Jakub Mortkowicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Grób Jakuba Mortkowicza i jego żony Janiny (symboliczny) na cmentarzu żydowskim w Warszawie

Jakub Mortkowicz (ur. 25 marca 1876 w Opocznie, zm. 9 sierpnia 1931 w Warszawie) – polski księgarz i wydawca książek.

Polska Partia Socjalistyczna (PPS) – polska partia polityczna o charakterze niepodległościowym, socjalistycznym i pracowniczym (klasyfikowana w grupie partii lewicowych), założona w listopadzie 1892 podczas tzw. zjazdu paryskiego jako Związek Zagraniczny Socjalistów Polskich, jedna z najważniejszych w Polsce sił politycznych aż do 1948. W czasach PRL jako samodzielna partia działała jedynie na emigracji.Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.

Życiorys[ | edytuj kod]

Pochodził z rodziny żydowskiej, jego ojcem był Eliasz Mortkowicz. Ukończył gimnazjum w Radomiu. Studiował w Monachium, Brukseli i Antwerpii. W Antwerpii ukończył Akademię Handlową i działał w Stowarzyszeniu Studentów Polaków i Związku Młodzieży Socjalistycznej. Powróciwszy do kraju podjął pracę w banku Hipolita Wawelberga. Kontynuował działalność socjalistyczną i związał się z PPS. Za działalność socjalistyczną polegającą m.in. na kolportażu nielegalnej prasy został aresztowany w 1899. Przebywał w X pawilonie Cytadeli Warszawskiej i został na kilka miesięcy zesłany na Kaukaz. Po powrocie z zesłania, w 1903 r., został z Henrykiem Lindenfeldem współwłaścicielem wydawnictwa G. Centnerszwer i Ska. Wkrótce spłacił wspólnika i z Teodorem Toeplitzem założył przedsiębiorstwo wydawniczo-księgarskie Mortkowicz Towarzystwo Wydawnicze w Warszawie Sp. Akc., które w kolejnych latach kilkakrotnie zmieniało nazwę (Wydawnictwo Jakuba Mortkowicza, Księgarnia Mortkowicza, Drukarnia Naukowa Towarzystwa Wydawniczego). Spółka działała w Warszawie i Krakowie, zakończyła działalność w 1950. Tylko pomiędzy rokiem 1903 a 1931 nakładem wydawnictwa ukazało się 705 pozycji. J. Mortkowicz był współzałożycielem przedsiębiorstwa Ruch, które w połowie lat 30. dysponowało jako jedyne w Polsce ogólnokrajową siecią kolportażu prasy. Popełnił samobójstwo, ponieważ jego przedsiębiorstwo zbankrutowało i był ścigany przez wierzycieli. W pozostawionym liście pożegnalnym napisał m.in.: „Nie byłem kupcem i nie umieram jako kupiec”.

Friedrich Wilhelm Nietzsche (ur. 15 października 1844 w Röcken w okolicach Naumburg (Saale), zm. 25 sierpnia 1900 w Weimarze) – filozof, filolog klasyczny, prozaik i poeta. Kategorią centralną filozofii Nietzschego jest filozofia życia, ujmowanie rzeczywistości, a więc także człowieka, jako życia. Prowadzi to do zanegowania istnienia ukrytego sensu i układu świata - esencji, rzeczywistość staje się wobec tego chaosem. Konsekwencję tego stanowi radykalna krytyka chrześcijaństwa oraz współczesnej autorowi zachodniej kultury, jako opartych na tym złudzeniu. Istotny jest także szacunek wobec wartości obecnych w antycznej kulturze greckiej, wraz z postulatem powrotu do niej.Mieczysław Lubelski (ur. 30 grudnia 1887, zm. 29 lutego 1965) - polski rzeźbiarz, autor dzieł rzeźby monumentalnej, honorowy obywatel miasta Łodzi.

