’a. Będąc pod wrażeniem występu Stewarta w Navy Blue and Gold, zdecydował się powierzyć mu jedną z wiodących ról, prostolinijnego potomka zamożnego i staroświeckiego rodu Tony’ego Kirby’ego. W ocenie Capry Stewart był jednym z najlepszych aktorów, jaki kiedykolwiek trafił na ekran, intuicyjnie rozumiał archetypy postaci i nie wymagał szczególnej reżyserii. Cieszmy się życiem był sukcesem komercyjnym, plasując się na piątym miejscu w podsumowaniu roku w amerykańskim box offisie oraz zdobył nagrodę Akademii Filmowej w kategorii dla najlepszego filmu. Mimo że krytycy chwalili Arthur i Stewarta – w ocenie „Variety” wywoływali „wiele śmiechu” – to znacznie więcej uwagi w swoich recenzjach poświęcali kreacjom Edwarda Arnolda i Lionela Barrymore’a. Po premierze Stewart zyskał status gwiazdy.

    New York Daily News - piąta pod względem rozpowszechnienia gazeta codzienna w Stanach Zjednoczonych, z dziennym nakładem 632.595 egzemplarzy. Powstała w 1919 roku i była pierwszą amerykańską gazetą drukowaną w formie tabloidu. Jej właścicielem jest Mortimer Zuckerman. Daily News zdobyła dziesięć nagród Pulitzera.Rock Hudson, właściwie Roy Harold Scherer Jr. (ur. 17 listopada 1925 w Winnetka, w stanie Illinois, zm. 2 października 1985 w Beverly Hills, w stanie Kalifornia) – amerykański aktor filmowy, znany głównie z ról w filmach Uzdrawiająca obsesja (Magnificent Obsession, 1954), Olbrzym (Giant, 1956 – nominacja do Oscara), Telefon towarzyski (Pillow Talk, 1959), Wracaj, kochany (Lover Come Back, 1961) i Nie przysyłaj mi kwiatów (Send Me No Flowers, 1964). Jest pięciokrotnym laureatem niemieckiej nagrody Bambi, czterokrotnie otrzymał nagrodę Henrietta Award – Złotego Globu.

    W przeciwieństwie do Cieszmy się życiem, pierwsze trzy produkcje Stewarta z 1939 były komercyjnymi rozczarowaniami. W komedii romantycznej Stworzeni dla siebie (reż. John Cromwell) wystąpił wspólnie z Carole Lombard. Winą za słabe zyski finansowe aktor obwiniał przeciętny scenariusz oraz reżyserię. Krytycy docenili film; jeden z recenzentów „Newsweeka” przyznał, że Stewart i Lombard byli „doskonale obsadzeni w rolach głównych”. Pozostałe dwa projekty – dramat musicalowy Biała kawalkada (reż. Reinhold Schünzel) z Joan Crawford oraz będący mieszanką komedii, kryminału i romansu Ten cudowny świat (reż. W.S. Van Dyke) z Claudette Colbert – okazały się porażkami w oczach recenzentów.

    Thomas Mitchell (ur. 11 lipca 1892 w Elizabeth, zm. 17 grudnia 1962 w Beverly Hills) − amerykański aktor i scenarzysta. Laureat Oscara za rolę drugoplanową w filmie Dyliżans.José Ferrer (właśc. José Vicente Ferrer de Otero y Cintrón; ur. 8 stycznia 1912 w Santurce, zm. 26 stycznia 1992 w Coral Gables) – pochodzący z Portoryko amerykański aktor i reżyser.

    Pan Smith jedzie do Waszyngtonu[ | edytuj kod]

    Realizując czwarty film z 1939 – polityczny komediodramat Pan Smith jedzie do Waszyngtonu – Stewart ponownie współpracował na planie z reżyserem Frankiem Caprą i Jean Arthur. Wcielił się w rolę aktywisty Jeffersona „Jeffa” Smitha, który trafia na polityczną arenę. Według Donalda Deweya całkowite zaabsorbowanie postacią Smitha przez Stewarta spowodowało, że aktor w trakcie realizacji znacznie oddalił się od Arthur, „poszukującej wiecznego uspokojenia”. Specjalna premiera odbyła się 17 października w DAR Constitution Hall w Waszyngtonie. Film, jak i występ aktora, spotkał się z uznaniem ze strony krytyków; „The Nation” był zdania, że Pan Smith jedzie do Waszyngtonu jest najlepszym filmem roku oraz że „[Stewart] zajmuje pierwsze miejsce wśród aktorów z Hollywood… Teraz jest dojrzalszy i odgrywa trudną rolę, z wieloma niuansami, momentami tragikomicznego oddziaływania”. „New York Daily News” pisał o filmie jako „arcydziele Capry”. Sam reżyser w pochlebnych słowach wypowiadał się na temat kreacji Stewarta: „Grał [Jeffersona Smitha] całym sercem, całym umysłem, sprawiając, że stało się to tak realne, tak prawdziwe”.

    Hollywood – dzielnica miasta Los Angeles w Stanach Zjednoczonych i najważniejszy ośrodek amerykańskiej kinematografii. Słowo Hollywood jest używane jako skrótowa, popularna nazwa dla amerykańskiego przemysłu filmowo-telewizyjnego.John Marcellus Huston (ur. 5 sierpnia 1906 w Nevada, zm. 28 sierpnia 1987 w Middletown) – amerykański reżyser, scenarzysta i aktor. Laureat Oscara. Syn Waltera i ojciec Anjeliki.
    Stewart i Dietrich w westernie Destry znowu w siodle (1939)

    Za rolę Jeffersona „Jeffa” Smitha Stewart został uhonorowany nagrodą Stowarzyszenia Nowojorskich Krytyków Filmowych oraz uzyskał pierwszą w karierze nominację do nagrody Akademii Filmowej w kategorii dla najlepszego aktora pierwszoplanowego, przegrywając rywalizację o statuetkę Oscara z Robertem Donatem, nagrodzonym za występ w melodramacie Żegnaj Chips (reż. Sam Wood). W opinii Rinella wysoko oceniane występy w filmach Cieszmy się życiem, Stworzeni dla siebie i Pan Smith jedzie do Waszyngtonu spowodowały, że Stewart przestał być uczniem, a stał się czołowym aktorem.

    Katharine Houghton Hepburn (ur. 12 maja 1907 w Hartford, zm. 29 czerwca 2003 w Old Saybrook) – aktorka amerykańska, laureatka czterech Oscarów i dwunastu nominacji w kategorii najlepszej aktorki pierwszoplanowej.Partia Republikańska (ang. Republican Party) – amerykańska konserwatywna partia polityczna założona w 1854. Jedna z dwóch głównych sił politycznych w USA, obok Partii Demokratycznej. Potocznie nazywana „Grand Old Party” (GOP).

    Ostatnią produkcją aktora z 1939 był western z elementami parodii Destry znowu w siodle (reż. George Marshall) z Marlene Dietrich. Wykreował w nim postać pacyfisty Toma Destry’ego, w którym zakochuje się dziewczyna z saloonu Frenchy (Dietrich). Film był jednym z większych sukcesów komercyjnych roku w Stanach Zjednoczonych oraz zebrał entuzjastyczne oceny; recenzent „Time’a” pisał: „James Stewart, który właśnie zagrał swoją najlepszą rolę jako Jefferson Smith w Pan Smith jedzie do Waszyngtonu, prezentuje się równie dobrze, o ile nie lepiej niż wspomniany Jefferson Smith”.

    Robert Joseph „Bob” Dole (ur. 22 lipca 1923 w Russell w stanie Kansas) – polityk amerykański, jeden z czołowych działaczy Partii Republikańskiej w drugiej połowie XX wieku. Jest mężem byłej senator z Karoliny Północnej Elizabeth Dole.Simon Joseph Wells (ur. 1961 w Cambridge) – brytyjski reżyser i scenarzysta, prawnuk sławnego pisarza Herberta George’a Wellsa.

    Lata 40.[ | edytuj kod]

    Sklep za rogiem[ | edytuj kod]

    Sullavan, Stewart i Frank Morgan w filmie Sklep za rogiem (1940)

    Na początku lat 40. Stewart ponownie współpracował z Sullavan. Pierwszą wspólną produkcją obojga aktorów była komedia romantyczna Sklep za rogiem (1940, reż. Ernst Lubitsch), zekranizowana na podstawie sztuki autorstwa Miklósa László z 1937. Fabuła filmu przedstawiała losy pracującego w sklepie z upominkami u Hugo Matuschka (Frank Morgan) Alfreda Kralika (Stewart). Wkrótce do pracy zostaje zatrudniona Klara Novak (Sullavan). Para nie przepada za sobą, jednak nie jest świadoma faktu, że anonimowo koresponduje ze sobą. Film Lubitscha został wysoko oceniony, a sam reżyser po latach uważał go za swoją najlepszą produkcję. Sklep za rogiem, prócz entuzjastycznych recenzji, okazał się również przebojem kasowym w Europie (całkowite zyski z przychodów filmu szacowano na 380 tys. dolarów). Mniejsze uznanie zyskał wśród publiczności w Stanach Zjednoczonych, gdzie w owym czasie największym powodzeniem cieszyły się produkcje z gatunku screwball comedy. Krytycy szczególnie chwalili siłę duetu Stewart–Sullavan; „Trudno byłoby wyobrazić sobie dwie osoby lepiej dostosowane do ról Kralika i panny Novak niż James Stewart i Margaret Sullavan” – pisał „The Post-Standard”. W podobnym tonie brzmiała ocena branżowego „Variety”, dla którego Stewart i Sullivan stworzyli „wybitne kreacje” oraz prognozował, że film „z pewnością podniesie ich popularność”.

    Oscary honorowe przyznawane są za całokształt osiągnięć dla wybitnych twórców kina światowego, za wkład w rozwój technologii filmowej oraz za propagowanie sztuki filmowej. Dean Martin właściwie Dino Paul Crocetti (ur. 7 czerwca 1917 w Steubenville, Ohio, zm. 25 grudnia 1995 w Los Angeles, Kalifornia) – amerykański piosenkarz i aktor pochodzenia włoskiego.

