Iwan Asen III

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Iwan Asen III – (bułg.: Иван Асен III, Iwan Asen III, zm. w 1302), car bułgarski w latach 12791280.

Georgije Ostrogorski (nazwisko często podawane w obcych brzmieniach: ang. George Alexandrovič Ostrogorsky, niem. Georg Ostrogorski, ros. Георгий Александрович Острогорский; ur. 19 stycznia 1902 w Petersburgu, zm. 24 października 1976 w Belgradzie) – serbski historyk urodzony w Rosji, międzynarodowej sławy bizantynolog.Iwan Asen II (bułg. Иван Асен II) – car bułgarski w latach 1218-1241. Syn Asena I. Objął tron w 1218 roku, po obaleniu swego kuzyna Boriła. Jego panowanie stanowi okres największej świetności drugiego państwa bułgarskiego. Dzięki umiejętnej polityce wewnętrznej i dyplomatycznej doprowadził do rozkwitu gospodarczego państwa. W 1230 roku w wyniku zwycięstwa pod Kłokotnicą nad cesarzem Tesaloniki włączył do swego państwa rozległe tereny w Tracji, Macedonii i Albanii. W wyniku zabiegów dyplomatycznych uzyskał podniesienie metropolity bułgarskiego do rangi niezależnego patriarchy. Niepowodzeniem zakończyły się podjęte w ostatnich latach panowania starania o podporządkowanie sobie łacińskiego Konstantynopola.

Życie[ | edytuj kod]

Prawa do tronu[ | edytuj kod]

Iwan Asen III, właściwie Iwan Mico był synem Mico Asena i Marii Asenowny córki cara Iwana Asena II. W 1256 roku po śmierci ostatniego męskiego potomka z dynastii Asenowiczów Mico Asen ogłosił się w Tyrnowie carem Bułgarii. Związki z dynastią panującą okazały się jednak niewystarczające dla niego w walce o utrzymanie władzy. W 1257 roku, kiedy bojarzy tyrnowscy poparli Konstantyna Ticha, Mico musiał ustąpić z Tyrnowa. Na pewien czas opanował jeszcze południową Bułgarię, która nie uznała władzy nowego cara, ostatecznie jednak, pokonany, schronił się na dworze bizantyńskim. Uciekając do Bizancjum przekazał w ręce cesarza Michała VIII portowe miasta bułgarskie: Messembrię i Anchialos, a cesarz przyznał mu ziemię w Troadzie. Iwan Mico wzrastał w Bizancjum.

Kompania Katalońska – armia zaciężna utworzona przez Rogera de Flor po zakończeniu wojny nieszporowej o Sycylię w 1302 r., od 1303 roku na służbie cesarza bizantyńskiego Andronika II Paleologa. Po zdradzieckim zamordowaniu wodza przez Alanów i Turkopulów na dworze młodszego basileusa Michała IX dokonała odwetowego spustoszenia Tracji, Macedonii i Tesalii (tzw. wendetta katalońska, 1305-1309). Wynajęta przez księcia Aten Waltera z Brienne, przejęła kontrolę nad księstwem w wyniku bitwy pod Almirem i położyła fundamenty pod katalońskie państewko w Grecji centralnej, obejmujące także Neopatrię z Tebami (1311–1388).Andronik Asen (gr. Ανδρόνικος Ασάν, zm. 1322) – despota Morei, panował od 1316 roku aż do swojej śmierci w roku 1322.

Walka o władzę[ | edytuj kod]

Okazję do wzięcia udziału w walce o tron carski stworzył Iwanowi Mico kolejny kryzys, który ogarnął Bułgarię po śmierci Konstantyna Asena Ticha. Konstantyn Tich zginął w bitwie z chłopskimi rebeliantami pod wodzą Iwajły w 1277 roku, pozostawiając jako swego następcę sześcioletniego syna Michała. Po klęsce armii carskiej powstańcy Iwajły zaczęli zdobywać warowne miasta. Wdowa po Konstantynie Tichu, Maria doprowadziła wprawdzie do koronacji małego Michała, jednak pozbawieni kierownictwa bojarowie nie byli w stanie stawić oporu rebelii. Iwajłę poparł początkowo również cesarz bizantyński Michał VIII, biorąc go za przedstawiciela opozycji bojarskiej i widząc w jego działaniach możliwość dalszej destabilizacji sytuacji w Bułgarii. Ofiarował mu nawet rękę swej córki Ireny. Pod wpływem wiadomości od uchodzących przed powstaniem bojarów, wycofał jednak swoje poparcie dla ruchu, który mógł się okazać groźny również dla Bizancjum. Jeszcze w tym samym 1277 roku wydał Irenę za Iwana Mico i na czele armii dowodzonej przez Michała Glawasa wysłał go do Bułgarii. Wkraczając do Bułgarii Iwan Mico przyjął imiona, swego znakomitego dziada, Iwana Asena.