Położył doniosłe zasługi na rzecz kultury polskiej, której był entuzjastą. Był wydawcą wielu słynnych polskich pisarzy i poetów, m.in. Marii Dąbrowskiej (wypłacał jej zaliczki, aby mogła kontynuować pracę nad Nocami i Dniami), Stefana Żeromskiego (propagował jego twórczość także poprzez wznowienia oraz przekłady na języki obce), Leopolda Staffa (opublikował 19 tomów pism Staffa), Juliana Tuwima, Janusza Korczaka i Bolesława Leśmiana. W latach 1904–1912 zorganizował wydanie prawie wszystkich dzieł Nietzschego; w pracach nad nim wzięli udział najznamienitsi ówcześni twórcy, jak poeta Leopold Staff, prozaik Wacław Berent oraz grafik Franciszek Siedlecki. Jako wydawca bądź mecenas wspierał wielu innych artystów (szczególnie twórców młodopolskich), promując światowy kanon literacki w Polsce, a sztukę polską na arenie międzynarodowej.

Teodor Toeplitz (ur. 3 lipca 1875 w Szepetówce, zm. 25 kwietnia 1937 w Otrębusach) – działacz spółdzielczy, radny miasta stołecznego Warszawy. Jeden z czołowych działaczy Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej. Maria Stanisława Konopnicka z domu Wasiłowska, ps. Jan Sawa, Marko, Jan Waręż (ur. 23 maja 1842 w Suwałkach, zm. 8 października 1910 we Lwowie) – polska poetka i nowelistka okresu realizmu, krytyk literacki, publicystka i tłumaczka.

W 1928 został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Pochowany został na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie (tam też znajduje się grób symboliczny jego żony Janiny, którą pochowano w Krakowie na cmentarzu Rakowickim). Jego nagrobek jest dziełem Mieczysława Lubelskiego.

Żoną Jakuba Mortkowicza była pisarka i tłumaczka Janina Horwitz, córka Gustawa i Julii z domu Kleinmann oraz siostra Maksymiliana Horwitza (1877–1937) i Kamilli Kancewicz (1879–1952). Ich jedyna córka Hanna Mortkowicz-Olczakowa (1905–1968) była poetką i pisarką. Wnuczka Joanna Olczak-Ronikier (ur. 1934) jest pisarką i scenarzystką, a prawnuczka Katarzyna Zimmerer (ur. 1961) – dziennikarką i pisarką.

Słownik pracowników książki polskiej – wydawany w Łodzi słownik biograficzny, zawierający życiorysy bibliotekarzy, bibliofilów, wydawców, księgarzy, drukarzy, ilustratorów, introligatorów, kolporterów, właścicieli kolekcji, bibliologów oraz bibliotekoznawców.Okopowa – ulica w dzielnicy Wola w Warszawie. Ulica w całości jest fragmentem drogi wojewódzkiej nr 634 Warszawa-Tłuszcz-Wólka Kozłowska.


Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Ewa Szelburg-Zarembina (ur. 10 kwietnia 1899 w Bronowicach k. Puław, zm. 28 września 1986 w Warszawie) – powieściopisarka, poetka, dramaturg, eseistka, najbardziej znana z twórczości dla dzieci i młodzieży. Pierwszy Kanclerz Kapituły Orderu Uśmiechu, funkcję tę pełniła w latach 1968–1976.
Bruksela (fr. Bruxelles, nid. Brussel, niem. Brüssel) – miasto i stolica Belgii oraz Unii Europejskiej, położone w środkowej części kraju nad rzeką Senne.
Henryk Kroszczor (ur. 16 czerwca 1895, zm. 10 lipca 1979 w Warszawie) – polski historyk, publicysta i działacz społeczny żydowskiego pochodzenia.
Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.
Joanna Olczak-Ronikier (ur. 12 listopada 1934 w Warszawie) – polska pisarka i scenarzystka, współzałożycielka kabaretu Piwnica pod Baranami. Wnuczka Jakuba Mortkowicza i Janiny Mortkowiczowej, córka Hanny Mortkowicz-Olczakowej, matka Katarzyny Zimmerer.
Cmentarz Rakowicki – jeden z największych cmentarzy w Krakowie o powierzchni 42 ha. Położony jest w całości na terenie Dzielnicy I Stare Miasto.
II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

Reklama