    W tym samym roku Stewart i Sullavan ponownie wystąpili razem. MGM obsadziło dwoje aktorów w dramacie Śmiertelna zawierucha (reż. Frank Borzage) opowiadającym o losach córki profesora Rotha (Frank Morgan) Freyi (Sullavan) i studenta Martina Breitnera (Stewart), których losy splatają się w momencie dojścia Adolfa Hitlera do władzy w 1933. Premiera miała miejsce 20 czerwca 1940 w nowojorskim Capitol Theatre. Śmiertelna zawierucha była jednym z pierwszych tak otwarcie antyfaszystowskich filmów wyprodukowanych w Hollywood, lecz zdaniem biografów nie oddziałała na publiczność, ponieważ nie ukazała prześladowań, jakich doświadczali Żydzi. Mimo słabego wyniku w box offisie, Śmiertelna zawierucha otrzymała przychylne recenzje.

    Komediodramat, film tragikomiczny – utwór filmowy, który łączy w swej konstrukcji elementy komizmu, liryzmu i tragizmu, tworząc z nich zarazem komediową i dramatyczną wizję świata wywołującą zarówno śmiech, jak i współczucie widza.Legendy Hollywoodu (ang. Legends of Hollywood)– limitowana seria znaczków pocztowych wydawanych przez United States Postal Service, na których co rok prezentowany jest wizerunek osoby zasłużonej dla amerykańskiego przemysłu filmowego. Są one wydawane w postaci arkuszy po 20 znaczków każdy ze zdjęciem i krótkim biogramem eksponowanego artysty na marginesie.

    Przedostatnim projektem Stewarta z 1940 był komediodramat No Time for Comedy (reż. William Keighley) z Genevieve Tobin i Rosalind Russell, będący adaptacją broadwayowskiej sztuki z 1939, gdzie w głównych rolach zagrali Katharine Cornell i Laurence Olivier. Bosley Crowther z „The New York Timesa” ocenał, że Stewart był „najlepszym punktem w tym filmie”, który mimo to nie odniósł sukcesu kasowego. Przed zagraniem w ostatnim filmie w 1940 wynegocjował nowy kontrakt z Louisem B. Mayerem ze studia MGM.

    Film animowany – rodzaj filmu, w którym obrazy nie są uzyskiwane na drodze rejestrowania zjawisk (w sposób ciągły) przy pomocy kamery. Źródłem danych jest często ręcznie rysowana grafika przedstawiająca na pojedynczych klatkach filmu kolejne fazy ruchu (stąd też film animowany określany jest zazwyczaj mianem filmu rysunkowego lub kreskówki). Mogą być również wykorzystywane techniki animacji poklatkowej zdjęć poklatkowych. Obecnie coraz czesciej stosowana jest grafika i animacja wspomagana komputerowo.Jesień Czejenów (Cheyenne Autumn) – amerykański western z 1964 roku. Scenariusz do filmu został napisany na podstawie książki Mari Sandoz, która ukazała się w roku 1953. Przedstawia autentyczne wydarzenia z 1878 roku.

    Filadelfijska opowieść[ | edytuj kod]

    James Stewart i Katharine Hepburn w filmie Filadelfijska opowieść (1940)
    James Stewart i Hedy Lamarr w filmie Bądź ze mną (1941)
    Lana Turner i James Stewart w filmie Kulisy wielkiej rewii (1941)
    James Stewart i Paulette Goddard w filmie Pot o’ Gold (1941)

    Rok 1940 Stewart zakończył występem obok Cary’ego Granta i Katharine Hepburn w komedii romantycznej Filadelfijska opowieść (reż. George Cukor), opartej na sztuce The Philadelphia Story autorstwa Philipa Barry’ego z 1939. Wcielił się w cynicznego, natrętnego i szybko mówiącego reportera Macaulaya Connora z czasopisma „Spy”, który za namową C.K. Dextera Havena (Grant) przybywa razem z fotografką Liz Imbrie (Ruth Hussey) na ślub jego byłej żony Tracy Lord (Hepburn). Aktor chętnie przyjął ofertę udziału w produkcji, pomimo mniejszej gaży od Granta i Hepburn. Kreacja Connora w wykonaniu Stewarta została entuzjastycznie przyjęta przez krytyków; recenzent „New York Herald Tribune” przyznawał, że aktor „wniósł wiele elementów komediowych do filmu i przyczynił się do najbardziej nieodpartych chwil romantycznych”. Stewarta po raz drugi nominowano do nagrody Akademii Filmowej w kategorii dla najlepszego aktora pierwszoplanowego. W walce o statuetkę Oscara rywalizował z Charliem Chaplinem, Henrym Fondą (na którego oddał głos), Laurence’em Olivierem i Raymondem Masseyem. 27 lutego 1941, podczas 13. ceremonii wręczenia Oscarów w Los Angeles, został nagrodzony statuetką.

    Gladys Georgianna Greene (ur. 17 października 1900 w Plattsburghu, zm. 19 czerwca 1991 w Carmel-by-the-Sea) − amerykańska aktorka, nominowana do Oscara za rolę w filmie Wesoły sublokator.Anatomia morderstwa (ang. Anatomy of a Murder) − amerykański dramat sądowy z 1959 roku na podstawie powieści Johna D. Voelkera, nominowany w siedmiu kategoriach do Oscara.

    Stewart przekazał Oscara swojemu ojcu, który wystawił statuetkę w prowadzonym przez siebie sklepie, umieszczając ją obok innych nagród rodzinnych i medali wojskowych. Występ w filmie Pan Smith jedzie do Waszyngtonu aktor uważał za lepszy, i był zdania, że Akademia w ten sposób chciała zrekompensować mu to, że nie nagrodziła go statuetką rok wcześniej. Eliot zwracał uwagę na fakt, że rola aktora w Filadelfijskiej opowieści nie była pierwszoplanową, lecz drugoplanową. W późniejszym czasie Stewart przyznawał, że „nigdy nie czułem się z tym [werdyktem Akademii] dobrze”.

    John Wayne, właśc. Marion Mitchell Morrison (ur. 26 maja 1907 w Winterset, zm. 11 czerwca 1979 w Los Angeles) – amerykański aktor, reżyser i producent filmowy, który zdobył popularność głównie dzięki rolom w westernach, jedna z największych legend Hollywood. Symbol amerykańskiego indywidualizmu i patriotyzmu. Odznaczony Złotym Medalem Kongresu i Prezydenckim Medalem Wolności.Lee Marvin (ur. 19 lutego 1924 w Nowym Jorku, zm. 29 sierpnia 1987 w Tucson) – amerykański aktor filmowy. Laureat Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego za rolę w filmie Kasia Ballou (reż. Elliot Silverstein) w 1966. Największą popularność przyniosła mu rola majora Johna Reismana w legendarnym filmie wojennym Roberta Aldricha, Parszywa dwunastka z 1967.

    W 1941 aktor zagrał w dwóch komediach romantycznych – z Hedy Lamarr w Bądź ze mną (reż. Clarence Brown), która w ocenie Eliota była „kiepska i nieśmieszna”, oraz Pot o’ Gold (reż. George Marshall), gdzie na planie partnerowała mu Paulette Goddard. Druga z produkcji była niezależnym pastiszem muzycznym, którego celem było wykorzystanie rozpoznawalności występującego w filmie Horacego Heidta i jego musicalu. Stewart uważał Pot o’ Gold za najgorszy film w swoim dorobku. Ostatnią produkcją aktora przed rozpoczęciem służby wojskowej był musical Kulisy wielkiej rewii (reż. Robert Z. Leonard), sequel Wielkiego Ziegfelda z 1936. W filmie, poza Stewartem, wystąpiły również Hedy Lamarr, Judy Garland i Lana Turner. Aktor nie chciał ponownie współpracować z Lamarr, lecz Mayer, uważający, że „wiejski Jimmy i egzotyczna Hedy tworzą idealną parę”, zdecydował się obsadzić oboje we wspomnianym musicalu. Producent Pandro S. Berman publicznie przyznał, że Stewart był nieszczęśliwy podczas kręcenia wszystkich trzech filmów po Filadelfijskiej opowieści. Kulisy wielkiej rewii, mimo krytycznych recenzji, okazały się jednym z największych przebojów w amerykańskim box offisie w 1941.

    Jack Valenti (ur. 5 września 1921 w Houston, zm. 26 kwietnia 2007 w Waszyngtonie) – amerykański przewodniczący i dyrektor generalny Motion Picture Association of America.Joan Crawford, właśc. Lucille Fay LeSueur (ur. 23 marca 1904 w San Antonio, zm. 10 maja 1977) – amerykańska aktorka, laureatka Oscara za rolę w filmie Mildred Pierce.

    Służba wojskowa (1941–1968)[ | edytuj kod]

    James Stewart (w stopniu kapitana) w trakcie rozmowy z załogą samolotu Consolidated B-24 Liberator (1943)

    James Stewart był pierwszą znaczącą amerykańską gwiazdą filmową, która zaciągnęła się do United States Army, by wziąć udział w II wojnie światowej. Postanowił zostać lotnikiem, ponieważ wcześniej zdobył Private Pilot Licence i Commercial Pilot Licence – przed rekrutacją miał już na koncie wylatanych czterysta godzin. W 1937, na zaproszenie swojego agenta filmowego, Lelanda Haywarda, pełnił funkcję drugiego pilota w wyścigu przełajowym. W 1939 został jednym z pierwszych inwestorów (obok Briana Aherne, Cary’ego Granta, Henry’ego Fondy, Hoagy’ego Carmichaela i Williama Goetza) wspierających budowę lotniska Thunderbird Field No. 1 w Glendale w stanie Arizona, obsługiwanego przez szkołę pilotażu Southwest Airways. W listopadzie 1940 Stewart po raz pierwszy usiłował zaciągnąć się do amerykańskiej armii, lecz jego kandydaturę odrzucono z powodu niedowagi. Po złożeniu odwołania i pozytywnym jego rozpatrzeniu, zaciągnął się w lutym 1941. Będąc doświadczonym pilotem amatorem, 22 marca zapisał się jako szeregowiec do Korpusu Powietrznego Armii Stanów Zjednoczonych. Stewart, ukończywszy w 1941 33 lata, przekroczył maksymalny limit wieku pozwalający na udział w szkoleniu kadetów lotniczych – normalną ścieżkę zlecaną pilotom, nawigatorom i bombardierom – wobec czego złożył wniosek o nominację oficerską do Korpusu Powietrznego zarówno jako absolwent college’u, jak i licencjonowany pilot komercyjny. Decyzją z 1 stycznia 1942 otrzymał stopień podporucznika.