Maria Kantakuzena (bułg.: Мария Палеологина) – caryca bułgarska w latach 1270–1279, żona Konstantyna Asena Ticha, siostrzenica cesarza bizantyńskiego Michała VIII Paleologa. W latach 1277-1278 po śmierci męża sprawowała regencję w imieniu małoletniego syna Michała II Ticha. W 1278 roku ponownie wyszła za mąż za wodza powstańców Iwajłę, który przyjął tytuł carski.Steven Runciman, właściwie Sir James Cochran Stevenson Runciman (ur. 7 lipca 1903 w Northumberland, zm. 1 listopada 2000 w Radway, Warwickshire) - brytyjski historyk i dyplomata. W latach 1940-1947 pracował w brytyjskiej słuzbie dyplomatycznej min. w Grecji, Turcji i Bułgarii. Steven Runciman jest autorem wielu prac poświęconych głównie dziejom średniowiecza. Szczególnie cenne jest jego trzytomowe, przekrojowe dzieło Dzieje wypraw krzyżowych, opublikowane w latach 1951-1954. Wiele uwagi w swych pracach Runciman poświęcał historii Cesarstwa Bizantyjskiego oraz sąsiednich państw, od Sycylii po Syrię.
Bułgaria w II poł. XIII wieku. Obszar zakreskowany wskazuje zasięg powstania Iwajły.

Wobec pojawienia się kolejnego kandydata do korony, bojara, a w dodatku Asenowicza, carowa Maria otwarła przed Iwajłą, oblegającym Tyrnowo, bramy miasta. W wyniku zawartego porozumienia Iwajło poślubił carową wdowę i objął tron carski. Nowy car i współwładca Bułgarii rozbił nadciągających od północy, za sprawą intryg Michała VIII, Tatarów pod wodzą Kasimbeja, po czym zwrócił się ku nadciągającym od południa kilkoma drogami nowej armii bizantyńskiej dowodzonej znowu przez Michała Glawasa Tarchaniotę. Przez kilka miesięcy z powodzeniem toczył walki z Grekami. W 1279 roku Michałowi VIII udało się doprowadzić do kolejnej dywersji tatarskiej. Od północy wtargnął kolejny zagon tatarski. Iwajło z główną armią wyruszył mu na spotkanie. Iwan Asen III na czele wojsk bizantyńskich podszedł pod Tyrnowo. Ponieważ wśród bojarów bułgarskich rozeszła się pogłoska, że Iwajło poległ na północy w walkach z Tatarami, wydali miasto Grekom. Michała II Ticha i jego matkę odesłano do Konstantynopola, a Iwan Mico jako Iwan Asen III objął tron Bułgarów.

Irena Paleologina (gr.: Ειρήνη Παλαιολογίνα, Eirēnē Palaiologina; bułg.: Ирина Палеологина, Irina Paleołogina) – księżniczka bizantyńska, córka cesarza Michała VIII Paleologa, żona Iwana Asena III cara Bułgarii.Asenowicze (bułg. Асеневци) – dynastia, której przedstawiciele panowali w Bułgarii w końcu XII i w XIII wieku.

Po opanowaniu Tyrnowa armia bizantyńska zajęła Łowecz i Czerwen. W tym czasie została też przyłączona do Bizancjum północna Macedonia. Iwajło po pokonaniu Tatarów zamknął się w Drystrze, w której bronił się przez 3 zimowe miesiące na przełomie 1279 i 1280 roku przed wojskami Michała Glawasa.

