James Hutton

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

James Hutton (ur. 3 czerwca/ 14 czerwca 1726 w Edynburgu, zm. 26 marca 1797 tamże) – szkocki geolog, uważany za „ojca nowoczesnej geologii”. Jako pierwszy odkrył cykliczną naturę procesów geologicznych.

Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.Dictionary of National Biography (DNB) – słownik biograficzny stanowiący standardowy punkt odniesienia w dziedzinie biografii znanych postaci brytyjskiej historii, publikowany od 1885. W 1996 Uniwersytet Londyński opublikował wolumin korekcji zebranych na podstawie Biuletynu Instytutu Badań Historycznych. Zaktualizowany Oxford Dictionary of National Biography (ODNB) został opublikowany 23 września 2004 jako 60-tomowe wydawnictwo i publikacja on-line.

Życiorys[ | edytuj kod]

Ojciec Jamesa Huttona był kupcem i urzędnikiem, zmarł gdy jego syn był dzieckiem. James Hutton uczęszczał do lokalnej szkoły, a następnie podjął studia na Uniwersytecie Edynburskim. Został prawnikiem, ale bardziej interesowała go chemia. Wraz z przyjacielem Jamesem Davie opracowywał metodę otrzymywania salmiaku. Szybko zrezygnował z prawa na rzecz studiów medycznych. Studiował przez trzy lata na Uniwersytecie Edynburskim, potem dwa lata na Uniwersytecie Paryskim, magisterium uzyskał w 1749 roku na Uniwersytecie w Lejdzie

(6130) Hutton - planetoida z grupy przecinających orbitę Marsa okrążająca Słońce w ciągu 5 lat i 47 dni w średniej odległości 2,97 j.a. Została odkryta 24 września 1989 roku w Siding Spring Observatory w Australii przez Roberta McNaughta. Nazwa planetoidy pochodzi od Jamesa Huttona (1726-1797), szkockiego geologa, uważanego za „ojca nowoczesnej geologii”. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (6130) 1989 SL5.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

Praktyki lekarskiej James Hutton nie podjął, ale przejął farmę w Berwickshire i utrzymywał się z rolnictwa oraz zysków z wytwarzania salmiaku. Te zajęcia były na tyle zyskowne, że pozwoliły mu w 1768 roku zrezygnować z rolnictwa, osiedlić się w Edynburgu i rozwijać zainteresowania naukowe. Poświęcał się lekturze, dużo podróżował, aby badać skały oraz obserwować procesy zachodzące w naturze.

WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.Plutonizm (od rzymskiego boga podziemia, Plutona) – ogół procesów geologicznych polegających na podziemnym tworzeniu, przemieszczaniu się magmy, jej zastyganiu w obrębie dolnej skorupy ziemskiej i górnego płaszcza (tzw. intruzje) oraz tworzeniu się z niej skał plutonicznych. W wyniku wdzierania się magmy w skorupę ziemską powstają intruzje. Taka magma krzepnie powoli więc powstałe z niej skały mają strukturę holokrystaliczną. Intruzje dzielimy na zgodne i niezgodne.

Za jego największe dzieło uważana jest Theory of the Earth (1795), w której sformułował zasadę aktualizmu. Był również twórcą koncepcji plutonizmu. Sformułował zasadę dyskordancji, czyli niezgodności zalegania warstw, na podstawie znalezisk pochodzących z Siccar Point oraz Arran w Szkocji.

Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie. Arran (gael. Eilean Arainn) – wyspa brytyjska w zatoce Firth of Clyde, u zachodnich wybrzeży Szkocji. Jej powierzchnia wynosi 427 km², a liczba mieszkańców - 5058 (2001). Arran jest siódmą co do wielkości szkocką wyspą i dziewiątą w kolei z otaczających Wielką Brytanię (wyłączając Irlandię).

Stwierdził też, że procesy erozji, osadzania się, sedymentacji i wzrostu są cykliczne i musiały być powtarzane wiele razy w historii Ziemi. Biorąc pod uwagę ogromną ilość czasu potrzebną na takie cykle, Hutton stwierdził, że wiek Ziemi musi być niewyobrażalnie wielki. Jego teoria odbiegała od powszechnych wówczas, opartych na Biblii, wyobrażeń szacujących wiek ziemi na ok. 6000 lat .

Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.Store Norske leksikon (Wielka encyklopedia norweska) - norweska encyklopedia w języku bokmål. Powstała po fuzji dwóch dużych, tworzących encyklopedie i słowniki wydawnictw norweskich Aschehoug i Gyldendal w 1978 roku, które utworzyły wydawnictwo Kunnskapsforlaget. Były cztery wydania papierowe: pierwsza w latach 1978-1981 w 12 tomach, druga w latach 1986-1989 w 15 tomach, trzecia w latach 1995-1999 w 16 tomach i czwarta w latach 2005-2007 w 16 tomach. Ostatnie wydanie zawierało 150 tys. haseł i 16 tys. ilustracji i zostało opublikowana przy wsparciu finansowym stowarzyszenia Fritt Ord. W 2010 roku ogłoszono, że nie będzie już wydań papierowych encyklopedii. Encyklopedia dostępna jest on-line od 2000 roku, a od 2009 roku może być edytowane przez użytkowników. Kunnskapsforlaget korzysta jednak z pomocy ekspertów przy sprawdzaniu treści zamieszczonych przez czytelników.