    IMDb.com (The Internet Movie Database) – największa na świecie internetowa baza danych na temat filmów i ludzi z nim związanych. Zawiera informacje o aktorach, reżyserach, scenarzystach, producentach, montażystach, operatorach, muzykach itd. Informacje nie ograniczają się do kinematografii amerykańskiej.Film krótkometrażowy – film, którego czas projekcji nie przekracza 30-60 minut. Granica ta nie jest ściśle określona. Niegdyś za filmy krótkometrażowe uznawano filmy o długości do 20-30 minut, co było związane z tym, że prezentowano je głównie jako dodatki do filmów długometrażowych w kinach. Obecnie filmy te są zazwyczaj prezentowane przez stacje telewizyjne, które preferują metraż zbliżony do pełnej godziny.
    James Stewart w stopniu pułkownika, odznaczany francuskim Krzyżem Wojennym (1945)
    James Stewart i Clark Gable (1943)
    James Stewart w stopniu generała brygady (1968)

    Po zaciągnięciu się w szeregi amerykańskiej armii, Stewart nie występował w filmach, a jego publiczne występy były ograniczone zadaniami zaplanowanym przez United States Army Air Forces. Decyzją Korpusu Powietrznego Stewart, tydzień po ataku na Pearl Harbor, wystąpił w radiu sieciowym obok Edgara Bergena, Edwarda G. Robinsona, Lionela Barrymore’a, Orsona Wellesa i Waltera Hustona w programie We Hold These Truths z okazji 150. rocznicy uchwalenia Karty praw Stanów Zjednoczonych. Pojawił się również w propagandowym filmie krótkometrażowym sił zbrojnych First Motion Picture Unit – Winning Your Wings (1942, reż. John Huston), aby pomóc w rekrutacji lotników.

    Alexandra Cymboliak Zuck (ur. 23 kwietnia 1942 w Bayonne w stanie New Jersey, USA; zm. 20 lutego 2005 w Thousand Oaks w stanie Kalifornia, USA), amerykańska aktorka.Film katastroficzny – gatunek filmu na temat trwającej lub mającej nastąpić katastrofy (takiej jak pożar, zatonięcie okrętu lub rozbicie się samolotu czy też kolizja z asteroidą) lub klęski żywiołowej spowodowanej np. trzęsieniem ziemi, wybuchem wulkanu, zejściem lawiny albo gwałtownymi zjawiskami pogodowymi, takimi jak huragan, tornado, burza, powódź, gradobicie, itp.

    Stewart był zaniepokojony tym, że jego status gwiazdy filmowej sprowadzi go do obowiązków wykraczających poza granice. Jego obawy potwierdziły się, gdy po awansie na stopień porucznika 7 lipca 1942, był stacjonującym pilotem szkoleniowym na lotnisku wojskowym Kirtland Air Force Base w Albuquerque w stanie Nowy Meksyk. Dnia 9 lipca 1943 został awansowany do rangi kapitana oraz mianowany dowódcą eskadry. Po usłyszeniu pogłosek mówiących o tym, że został przydzielony do realizacji filmów szkoleniowych lub sprzedaży obligacji, Stewart zwrócił się do swojego dowódcy z prośbą o przeniesienie. Rozumiejąc jego sytuację, przełożony zdecydował się polecić go dowódcy jednostki 445th Operations Group, która kończyła szkolenie na samolotach Consolidated B-24 Liberator. 25 listopada 1943 przybył do Anglii, aby pilotować B-24.

    Time – amerykański tygodnik społeczno-polityczny wydawany od 1923 w Nowym Jorku. Ma największy nakład spośród amerykańskich tygodników. Burt Lancaster; właściwie Burton Stephen Lancaster (ur. 2 listopada 1913 w Nowym Jorku, zm. 20 października 1994 w Los Angeles) – amerykański aktor filmowy. Laureat Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego za rolę w filmie Elmer Gantry (1960; reż. Richard Brooks).

    Po wykonaniu misji nad Ludwigshafen am Rhein 7 stycznia 1944, Stewart, prowadząc grupę bombowców z 445th Bombardment Group zdecydował się pozostać ze swymi samolotami z inną grupą maszyn z tej samej jednostki, która po błędzie nawigacyjnym odłączyła się od głównych sił. Oddzielona grupa była bardziej narażona na ataki niemieckich myśliwców. Decyzja Stewarta zwiększyła siłę obronną większej formacji bombowców i prawdopodobnie ocaliła drugą jednostkę przed zagładą – aczkolwiek za cenę większego ryzyka dla jego maszyn. W uznaniu zasług, Stewart otrzymał list z gratulacjami i dwa tygodnie później awans na majora. Za działania jako zastępcy dowódcy 2d Combat Bombardment Wing odznaczono go Zaszczytnym Krzyżem Lotniczym. Został również odznaczony francuskim Krzyżem Wojennym z palmą i amerykańskim Medalem Lotniczym z trzema oak leaf cluster(ang.). 29 marca 1945 Stewarta awansowano do stopnia pułkownika, dzięki czemu stał się on jednym z niewielu Amerykanów, który w ciągu czterech lat awansował od szeregowego do pułkownika. Łącznie ukończył 25 misji bojowych i prócz Ludwigshafen am Rhein brał również udział w nalotach na Berlin, Frankfurt nad Menem, Fürth, Kilonię, Kolonię i port lotniczy Breda-Gilze Rijen.

    Wielki Ziegfeld (ang. The Great Ziegfeld, 1936) – amerykański musical opowiadający o życiu legendarnego producenta z Broadwayu Florenza Ziegfelda z wstawkami jego musicali i rewii. Film nagrodzony Oscarem dla najlepszego filmu roku.West Falmouth – jednostka osadnicza w Stanach Zjednoczonych, w stanie Massachusetts, w hrabstwie Barnstable, na półwyspie Cape Cod.

    Wczesną jesienią 1945 powrócił do Stanów Zjednoczonych. Po zakończeniu wojny działał w Air Force Reserve Command. W październiku 1945 był jednym z dwunastu założycieli i członkiem statutowym stowarzyszenia (zarejestrowanego kodem 501(c)(3)) Air Force Association, mającego na celu edukowanie w zakresie lotnictwa i wojskowości. 23 lipca 1959 został awansowany na generała brygady, stając się najwyższym rangą aktorem w historii amerykańskiej wojskowości. 20 lutego 1966 pełnił rolę obserwatora na Boeingu B-52 Stratofortress podczas misji bombowej Arc Light w trakcie wojny wietnamskiej. Stewart służył przez 27 lat; na emeryturę przeszedł 31 maja 1968, kiedy osiągnął obowiązkowy wiek emerytalny 60 lat. Nazajutrz odznaczono go Medalem Sił Lądowych.

    2 lipca jest 183. (w latach przestępnych 184.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 182 dni. Jest to środkowy dzień roku zwyczajnego. O godzinie 12.00 tego dnia mija połowa roku.Sztuczny rozrusznik serca (inaczej stymulator serca, kardiostymulator) to urządzenie elektryczne (obecnie wszczepiane w ciało chorego) służące do elektrycznego pobudzania rytmu serca. Stosuje się go, gdy naturalny rozrusznik – węzeł zatokowy, w wyniku różnych schorzeń trwale przestaje spełniać swoją rolę (choroba węzła zatokowo-przedsionkowego), co prowadzi do objawów niedokrwienia mózgu lub niewydolności serca. Drugim wskazaniem do wszczepienia rozrusznika są zaburzenia przewodzenia (tzn. blok przewodnictwa przedsionkowo-komorowego) przez naturalne elektryczne połączenie pomiędzy przedsionkami i komorami serca – węzeł przedsionkowo-komorowy.

    Kariera powojenna (1946–1949)[ | edytuj kod]

    To wspaniałe życie[ | edytuj kod]

    Od lewej: Donna Reed, James Stewart i Karolyn Grimes w kadrze z filmu To wspaniałe życie (1946)

    Po doświadczeniach wojennych Stewart rozważał możliwość powrotu do Indiany i prowadzenie rodzinnego sklepu. Jego agent, Leland Hayward, odszedł z branży w 1944, odsprzedając MCA Inc. swoją listę reprezentowanych gwiazd (ze Stewartem). Aktor nie przedłużył kontraktu z MGM, wiążąc się umową z MCA Inc. Jak wspominał, nowym początkiem dla niego była oferta od Franka Capry, który poprosił go, aby wystąpił w utrzymanym w klimacie świątecznym dramacie z elementami fantasy To wspaniałe życie (1946). Był to pierwszy powojenny projekt dla aktora i reżysera. Stewart wcielił się w George’a Baileya, kierownika budowlanej kasy oszczędnościowej, który w wyniku załamania nerwowego postanawia w wigilię Bożego Narodzenia popełnić samobójstwo. Z pomocą przybywa mu jego anioł stróż Clarence Odbody (Henry Travers). W trakcie realizacji Stewart miał wątpliwości co do swojej gry i w dalszym ciągu rozważał wycofanie się z filmu. To wspaniałe życie nominowane było do pięciu nagród Akademii Filmowej (Stewart po raz trzeci uzyskał nominację w kategorii dla najlepszego aktora pierwszoplanowego, przegrywając rywalizację z Fredricem Marchem, nagrodzonym za występ w filmie Najlepsze lata naszego życia, reż. William Wyler), nie zdobywając żadnej statuetki. Sam film otrzymał mieszane recenzje, a słaby wynik w box offisie nie zwrócił kosztów produkcji. Mimo że krytycy w większości uważali To wspaniałe życie za film zbyt sentymentalny, to Bosley Crowther przyznał, że Stewart wykonał „serdeczną i wzruszającą pracę”, co świadczy o tym, że „dorastał zarówno pod względem duchowym, jak i talentu podczas wojny”. W późniejszym czasie aktor wymieniał To wspaniałe życie jako swój ulubiony film, a granego bohatera wzorował na własnym ojcu.