Objęcie władzy przez Iwana Asena III i zamknięcie Iwajły w twierdzy na północy nie uspokoiło sytuacji wewnętrznej. W rozdzieranym walkami wewnętrznymi kraju coraz większe poparcie bojarów zaczął zdobywać, cieszący się wielkim uznaniem wojska Jerzy Terter. Chcąc go przeciągnąć na swą stronę Iwan Asen III, za namową Michała VIII, wydał za niego swoją siostrę Kermarię. Nie przyniosło to jednak spodziewanych rezultatów. W dodatku wiosną 1280 roku przeszedł do ofensywy Iwajło, wyzwalając znaczną część kraju Zagroził nawet Iwanowi Asenowi III w Tyrnowie. Latem 1280 roku rozgromił pod twierdzą Dewina na przełęczy Kotlenskiej 10 tys. armię bizantyńską pod dowództwem Murina. Wkrótce potem na zboczach Starej Płaniny rozbił kolejną armię dowodzoną przez Aprina. Po tych klęskach Iwan Asen III zbiegł do Bizancjum rezygnując z władzy carskiej.

Silistra (bułg. Силистра) - miasto w północno-wschodniej Bułgarii (Dobrudża), stolica obwodu Silistra, port nad Dunajem.Michał VIII Paleolog (ur. 1224/1225, zm. 11 grudnia 1282) – cesarz Nicei od 1259 roku; cesarz Bizancjum od 1261. Udało mu się odnowić Cesarstwo Bizantyńskie, od 1204 zajęte przez łacinników. Podczas swego panowania dążył do zbliżenia kościołów chrześcijańskich i skutecznie odpierał ataki na cesarstwo. Założył dynastię Paleologów, najdłużej panującą w historii Cesarstwa

Dalsze losy[ | edytuj kod]

Michał VIII nie przyjął zięcia oburzony jego tchórzostwem. Iwan Asen III schronił się więc na dworze swej szwagierki, żony wodza Złotej Ordy Nogaja. Niedługo potem w obozie Nogaja pojawił się również opuszczony przez swe wojsko Iwajło z prośbą o pomoc u niedawnego wroga. Nogaj przyjął obydwu pretendentów do tronu carskiego życzliwie. W czasie uczty kazał jednak zamordować pozbawionego znaczenia Iwajłę. Iwan Asen III, ostrzeżony przez szwagierkę Eufrozynę, powrócił do Konstantynopola. Otrzymał po powrocie od teścia stanowisko na dworze cesarskim, a w 1284 roku tytuł despoty. Jego potomkowie odegrali znaczącą rolę w dziejach późnego Bizancjum.

Kermaria – (bułg.: Кира-Мария, Kira-Marija) córka cara bułgarskiego Mico Asena, żona cara Jerzego I Tertera.Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.


Podstrony: 1 [2] [3]




Warto wiedzieć że... beta

Złota Orda (mong. Алтан Ордын улс tatar. Алтын Урда) – historyczne państwo mongolskie, założone ok. 1240 r. w zachodniej części imperium Czyngis-chana przez jego wnuka Batu-chana, ze stolicą w Saraj Batu.
Iwajło (bułg. Ивайло, Iwajło), zm. 1280 – bułgarski car, wizjoner i przywódca ludowy, zasiadający na tronie Drugiego Carstwa w latach 1278–1279.
Wasił Gjuzelew - (bułg.: Васил Гюзелев, ur. 1936) bułgarski historyk, specjalista od historii Bułgarii w wiekach średnich.
Pomorie (bułg.: Поморие) – miasto w Bułgarii, w obwodzie Burgas. Centrum administracyjne Gminy Pomorie. Położone na wybrzeżu Morza Czarnego. Według danych Narodowego Instytutu Statystycznego, 31 grudnia 2011 roku miasto liczyło 13525 mieszkańców.
Nogaj, zwany także Kara Nogaj (Czarny Nogaj) (ur. ? - zm. 1299) – wódz Mongołów, emir Złotej Ordy, prawnuk Czyngis Chana.
Tadeusz Ludwik Wasilewski (ur. 8 kwietnia 1933 w Wilnie - zm. 9 listopada 2005 w Warszawie) - polski historyk i dyplomata.
Michał II Tich – (ur. w 1271 roku, bułg.: Mихаип II Тих, Michaił II Tich) car bułgarski w latach 1277 – 1279.

Reklama