Styl pisania samego Huttona był często niezrozumiały. Poglądy Huttona zostały rozpowszechnione głównie przez wydaną w 1802 roku, syntetyczną pracę jego bliskiego przyjaciela Johna Playfaira, zatytułowaną Illustrations of the Huttonian Theory of the Earth .

Planetoida (6130) Hutton została nazwana jego imieniem.

Uniwersytet w Lejdzie, Universiteit Leiden - jest najstarszym holenderskim uniwersytetem. Założony w 1575 przez Wilhelma I Orańskiego. Związki rodziny królewskiej z uczelnią pozostają silne, studiowały tam królowe Wilhelmina, Juliana i Beatrycze oraz król Wilhelm Aleksander.Biblia, Pismo Święte (z greckiego βιβλίον, biblion – zwój papirusu, księga, l.m. βιβλία, biblia – księgi) – zbiór ksiąg, spisanych pierwotnie po hebrajsku, aramejsku i grecku (w formie koinè (gr. κοινὴ)), uznawanych przez żydów i chrześcijan za natchnione przez Boga. Biblia i poszczególne jej części posiadają odmienne znaczenie religijne dla różnych wyznań. Na chrześcijańską Biblię składają się Stary Testament i Nowy Testament. Biblia hebrajska – Tanach obejmuje księgi Starego Testamentu. Poszczególne tradycje chrześcijańskie mają nieco inny kanon ksiąg biblijnych.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. James Hutton SCOTTISH GEOLOGIST (ang.). W: Encyclopaedia Britannica [on-line]. [dostęp 2020-03-12].

Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Theory of the Earth, Tom 1
  • Theory of the Earth, Tom 2
  • John Playfair (ur. 10 marca 1748 w Benvie, Forfarshire, zm. 20 lipca 1819 w Burntisland) – szkocki geolog i matematyk. Wielka Encyklopedia Rosyjska (ros. Большая российская энциклопедия, БРЭ) – jedna z największych encyklopedii uniwersalnych w języku rosyjskim, wydana w 36 tomach w latach 2004–2017. Wydana przez spółkę wydawniczą o tej samej nazwie, pod auspicjami Rosyjskiej Akademii Nauk, na mocy dekretu prezydenckiego Władimira Putina nr 1156 z 2002 roku




    Warto wiedzieć że... beta

    National Library of Australia (pol. Biblioteka Narodowa Australii) – australijska biblioteka narodowa w Canberrze, założona w 1960 roku.
    SUDOC (fr. Système Universitaire de Documentation, pol. Uniwersytecki System Dokumentacji) – centralny katalog informacji bibliograficznej francuskiego szkolnictwa wyższego.
    Biblioteka Narodowa Republiki Czeskiej (cz. Národní knihovna České republiky) – biblioteka narodowa Czech z siedzibą w Pradze. Biblioteka znajduje się w gmachu Clementinum. Jedna z najstarszych bibliotek na terenie Czech, której zbiory obejmują ponad 6,5 miliona woluminów.
    La Sorbonne - tradycyjna nazwa historycznego uniwersytetu paryskiego założonego w 1257 roku, jednego z najstarszych i najbardziej znanych w Europie.
    Grecka Biblioteka Narodowa (gr. Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος) – biblioteka narodowa Grecji, usytuowana w centrum Aten. Została zaprojektowana przez duńskiego architekta Theofila Freiherr von Hansen, jako część jego słynnej Trylogii w stylu neo-klasycystycznym budynków, w których skład wchodzą Akademia Ateńska i oryginalny gmach Uniwersytetu Ateńskiego.
    Aktualizm (aktualizm geologiczny, zwany również uniformitaryzmem lub uniformitarianizmem) – zasada geologiczna przyjmująca, że czynniki fizyczne i chemiczne oddziałujące na Ziemię i na skorupę ziemską, a zatem także procesy fizyczne i chemiczne, były w przeszłości podobne do dzisiejszych, co pozwala na podstawie współczesnych obserwacji określać przebieg dawnych procesów geologicznych. Metoda ta streszcza się w haśle "teraźniejszość jest kluczem do przeszłości", a na podstawie obserwacji procesów zachodzących współcześnie można wnioskować co działo się na Ziemi nawet wiele milionów lat temu.
    Proces geologiczny - zjawisko lub zespół zjawisk wywołujących na powierzchni ziemskiej lub w jej wnętrzu przeobrażenia fizyczne lub chemiczne.

    Reklama