    Saloon (fr. salon, z łac. sala) – termin używany dla określenia pomieszczenia, gdzie sprzedawany jest w USA alkohol z przeznaczeniem do spożycia na miejscu.Rola epizodyczna – drugoplanowa rola aktorska z co najmniej jednym zdaniem dialogu. W telewizji mianem tym określa się rolę, w której aktor wypowiada mniej niż 6 zdań. Aktorzy epizodyczni wymieniani są w napisach końcowych danej produkcji, w przeciwieństwie do statystów, którzy nie wypowiadają żadnych kwestii i ich nazwiska nie widnieją w napisach końcowych. Wyjątkiem jest pojawienie się w filmie znanego aktora lub innej znanej osobistości. Jej nazwisko odnotowywane jest w obsadzie, aby przydać filmowi splendoru.

    W następstwie niepowodzenia Tego wspaniałego życia firma producencka Capry zbankrutowała, a Stewart miewał wątpliwości co do swoich zdolności aktorskich. Na horyzoncie coraz wyraźniej zaczęło pojawiać się nowe pokolenie aktorów, którzy wkrótce mieli rozpocząć kariery w Hollywood – James Dean, Marlon Brando, Montgomery Clift. Dzieląc pracę między filmem, radiem i teatrem, jedyną produkcją Stewarta z 1947 była komedia Magiczne miasto (reż. William A. Wellman) z Jane Wyman, której fabuła skupiała się na nowej metodzie badań opinii publicznej. Film został negatywnie przyjęty przez krytyków oraz nie zyskał uznania wśród publiczności.

    Miniserial (z angielskiego miniseries, mini-series) – rodzaj serialu telewizyjnego o niewielkiej liczbie odcinków. Obejmuje zwykle konkretną fabułę, z wyraźnie zaplanowanym początkiem, przebiegiem i końcem, której nie dałoby się opowiedzieć w ciągu około dwugodzinnego filmu. Miniseriale są często ekranizacjami powieści, choć zdarza się (zwłaszcza w Polsce), że są dziełami całkowicie wymyślonymi przez swoich twórców (np. Palce lizać). Zdarza się, że pełnią funkcje pilota do dłuższego serialu, np. Batlestar Galactica.Rak płuca (inaczej rak oskrzela) – najczęstszy nowotwór złośliwy, na który umiera rocznie na całym świecie 1,3 mln osób. Jest jednym z najgorzej rokujących nowotworów. Stanowi najczęstszą przyczynę zgonów z powodu raka u mężczyzn i jest na 2. miejscu pod tym względem u kobiet. Obecny stan wiedzy wskazuje na to, że największy wpływ na ryzyko zachorowania na raka płuca ma długoterminowe narażenie na wdychane karcynogeny, a zwłaszcza dym tytoniowy. Wydaje się, że w rzadkich przypadkach zachorowań na raka płuca u osób, które nigdy nie paliły do zachorowania dochodzi najczęściej przez połączenie czynników genetycznych oraz ekspozycji na bierne palenie. Poza tym radon oraz zanieczyszczenie powietrza, także mają wpływ na powstawanie raka płuca.
    Farley Granger i James Stewart w filmie Sznur (1948)

    W 1948 aktor zagrał w czterech produkcjach – pierwszą z nich był dobrze przyjęty przez krytyków kryminał noir Dzwonić Northside 777 (reż. Henry Hathaway). Komedia On Our Merry Way (reż. King Vidor, Leslie Fenton), w której wcielił się w muzyka jazzowego Marvina Payne’a, okazała się krytyczną i komercyjną klęską. W głównej roli partnerował mu Henry Fonda. Komedia romantyczna You Gotta Stay Happy (reż. H.C. Potter) z Joan Fontaine była jak dotąd najbardziej udanym powojennym projektem Stewarta.

    Film dramatyczny – gatunek filmowy zawierający najczęściej utwory o charakterze fabularnym, rzadziej także dokumentalnym, których struktura ma za zadanie poruszyć emocje widza. Akcja filmu skupia się wokół głównego konfliktu. W zależności od typu konfliktu i problematyki występują różne odmiany gatunku.Medal za Wybitną Służbę, Medal Sił Lądowych za Wybitną Służbę (ang. Distinguished Service Medal, Army Distinguished Service Medal) – amerykańskie odznaczenie wojskowe Sił Lądowych Stanów Zjednoczonych, ustanowione 2 stycznia 1918 roku przez prezydenta Wilsona, przyznawane za wybitną służbę dla rządu Stanów Zjednoczonych w warunkach dużej odpowiedzialności (exceptionally meritorious service to the United States government in a duty of great responsibility), podczas wojny lub pokoju. Jest trzecim w hierarchii odznaczeniem Sił Lądowych, po Medalu Honoru i Krzyżu za Wybitną Służbę.

    Sznur[ | edytuj kod]

    James Stewart i June Allyson w filmie Historia Monty Strattona (1949)

    Ostatnim filmem aktora z 1948 był zrealizowany w technicolorze kryminał psychologiczny z elementami dreszczowca Sznur (reż. Alfred Hitchcock), choć obsadzenie go w roli nauczyciela Ruperta Cadella, zwolennika poglądów filozofii Nietzschego, było kwestią sporną ze strony krytyków. Fabuła filmu koncentrowała się na dwóch współlokatorach Brandonie (John Dall) i Phillipie (Farley Granger), którzy przy użyciu tytułowego sznura zabijają swojego kolegę. Filmowanie całości w nieprzerwanych dziesięciominutowych sekwencjach powodowało u Stewarta większą presję, który chciał dać jak najlepszy występ; dodatkowy stres sprawiał, że aktor spał mniej i pił więcej alkoholu. Sznur w reżyserii Hitchcocka otrzymał mieszane recenzje i był komercyjnym niepowodzeniem, a biografowie Andrew Sarris i Scott Eyman uważali, że Stewart został źle obsadzony w głównej roli. Autor scenariusza Arthur Laurents twierdził, że „[Stewart] dominuje w tym obrazie ze swoją swobodą i autorytetem. Jego Rupert jest inteligentny, atrakcyjny, przesycony humorem – bardziej jednak złośliwym niż sardonicznym”.

    Everyman (z ang. każdy człowiek) to określenie bohatera średniowiecznych moralitetów, na którego miejscu mógł się postawić każdy widz - był to bohater o uniwersalnych cechach. Stawiany był wobec upersonifikowanych alegorii dobra i zła, które walczyły o jego duszę.Box office – zestawianie najpopularniejszych lub najbardziej dochodowych filmów w podanym okresie. Dotyczy zarówno premier kinowych, jak i DVD czy video.

    Kreacja miotacza Major League Baseball (MLB) Monty Strattona w dramacie biograficznym Historia Monty Strattona (1949, reż. Sam Wood) u boku June Allyson była sukcesem; film uplasował się na szóstym miejscu w zestawieniu amerykańskiego box office’u, a Stewart otrzymał entuzjastyczne recenzje w prasie – „The New York Times” pisał, że „Historia Monty Strattona była najlepszą rzeczą, jaka przydarzyła się panu Stewartowi w jego powojennej karierze filmowej… daje tak zwycięskie przedstawienie, że prawie niemożliwe jest wyobrażenie sobie, aby ktoś inny zagrał tę rolę”. Drugim projektem z 1949 był dramat przygodowo-wojenny Malaya (reż. Richard Thorpe), gdzie na planie Stewart po raz drugi współpracował ze Spencerem Tracy’m. Film był komercyjną porażką, uzyskując również mieszane opinie.

    Biagio Anthony "Benny" Gazzara (ur. 28 sierpnia 1930 w Nowym Jorku, zm. 3 lutego 2012 tamże) − amerykański aktor filmowy, teatralny i telewizyjny, reżyser i scenarzysta.Film fantasy − gatunek filmowy obejmujący obrazy filmowe, w fabule których występują motywy związane z magią, nadprzyrodzonością, mitologią, wymyślonym folklorem czy też istnieniem fantastycznych światów.

    Lata 50.[ | edytuj kod]

    Winchester ’73[ | edytuj kod]

    James Stewart na fotosie z westernu Winchester ’73 (1950)

    Na początku lat 50. Stewart nawiązał współpracę z reżyserem Anthonym Mannem (w latach 1950–1955 zrealizowali razem osiem filmów). Ich pierwszą produkcją był wyprodukowany dla Universalu western Winchester ’73 (1950), przedstawiający losy mściwego rewolwerowca Lina McAdama (Stewart), walczącego ze swym odwiecznym wrogiem Dutchem Henrym Brownem (Stephen McNally). Korzystając z wynegocjowanego zapisu w umowie, dającego możliwość wyboru reżysera, Stewart powierzył tę funkcję Mannowi. Aktor uważał, że film, będący westernem, pozwoli mu na przedefiniowanie jego osobowości ekranowej. Obsadę uzupełnili Shelley Winters, Dan Duryea, Stephen McNally, John McIntire i Rock Hudson. Winchester ’73 po premierze latem 1950 odniósł sukces w box offisie, a rolę Stewarta oceniano pozytywnie.

    Patrick McGilligan (ur. 1951) – amerykański biograf i pisarz irlandzkiego pochodzenia. Jego biografia Alfreda Hitchcocka zatytułowana Alfred Hitchcock: Życie w ciemności i pełnym świetle była nominowana do Nagrody im. Edgara Allana Poego William Claude Rains (ur. 10 listopada 1889 w Londynie, zm. 30 maja 1967 w Laconia) − brytyjski aktor, czterokrotnie nominowany do Oscara za role drugoplanowe.

    W tym samym roku wystąpił w kolejnym westernie – zrealizowanym dla studia 20th Century Fox Złamana strzała (reż. Delmer Daves), w którym wcielił się w byłego żołnierza Toma Jeffordsa, zawierającego pokój z Apaczami. Trzecim projektem Stewarta z 1950 była komedia Wielka wygrana (reż. Walter Lang), gdzie na planie partnerowała mu Barbara Hale. Film Langa był sukcesem zarówno w oczach krytyków, jak i publiczności w momencie wydania, lecz po latach został zapomniany przez współczesnych recenzentów.

    New York Post – amerykański tabloid wydawany codziennie w Nowym Jorku, od 1976 r. w posiadaniu milionera Ruperta Murdocha (część korporację News Corporation). Jedna z dziesięciu największych gazet codziennych w Stanach Zjednoczonych.Filantropia (stgr. φιλανθρωπία philanthrōpia – dobroczynność, życzliwość; φιλάνθρωπος philánthrōpos – kochający ludzkość) to działalność osób bądź instytucji, polegająca na bezinteresownym udzielaniu pomocy finansowej lub materialnej potrzebującym.

    Harvey[ | edytuj kod]

    Stewart na fotosie promocyjnym z filmu Harvey (1950)

    W grudniu 1950 na ekrany kin wszedł komediodramat z elementami fantasy Harvey (reż. Henry Koster), a Stewart ponownie wcielił się w rolę miłego i dobrze wychowanego Elwooda P. Dowda (wcześniej odgrywał ją w teatrze na Broadwayu w 1947), którego najlepszym przyjacielem jest niewidzialny i wysoki na sześć stóp królik. Krytycy ponownie porównywali występ aktora do scenicznej interpretacji w wykonaniu Franka Faya, a sam film uzyskał mieszane recenzje. John McCarten za pośrednictwem „The New Yorkera” pisał, że chociaż „[Stewart] nie sprowadza swojej roli do wysłużonego autorytetu Franka Faya… niemniej udaje mu się przekonać, że królik Harvey zaakceptuje go jako kumpla”. Po latach aktor nie był zadowolony z występu, argumentując: „Grałem go [Dowda] trochę zbyt sennie i uroczo”. Mimo słabszego wyniku w box offisie, Stewart po raz czwarty uzyskał nominację do nagrody Akademii Filmowej (przegrał rywalizację o Oscara z José Ferrerem, nagrodzonym za występ w filmie przygodowym Cyrano de Bergerac, reż. Michael Gordon) oraz pierwszą nominację do nagrody Złotego Globu w kategorii dla najlepszego aktora w filmie dramatycznym. Podobnie jak w przypadku Tego wspaniałego życia, Harvey zyskał uznanie w późniejszych latach po częstych emisjach w telewizji.

    Ben-Hur – film Williama Wylera z 1959 roku. Jest to pierwszy film, który otrzymał 11 Oscarów podczas 32. ceremonii wręczenia Oscarów.Adaptacja filmowa (łac. adaptatio - przystosowanie) – rozumiana jest jako obróbka materiału, najczęściej literackiego, choć także przedstawienia teatralnego lub słuchowiska radiowego, przeznaczonego do sfilmowania. W praktyce jednak adaptacja filmowa często wykracza poza tę definicję, poszerzając lub nawet zupełnie zmieniając kontekst dzieła.
    Janet Leigh i James Stewart w filmie Naga ostroga (1953)

    W 1951 Stewart wystąpił w jednym filmie, wyprodukowanej i zrealizowanej w Anglii katastroficznej produkcji Nie ma autostrad w chmurach (reż. Henry Koster), gdzie na planie partnerowała mu Marlene Dietrich. Film był jednym z pierwszych w historii, w którym przedstawiono temat katastrofy lotniczej. Odniósł on sukces kasowy w Anglii, lecz w Stanach Zjednoczonych uzyskał słaby wynik finansowy. Rok później Stewart przyjął niewielką rolę klauna w dramacie Największe widowisko świata (reż. Cecil B. DeMille), który otrzymał nagrodę Akademii Filmowej dla najlepszego filmu. W późniejszym czasie aktor przyznawał, że zainspirowała go umiejętność Lona Chaneya do maskowania się, pozwalając tym samym wyłonić się jego postaci. 1952 Stewart zakończył występami w będącym klęską finansową i komercyjną biograficznym dramacie kryminalnym Carbine Williams (reż. Richard Thorpe) oraz w westernie Zakole rzeki, ponownie nawiązując współpracę z Mannem. Film spotkał się z pozytywną oceną w prasie.

    Gene Kelly, właśc. Eugene Curran Kelly (ur. 23 sierpnia 1912 w Pittsburghu, zm. 2 lutego 1996 w Beverly Hills) – amerykański tancerz, choreograf, aktor, reżyser i producent. Odznaczony Narodowym Medalem Sztuki, kawaler Legii Honorowej.Andrew Victor McLaglen (ur. 28 lipca 1920 w Londynie) – amerykański reżyser filmowy i telewizyjny pochodzenia brytyjskiego. Syn brytyjskiego aktora, laureata Oscara Victora McLaglena.

    W latach 1953–1954 Stewart kontynuował współpracę z Mannem, występując w trzech wyreżyserowanych przez niego filmach: westernie Naga ostroga (1953) razem z Janet Leigh, przygodowym Zatoka Sztormów (1953) i w westernie Daleki kraj (1954). Wymienione produkcje odniosły sukces kasowy, pozwalając tym samym na rozwinięcie postaci ekranowej Stewarta, która stała się bardziej dojrzała i niejednoznaczna, cechując się ostrzejszą aparycją. Duet Mann–Stewart realizował też odmienne gatunkowo filmy; pierwszym z nich był biograficzny melodramat muzyczny Historia Glenna Millera, w którym aktor wcielił się w tytułowego puzonistę i lidera big bandu Glenna Millera. W głównej roli kobiecej partnerowała mu June Allyson. Za swoją kreację Stewart został nominowany do brytyjskiej nagrody BAFTA w kategorii dla najlepszego aktora zagranicznego oraz kontynuował portretowanie „amerykańskich bohaterów”.

    American Broadcasting Company (krócej ABC lub ABC Network) − jedna z trzech głównych amerykańskich sieci telewizyjnych w USA, powstała w 1932 jako radio NBC Blue Network. Obecnie należy ona do The Walt Disney Company.Bombardier – członek załogi samolotu wojskowego – najczęściej bombowca – który odpowiada za ładunek bomb na pokładzie jak i jego zrzut na wyznaczony cel.

    Okno na podwórze[ | edytuj kod]

    James Stewart na fotosie z filmu Okno na podwórze (1954)

    Drugim wspólnym projektem Hitchcocka i Stewarta był dreszczowiec psychologiczny Okno na podwórze (1954). Aktorowi partnerowała Grace Kelly. Fabuła filmu skupiała się na znanym fotografie L.B. „Jeffie” Jefferiesonie (Stewart), który z powodu złamanej nogi przygląda się przez lornetkę życiu w mieszkaniach leżących naprzeciwko. Wkrótce dochodzi on do wniosku, że w jednym z nich popełniono zbrodnię. W trakcie realizacji, zdaniem Eliota, Hitchcock, podobnie jak Mann, odkrył nową głębię gry aktorskiej Stewarta, pokazując bohatera skonfrontowanego ze swoimi lękami i stłumionymi pragnieniami. Chociaż większość początkowych recenzji skierowana była w stronę angielskiego reżysera, to Vincent Canby z „The New York Timesa” opisał później występ Stewarta jako „wielki” i stwierdził, że „[jego] długotrwały status gwiazdy w Hollywood zawsze przesłaniał uznanie dla jego talentu”. Rok 1954 był przełomem w karierze Stewarta pod względem liczby publiczności w kinach, która oglądała filmy z jego udziałem; w tym samym roku magazyn „Look” sklasyfikował Stewarta na szczycie listy najpopularniejszych gwiazd filmowych, spychając z pierwszego miejsca Johna Wayne’a, wiodącego aktora westernów. Sukces Okna na podwórze spowodował, że Stewart znalazł się w pierwszej dziesiątce najbardziej dochodowych aktorów w 1954.

    Cieszmy się życiem (lub Pieniądze to nie wszystko, ang. You Can’t Take It with You) – amerykańska komedia w reżyserii Franka Capry, powstała w oparciu o sztukę pod tym samym tytułem, której autorami byli George Kaufman oraz Moss Hart. Film nagrodzony w 1939 roku Oscarami dla najlepszego filmu oraz za reżyserię.Cape Cod, przez miejscową ludność nazywany The Cape - półwysep w kształcie ramienia, położony w USA, w stanie Massachusetts w Nowej Anglii. Jego powierzchnia to 1033 km². Stanowi główną część hrabstwa Barnstable. Półwysep jest najbardziej na wschód wysuniętą częścią stanu Massachusetts. W roku 1914 ukończono budowę kanału, który oddzielił półwysep od stałego lądu. Słowo cod w języku angielskim znaczy dorsz, zaś cape - przylądek, a nazwę, nawiązującą do obfitości tych ryb w tym terenie, nadał mu podróżnik Bartholomew Gosnold w roku 1602

    W 1955 Stewart powrócił do współpracy z Mannem. Propagandowy film Dowództwo lotnictwa strategicznego, którego fabuła osadzona była w czasach zimnej wojny, miał uświadomić widzom, że znaczące wydatki na wojsko są niezbędne. Stewart odegrał centralną rolę w jego rozwoju, wykorzystując swoje doświadczenia z lotnictwa. Pomimo krytyki za oschłą i mechanistyczną fabułę, Dowództwo lotnictwa strategicznego uplasował się na szóstym miejscu w zestawieniu najbardziej dochodowych filmów 1955. Western Manna Mściciel z Laramie był jednym z pierwszych zrealizowanych w CinemaScope i został dobrze przyjęty zarówno przez krytyków, jak i publiczność.

    Laura Augusta Gainor (ur. 6 października 1906 w Filadelfii, zm. 14 września 1984 w Palm Springs) − amerykańska aktorka filmowa, pierwsza aktorka nagrodzona Oscarem za role pierwszoplanowe w trzech filmach Siódme niebo, Anioł ulicy i Wschód słońca w 1929 roku. Gaynor również była nominowana do nagrody w 1938 roku za rolę w filmie Narodziny gwiazdy.Film wojenny (dramat wojenny) − gatunek filmowy dotyczący wojny − zwykle skoncentrowany na bitwach lądowych, morskich lub powietrznych, czasem skupiający się także na losach jeńców wojennych, tajnych operacjach wojskowych, treningu adeptów oraz innych tematach powiązanych. Filmy wojenne ogniskują się również na życiu codziennym żołnierzy lub cywili w czasie wojny, bez ukazania obrazu bitwy. Wątki przedstawione w kinie wojennym mogą być fikcyjne, oparte na kanwie wydarzeń historycznych lub biograficzne.

    Człowiek, który wiedział za dużo[ | edytuj kod]

    Kim Novak i Stewart na fotosie z filmu Zawrót głowy (1958)

    W następnym roku Stewart, wspólnie z partnerującą mu w głównej roli kobiecej Doris Day, ponownie współpracował z Hitchcockiem, realizując remake filmu z 1934Człowiek, który wiedział za dużo. Fabuła dreszczowca szpiegowskiego skupiała się na lekarzu Benjaminie „Bennie” McKennie (Stewart), który wraz z rodziną udaje się do Afryki Północnej, gdzie niegdyś służył w wojsku. Patrick McGilligan podkreślał, że Stewart niewiarygodnie wypadał w scenach komediowych, natomiast lepiej radził sobie w dramatycznych, a „pełnię aktorstwa” osiągnął dopiero w scenach porwania syna. Film Hitchcocka był sukcesem, choć recenzenci opowiadali się za pierwotną wersją z 1934.

    Dramat obyczajowy − odmiana fabularnego filmu dramatycznego, w którym akcja skupia się wokół jakiegoś problemu czy konfliktu obyczajowego.Bette Davis, właśc. Ruth Elizabeth Davis (ur. 5 kwietnia 1908 w Lowell, Massachusetts, zm. 6 października 1989 w Neuilly-sur-Seine) – amerykańska aktorka teatralna, filmowa i telewizyjna, gwiazda filmowa.

    Kolejnym projektem w karierze Stewarta był biograficzny dramat przygodowy W duchu St. Louis (1957, reż. Billy Wilder), w którym zagrał bohatera z okresu swojego dzieciństwa, Charlesa Lindbergha. Film, mimo dużego budżetu i wykorzystania wielu efektów specjalnych, otrzymał mieszane recenzje i nie zwrócił kosztów produkcji. Rok 1957 aktor zakończył występem w westernie Nocne przejście (reż. James Neilson). Film w momencie wejścia na ekrany kin okazał się klęską finansową, a Stewart, zaskoczony dotkliwą porażką, nie wystąpił w ciągu najbliższych czterech lat w żadnym westernie.

    Atticus Finch (wym. [ˈætɪkəs fɪnʧ]) – fikcyjna postać literacka, główny bohater uznawanej za arcydzieło światowej literatury powieści obyczajowej Zabić drozda (1960) autorstwa nagrodzonej Pulitzerem amerykańskiej pisarki Harper Lee. Wczesna wersja postaci pojawia się również w powieści Idź, postaw wartownika, napisanej w połowie lat 50. XX wieku, jednak opublikowanej dopiero w 2015. Atticus Finch jest owdowiałym prawnikiem z fikcyjnego miasteczka Maycomb w stanie Alabama i ojcem dwójki dzieci: Jeremy’ego „Jema” Fincha i Jean Louise „Scout” Finch. Fürth – miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Bawaria, w rejencji Środkowa Frankonia, w regionie Industrieregion Mittelfranken. Siedziba powiatu Fürth, chociaż do niego nie należy. Razem z Norymbergą i Erlangen tworzy trójmiasto frankońskie. Liczy 116 317 mieszkańców (2011). Najbliżej położone duże miasta: Norymberga ok. 10 km na wschód, Monachium ok. 150 km na południowy wschód, Stuttgart ok. 150 km na południowy zachód i Frankfurt nad Menem ok. 190 km na północny zachód. Nie zostało zburzone podczas II wojny światowej. W Fürth działa polska diaspora.

    Zawrót głowy, Anatomia morderstwa[ | edytuj kod]

    Ostatnim filmem Hitchcocka i Stewarta był dreszczowiec psychologiczny z elementami melodramatu Zawrót głowy (1958). Przedstawiał on losy cierpiącego na akrofobię policyjnego detektywa Johna „Scottiego” Fergusona (Stewart), który ratuje przed samobójstwem żonę przyjaciela (Kim Novak). Wkrótce kobieta staje się obiektem obsesyjnego pożądania przez „Scottiego”. W trakcie nagrywania Stewart wielokrotnie łagodził napięte stosunki między reżyserem a Novak, wykazując się opiekuńczością i uprzejmością w stosunku do młodszej aktorki. Po premierze Zawrót głowy otrzymał mieszane i negatywne recenzje. Stewart, należący do grona ulubionych aktorów Hitchcocka, więcej nie zagrał u angielskiego reżysera, który obwiniał go za komercyjne niepowodzenie filmu, zarzucając mu podstarzały wygląd. Część krytyków pozytywnie oceniało rolę aktora w recenzjach. Stewart, ex aequo z Kirkiem Douglasem, zdobył nagrodę Zuluety na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w San Sebastián.

    James Stewart i Ben Gazzara w filmie Anatomia morderstwa (1959)

    Drugim projektem Stewarta z 1958 była komedia romantyczna Czarna magia na Manhattanie (reż. Richard Quine), gdzie na planie ponownie partnerował Novak. Aktor przyznawał w późniejszym czasie, że różnica wieku dzieląca go z Novak (25 lat) była zbyt duża i został źle obsadzony jako partner młodszej aktorki. Film Quine’a uzyskał słabe recenzje oraz był niepowodzeniem w box offisie. W ocenie badacza filmu Davida Binghama na początku lat 50. „osobowość Stewarta była tak wiarygodna i ugruntowana”, że wybór roli nie miał już żadnego wpływu na jego rozpoznawalność.

    Dekadę Stewart zakończył występami w kryminalnym dramacie sądowym Anatomia morderstwa (reż. Otto Preminger) i w dreszczowcu kryminalnym Historia FBI (reż. Mervyn LeRoy). W pierwszym z nich wcielił się w adwokata Paula Bieglera, podejmującego się obrony oficera (Ben Gazzara) oskarżonego o zamordowanie gwałciciela swojej żony. Film zebrał entuzjastyczne recenzje, a Stewart został uhonorowany Pucharem Volpiego w kategorii dla najlepszego aktora podczas 20. MFF w Wenecji oraz drugą nagrodą Stowarzyszenia Nowojorskich Krytyków Filmowych. Uzyskał także piątą i ostatnią nominację do nagrody Akademii Filmowej w kategorii dla najlepszego aktora pierwszoplanowego (przegrywając z Charltonem Hestonem, nagrodzonym statuetką za rolę w dramacie historycznym Ben-Hur, reż. William Wyler) oraz drugą do brytyjskiej BAFTY. Bosley Crowther występ w Anatomii morderstwa uważał za jeden z najlepszych w całej karierze Stewarta.

    Historia FBI, w której wykreował postać agenta FBI Johna Michaela „Chipa” Hardesty’ego, została mniej przychylnie przyjęta przez krytyków i była komercyjnym niepowodzeniem.

    Lata 60.[ | edytuj kod]

    John Wayne i James Stewart w westernie Człowiek, który zabił Liberty Valance’a (1962)
    Vera Miles i James Stewart na fotosie z westernu Człowiek, który zabił Liberty Valance’a (1962)
    James Stewart i Maureen O’Hara w filmie Mr Hobbs na urlopie (1962)

    W 1960 Stewart zagrał w filmie wojennym The Mountain Road (reż. Daniel Mann), którego scenariusz uważał za jeden z lepszych, jaki kiedykolwiek czytał. Mimo tego projekt Manna był porażką w box offisie. Następnie nawiązał współpracę z reżyserem Johnem Fordem, występując w westernie Dwaj jeźdźcy (1961) z Richardem Widmarkiem, którego tematyka przypominała inny z filmów Forda – Poszukiwaczy (1956). W 1962 Stewart pojawił się jako część gwiazdorskiej obsady – obejmującej między innymi Gregory’ego Pecka, Henry’ego Fondę, Johna Wayne’a i Lee J. Cobba – w rodzinnej sadze Jak zdobywano Dziki Zachód (reż. George Marshall, Henry Hathaway, John Ford), ukazującej dzieje powstania Dzikiego Zachodu. Wykreował rolę trapera Linusa Rawlingsa, który ratuje rodzinę Prescottów przed grupą piratów rzecznych, dowodzoną przez Jeba Hawkinsa (Walter Brennan), po czym żeni się z jedną z córek Prescottów, Eve (Carroll Baker).

    Człowiek, który zabił Liberty Valance’a[ | edytuj kod]

    Bill Mumy i James Stewart w filmie Droga Brigitte (1965)

    Kolejnym projektem Forda i Stewarta był western Człowiek, który zabił Liberty Valance’a (1962). Aktor wcielił się w nim w senatora Ransoma Stoddarda, który sprzeciwia się swoim pokojowym zasadom, gdy zmuszony jest stawić czoła psychopatycznemu bandycie Liberty Valance’owi (Lee Marvin), terroryzującego małe miasteczko na pograniczu. W walce pomaga mu doświadczony rewolwerowiec Tom Doniphon (John Wayne). Opisywany jako „klasyczny western psychologiczny”, film został nakręcony w kolorystyce czarno-białej, nawiązującej do stylu kina noir. W momencie premiery Człowiek, który zabił Liberty Valance’a otrzymał mieszane recenzje; „Los Angeles Times” nazwał go „już niemodnym”, a Brendan Gill z „The New Yorkera” uznał, że był on parodią najlepszej pracy Forda. Słaby wynik finansowy spowodował, że film został w krótkim czasie wycofany z dystrybucji. Zdaniem Eliota Człowiek, który zabił Liberty Valance’a – z uwagi na tematykę, precyzję gry aktorskiej, narrację i reżyserię – należy do najlepszych prac Forda i Stewarta.

    W 1962 Stewart podpisał umowę z 20th Century Fox na realizację wielu filmów. W dwóch pierwszych produkcjach z gatunku komedii familijnych ponownie pracował z reżyserem Henrym Kosterem – Mr Hobbs na urlopie (1962) z Mauren O’Harą i Weź ją – jest moja (1963) z Sandrą Dee były sukcesami kasowymi. Za rolę w pierwszym z nich otrzymał nagrodę Srebrnego Niedźwiedzia dla najlepszego aktora na 12. MFF w Berlinie, a sam film był pozytywnie oceniany, w przeciwieństwie do drugiej z produkcji, która otrzymała negatywne oceny. Ostatnim westernem duetu Ford–Stewart była Jesień Czejenów (1964), gdzie wcielił się w rolę szeryfa Wyatta Earpa w długiej, pół-komediowej sekwencji w środku filmu.

    W 1965 aktor wystąpił w trzech produkcjach. Pierwszą z nich była komedia familijna Droga Brigitte (reż. Henry Koster), w której francuska modelka Brigitte Bardot staje się obiektem zauroczenia syna (Bill Mumy) bohatera granego przez Stewarta. Film był porażką pod względem finansowym. Western Shenandoah (reż. Andrew V. McLaglen) o silnej tematyce antywojennej i humanitarnej, którego akcja toczy się w latach wojny secesyjnej, odniósł sukces komercyjny. Dramat przygodowy Start Feniksa (reż. Robert Aldrich) stanowił kontynuację serii filmów o tematyce lotniczej w dorobku Stewarta. Projekt Aldricha otrzymał dobre recenzje, lecz uzyskał rozczarowujące wyniki finansowe. W drugiej połowie lat 60. aktor występował w westernach takich, jak Szlachetna rasa (1966, reż. Andrew V. McLaglen) z Maureen O’Harą, Szeryf z Firecreek (1968, reż. Vincent McEveety) z Henrym Fondą oraz Bandolero! (1968, reż. Andrew V. McLaglen) z Deanem Martinem i Raquel Welch.

    Lata 70. i 80.[ | edytuj kod]

    Schyłek kariery[ | edytuj kod]

    Chanin Hale i Stewart w sitcomie The Jimmy Stewart Show (1972)

    Rok 1970 Stewart rozpoczął od występu w westernie Klub Towarzyski Cheyenne (reż. Gene Kelly), gdzie po raz kolejny zagrał razem z Henrym Fondą. Od lutego do maja występował w teatrze, w sztuce Harvey. W tym czasie ogłosił swoje przejście na emeryturę, lecz wkrótce potem przyjął ofertę udziału w sitcomie stacji NBC The Jimmy Stewart Show (1971–1972), gdzie wcielał się w rolę profesora college’u, którego życie ulega poważnym zmianom, gdy do domu wraca jego syn z rodziną. Stewart nie był zadowolony z nakładu pracy wymaganego do sfilmowania każdego odcinka i wyraził zadowolenie, gdy sitcom został usunięty z anteny po pierwszym sezonie z powodu niskiej oglądalności i słabych recenzji. Jedynym filmem z jego udziałem w 1971 był komediodramat Błędne koło (reż. Andrew V. McLaglen), który otrzymał przychylne oceny. Robert Greenspun z „The New York Timesa” stwierdził, że „film należy do Stewarta, który nigdy nie był tak wspaniały”.

    James Stewart (1973) na fotosie promocyjnym z serialu kryminalnego Hawkins (1973–1974)

    Aktor nie zrezygnował ze współpracy z telewizją; w 1972 występował w serialu NBC Hallmark Hall of Fame, ponownie wcielając się w głównego bohatera ze sztuki Harvey. Rok później grał w serialu kryminalnym CBS Hawkins (1973–1974), kreując postać małomiasteczkowego prawnika Billy’ego Jima Hawkinsa, prowadzącego badanie spraw, podobnie jak jego bohater z filmu Anatomia morderstwa. Za swoją rolę Stewart zdobył nagrodę Złotego Globu w kategorii dla najlepszego aktora w serialu dramatycznym. Cyklicznie pojawiał się w programie Johnny’ego Carsona The Tonight Show Starring Johnny Carson, w którym czytał wiersze, pisane w różnych okresach swojego życia.

    W 1976 powrócił na duży ekran, występując w drugoplanowej roli w westernie Rewolwerowiec (reż. Don Siegel), który był ostatnim filmem w karierze Johna Wayne’a. Wcielił się w lekarza E.W. Hostetlera, diagnozującego raka u Johna Bernarda Booksa (Wayne). W owym czasie Stewart cierpiał na upośledzenie słuchu, przez co miał problemy z usłyszeniem wskazówek reżysera i często popełniał błędy w swoich kwestiach. Zdaniem biografów próżność aktora nie pozwoliła mu się przyznać do tego oraz nosić aparatu słuchowego. Z uwagi na obecność w scenariuszu wulgaryzmów, odrzucił możliwość udziału w satyrze dramatycznej Sieć (1976, reż. Sidney Lumet). Zamiast tego wystąpił w drugoplanowych rolach w filmie katastroficznym Port lotniczy ’77 (reż. Jerry Jameson), kryminale neo-noir Wielki sen (1978, reż. Michael Winner; będącym remakiem filmu z 1946) i familijnym The Magic of Lassie (1978, reż. Don Chaffey). Pomimo mieszanych recenzji, Port lotniczy ’77 był sukcesem w box offisie, tymczasem pozostałe dwie produkcje otrzymały negatywne recenzje i nie przyniosły zysków. Harry Haun z „New York Daily News”, oceniając rolę aktora w Wielkim śnie, pisał, że „naprawdę smutno było widzieć, jak James Stewart tak bardzo zmaga się z materiałem, którego po prostu nie ma”.

    16 marca 1980 Stewart otrzymał od American Film Institute AFI Life Achievement Award. Ostatnim kinowym filmem w jego karierze był japoński dramat Zielony horyzont (1980, reż. Susumu Hani). Aktor zdecydował się na przyjęcie roli starego człowieka, ponieważ jego zdaniem film promował ochronę przyrody oraz pozwolił rodzinie podróżować wraz z nim do Kenii. W latach 80. przeszedł na emeryturę; odrzucił oferowaną rolę Normana Thayera w filmie Nad złotym stawem (1981, reż. Mark Rydell), gdyż nie podobała mu się relacja pomiędzy ojcem (rola trafiła do Henry’ego Fondy) a córką (Jane Fonda). W 1980 zagrał w filmie telewizyjnym stacji NBC Gwiazdka pana Kruegera (reż. Kieth Merrill), wyprodukowanym przez Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich, i trzy lata później w dramacie stacji HBO Z prawej strony drogi (reż. George Schaeferr), gdzie partnerowała mu Bette Davis. 25 marca 1985, podczas 57. ceremonii rozdania nagród Akademii Filmowej, Stewart odebrał z rąk Cary’ego Granta Oscara za całokształt twórczości. Rok później wziął udział w miniserialu Północ-Południe, nadawanym w stacji ABC. Pełnił także rolę lektora w reklamach Campbell Soup Company w latach 80. i 90. Ostatnim projektem Stewarta był film animowany Amerykańska opowieść. Fievel jedzie na Zachód (1991, reż. Phil Nibbelink, Simon Wells), w którym udzielił głosu postaci szeryfa Wyliego Burpa.

    Ostatnie lata, śmierć i pogrzeb[ | edytuj kod]

    Grób Jamesa Stewarta na Forest Lawn Memorial Park (2011)

    16 lutego 1994, w wieku 75 lat, na raka płuc zmarła żona Stewarta, Gloria Hatrick McLean. Według Donalda Deweya jej śmierć spowodowała, że aktor był przygnębiony i zagubiony. Zdaniem Eliota Stewart miał powiedzieć przyjaciołom i rodzinie, że nie chce już żyć, ponieważ jego serce zostało rozbite emocjonalnie, a on sam jest „zdruzgotany” i nie potrafi funkcjonować bez swojej żony. Większość czasu aktor spędzał w sypialni, wychodząc tylko po to, by zjeść i odwiedzić swoje dzieci. Z upływem kolejnych miesięcy Stewart stawał się jeszcze bardziej samotny, odcinając od swojego życia nie tylko fanów, media, ale również przyjaciół, współpracowników filmowych i znajomych. Jego przyjaciele, Gregory Peck i Leonard Gershe twierdzili, że aktor nie był nieszczęśliwy ani przygnębiony, lecz w końcu pozwolono mu odpocząć i być samemu.

    W grudniu 1995 poślizgnął się w swoim domu w Beverly Hills i był hospitalizowany, jednak obrażenia nie były poważne. Pod koniec 1996 miał wymienić baterię w rozruszniku serca, lecz zrezygnował. W lutym 1997 ponownie był hospitalizowany, z powodu nieregularnego bicia serca. 25 czerwca w prawej nodze Stewarta powstała zakrzepica, która tydzień później doprowadziła do zatorowości płucnej. 2 lipca aktor zmarł w otoczeniu swoich dzieci w domu w Beverly Hills. Przyczyną zgonu był zawał serca, spowodowany przez zatorowość płucną. Miał 89 lat. Prezydent Bill Clinton powiedział, że Ameryka straciła „narodowy skarb… wielkiego aktora, dżentelmena i patriotę”. Prezes Motion Picture Association of America Jack Valenti ocenił, że Stewart reprezentował „szlachetność kina… i pozostawił twórczą pustkę, której po prostu nie da się wypełnić”.

    Mszy żałobnej przewodniczył wielebny James Morrison. 8 lipca Stewart został pochowany na cmentarzu Forest Lawn Memorial Park w Glendale w zespole miejskim Long Beach–Los Angeles u boku swojej żony. Wśród 3 tys. osób biorących udział w uroczystościach pogrzebowych, prócz rodziny, obecnych było wielu przyjaciół i współpracowników aktora, w tym Bob Hope, Carol Burnett, Esther Williams, June Allyson, Lew Wasserman, była pierwsza dama Nancy Reagan, Robert Stack i wdowa po Henrym Fondzie, Shirlee Mae Adams. Stewarta pożegnano z pełnymi honorami wojskowymi i salutem 21 wystrzałów. Generał porucznik United States Air Force Roger G. Dekok przypomniał o służbie aktora w czasie II wojny światowej i nazwał go „wzorem odwagi i pokory”.

    Życie prywatne[ | edytuj kod]

    Osobowość, przyjaźnie i zainteresowania[ | edytuj kod]

    James Stewart w 1940

    James Stewart strzegł swojego życia prywatnego i według biografa Scotta Eymana starał się unikać emocjonalnego stylu w wywiadach, który cechował go w filmach. Zdaniem autora aktor wolał zachowywać swoje myśli i uczucia dla siebie. Stewart znany był jako samotnik, który nie miał w zwyczaju nawiązywania bliższych relacji z wieloma osobami. Reżyser John Ford charakteryzował aktora w następujących słowach: „Nie poznajesz Jimmy’ego Stewarta. To Jimmy Stewart poznaje ciebie”.

    Od lewej: Stewart, Fred MacMurray, Bob Hope i prezydent Richard Nixon podczas gry w golfa (1970)

    Najbliższa więź przyjacielska, trwającą pięćdziesiąt lat, łączyła Stewarta z Henrym Fondą; poznali się w 1932, gdy Fonda zaprosił Stewarta, by ten zamieszkał wraz z nim i dwójką innych współlokatorów na Manhattanie. Gdy aktor przeprowadził się w 1935 do Hollywood, ponownie zamieszkał z Fondą. Obydwaj zyskali reputację playboyów. Do ich wspólnego hobby należało budowanie i malowanie modeli samolotów, którym zainteresowali się w latach młodości w Nowym Jorku. Lubili również budować, a następnie puszczać latawce, grać w golfa i wspominać „stare czasy”. Kiedy Fonda zmarł w 1982, jedynym komentarzem Stewarta były słowa: „Właśnie straciłem najlepszego przyjaciela”. Wystąpili w czterech filmach: On Our Merry Way (1948), Jak zdobywano Dziki Zachód (1962), Szeryf z Firecreek (1968) oraz Klub Towarzyski Cheyenne (1970).

    Do grona bliskich przyjaciół aktora należeli również: wieloletni agent Leland Hayward, John Ford, fotograf magazynu „Life” i pilot John Swope (były współlokator) oraz łowca talentów Billy Grady, który odkrył Stewarta. Gary Cooper był kolejnym bliskim przyjacielem aktora; 17 kwietnia 1961, podczas 33. ceremonii rozdania nagród Akademii Filmowej w Santa Monica Civic Auditorium, odebrał on w imieniu Coopera Oscara za całokształt twórczości oraz wygłosił emocjonalną przemowę na cześć zmagającego się z rakiem przyjaciela. Serdeczne relacje utrzymywał z Alfredem Hitchcockiem; McGilligan przyznawał, że „dziwna była ich przyjaźń – swobodni, ale jednocześnie dość oficjalni w stosunku do siebie, bliscy, lecz pamiętali, że łączy ich praca”. Reżyser często odwiedzał Stewarta w jego letnim domku na Hawajach.

    Stewart zajmował się inwestowaniem, między innymi w nieruchomości, szyby naftowe i spółkę czarterową Southwest Airways. Był członkiem głównych zarządów wielu spółek, przez co stał się zamożną osobą, oraz zapalonym pilotem amatorem; przed zaciągnięciem się do Amerykańskiego Korpusu Powietrznego zdobył Private Pilot Licence i Commercial Pilot Licence. Miał również wylatanych czterysta godzin. Działał także jako filantrop. Pełnił funkcję wiceprezesa ds. rozrywki podczas kampanii zbierania funduszy przez Amerykański Czerwony Krzyż (ARC) na rzecz rannych żołnierzy w Wietnamie oraz przekazywał datki finansowe dla rodzinnej Indiany w Pensylwanii.

    Małżeństwo i rodzina[ | edytuj kod]

    Stewart z żoną i dziećmi (1954)

    Swoją żonę Glorię Hatrick McLean Stewart poznał w 1947 na przyjęciu bożonarodzeniowym zorganizowanym przez Keenana Wynna. Zakłócił przebieg zabawy, upijając się, przez co pozostawił złe wrażenie na McLean. Rok później Gary Cooper z żoną Veronicą zaprosili Stewarta i McLean na przyjęcie obiadowe, po czym para zaczęła spotykać się ze sobą. McLean, będąca rozwódką, w przeszłości pracowała jako modelka i miała dwójkę dzieci z poprzedniego małżeństwa. Pobrali się 9 sierpnia 1949 w Brentwood Presbyterian Church, pozostając małżeństwem do 1994, kiedy to McLean zmarła na raka płuc. Od 1951 do 1994 mieszkali w Beverly Hills. Byli również właścicielami Winecup Gamble Ranch w Nevadzie w latach 1953–1957. Stewart adoptował dwójkę synów McLean – Ronalda (1944–1969) i Michaela (ur. 1946). W 1951 doczekali się także narodzin dwóch córek bliźniaczek – Judy i Kelly. Ponieważ Stewart ożenił się dopiero w wieku 41 lat, sytuacja ta przyciągała duże zainteresowanie mediów; felietonistka Hedda Hopper nazwała aktora „wielkim amerykańskim kawalerem”.

    Romanse[ | edytuj kod]

    Margaret Sullavan i James Stewart w filmie Listy z frontu (1938)

    Jako przyjaciółka, mentorka i obiekt wczesnych uczuć, Margaret Sullavan miała wyjątkowy wpływ na życie Stewarta. Obydwoje spotkali się, gdy występowali dla University Players w latach 30. Sullavan zafascynowała aktora, który zaprosił ją na randkę. Kobieta uważała Stewarta za przyjaciela i współpracownika. Nigdy nie nawiązali bliższej relacji, choć, zdaniem biografów, aktor przez wiele lat odczuwał w stosunku do niej nieodwzajemnione uczucie. Sullavan była świadoma zauroczenia Stewarta, jednak aktor nigdy nie zdecydował się na ich okazanie. Zdaniem Lawrence’a J. Quirka Sullavan kochała Stewarta, ale traktowała go jako opiekuna i przyjaciela. Reżyser filmu Listy z frontu (1938) H.C. Potter uważał, że gdyby aktor był bardziej otwarty ze swoimi uczuciami, para mogłaby się pobrać. Sullavan została mentorką Stewarta w Hollywood i według reżysera Edwarda H. Griffitha „uczyniła z niego gwiazdę”; razem zagrali w czterech filmach: Next Time We Love (1938), Listy z frontu (1938), Sklep za rogiem (1940) i Śmiertelna zawierucha (1940).

    W 1935 Stewart miał krótki romans z Ginger Rogers. W trakcie realizacji filmu Listy z frontu w 1938, aktor przez sześć tygodni spotykał się z Normą Shearer. Następnie umawiał się z Lorettą Young, lecz kiedy aktorka chciała się ustatkować, Stewart odmówił, wobec czego Young przyjęła oświadczyny Toma Lewisa. Pracując nad westernem Destry znowu w siodle (1939) Stewart miał romans z Marlene Dietrich, która była w owym czasie mężatką (sugerowano, że aktorka zaszła w ciążę, lecz pogłoski te szybko zdementowano). Po zakończeniu zdjęć Stewart zakończył związek, a rozżalona Dietrich w późniejszych latach sporadycznie wspominała o nim w pamiętnikach. Na przełomie lat 30. i 40. umawiał się z Olivią de Havilland oraz zaproponował jej małżeństwo, lecz aktorka odrzuciła propozycję, uważając, że nie jest on gotowy do ustatkowania się. Kobieta zakończyła związek na krótko przed rozpoczęciem przez Stewarta służby wojskowej, ponieważ zakochała się w reżyserze Johnie Hustonie.

    Odbywając służbę wojskową, w 1942 Stewart nawiązał romans z piosenkarką Dinah Shore, którą poznał w klubie dla żołnierzy Hollywood Canteen. W 1943 mieli się pobrać w Las Vegas, lecz aktor w ostatniej chwili odwołał ślub, powołując się na wątpliwości. Po wojnie nawiązał znajomość z Myrną Dell w trakcie realizacji filmu Historia Monty Strattona (1949). Aktorka publicznie zaprzeczała, jakoby para planowała się pobrać.

    Poglądy polityczne[ | edytuj kod]

    Stewart podczas przemowy w dniu inauguracji Ronalda Reagana (1981)
    Ronald Reagan i James Stewart z małżonką podczas urodzinowego przyjęcia prezydenta (1986)

    James Stewart był zagorzałym zwolennikiem Partii Republikańskiej przez całe swoje życie. Wsparł Komisję ds. Działalności Antyamerykańskiej (HUAC) i jej dochodzenie w sprawie zbadania komunistycznych więzi w przemyśle filmowym. Kiedy HUAC prowadziło dochodzenie wobec Franka Capry, Stewart odmówił publicznej obrony reżysera, tłumacząc, że nie chce się angażować. Doprowadziło to do rozłamu z mającym liberalne poglądy Henrym Fondą, który pracował z innymi aktorami, aby ujawnić nieuczciwe taktyki stosowane przez HUAC. Pojawiały się hipotezy mówiące o tym, że pomiędzy Fondą a Stewartem doszło z tego powodu do ostrego konfliktu, a nawet i walki na pięści, lecz aktor publicznie temu zaprzeczał, mówiąc, że „nasze poglądy nigdy nie kolidowały z naszymi uczuciami do siebie. Po prostu nie rozmawialiśmy o pewnych rzeczach. Nie pamiętam, żebym kiedykolwiek się z nim kłócił – nigdy!”.

    W 1964 Stewart prowadził kampanię prawicowego kandydata na urząd prezydenta Stanów Zjednoczonych Barry’ego Goldwatera. W ocenie Eliota aktor popełnił błąd przed wyborami. Po zamachu na senatora Roberta F. Kennedy’ego w 1968, Stewart wspólnie z Charltonem Hestonem, Gregorym Peckiem i Kirkiem Douglasem wydał oświadczenie wzywające do poparcia ustawy prezydenta Lyndona B. Johnsona o kontroli broni z 1968. W 1976 wspierał kandydaturę Ronalda Reagana jako kandydata republikanów ubiegającego się o nominację do walki o urząd prezydenta i brał czynny udział w wiecach poparcia. W 1988 wystąpił wraz z Burtem Lancasterem, Ginger Rogers, Katharine Hepburn, Martinem Scorsese i innymi, z apelacją podczas przesłuchań w amerykańskim Kongresie, stanowczo sprzeciwiając się decyzji Teda Turnera o poddaniu koloryzacji klasycznych filmów czarno-białych, w tym Tego wspaniałego życia (1946). Swoją decyzję argumentował: „Koloryzowanie filmów czarno-białych jest złe. Jest moralnie i artystycznie złe, a ci spekulanci powinni zostawić nasz przemysł filmowy w spokoju”. Wsparł też finansowo, przekazując kwotę 5 tys. 170 dolarów, kampanię kandydata republikanów Boba Dole’a w wyborach prezydenckich w 1996.

    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Reklama