Ivrea

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Ivrea – miasto i gmina we Włoszech, w regionie Piemont, w prowincji Turyn.

Piemont (wł. Piemonte) – kraina historyczna i region administracyjny w północno-zachodnich Włoszech. Od zachodu graniczy z Francją, od północy ze Szwajcarią i regionem Dolina Aosty, od wschodu z Lombardią i Emilią-Romanią, a od południa z Ligurią.Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

Ivrea położona jest nad rzeką Dora Baltea, lewym dopływem Padu. Jest stolicą geograficzno-historycznej krainy Canavese. Przed Ivreę przechodzi historyczny, transalpejski szlak komunikacyjny w Europie Via Francigena.

Według danych na rok 2004 gminę zamieszkuje 23 507 osób, 783,6 os./km².

Patronem miasta jest św. Sabin ze Spoleto. W mieście odbywa się corocznie słynna bitwa na pomarańcze.

Dynastia sabaudzka (wł. Casa di Savoia) – dynastia panująca w Sabaudii i Piemoncie (1000-1732) (Księstwo Sabaudii-Piemontu niezależne od roku 1416), na Sycylii (1713-1720), w Królestwie Sardynii (1720-1861), w zjednoczonym Królestwie Włoskim (1861-1946), w Hiszpanii (1871-1873) oraz w Chorwacji (1941-1943).Królestwo Sardynii – państwo historyczne istniejące już od średniowiecza, od 1720 pod rządami dynastii sabaudzkiej, w 1743 połączone z Księstwem Sabaudii-Piemontu.

Z Ivrea pochodzi Paola Paggi, włoska siatkarka, mistrzyni świata.

Historia[ | edytuj kod]

Po raz pierwszy Ivrea pojawiła się na kartach historii jako stacja kawalerii przy strategicznym szlaku przez Alpy w 100 p.n.e. W czasach antycznych nosiła nazwę Eporedia.

Po upadku cesarstwa zachodniorzymskiego miasto stało się siedzibą Longobardów i stolicą jednego z ich księstw (VI-VIII w.).

Alpy (fr. Alpes, niem. Alpen, wł. Alpi, słoweń. Alpe, ret. Alps) – najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia. Łańcuch ma długość około 1200 km, szerokość od 150 do 250 km i zajmuje powierzchnię około 220 tys. km².Radowce (rum. Rădăuţi) – miasto w północnej Rumunii (okręg Suczawa), jeden z głównych ośrodków rumuńskiej Bukowiny.

Pod władzą Franków (IX w.) Ivrea była stolicą hrabstwa (od 888). Ostatnim hrabią był Arduin z Ivrei, a po jego śmierci zlikwidowano hrabstwo, a miasto dostało się pod rządy biskupa. W ciągu następnego wieku Ivrea była wolnym miastem.

W 1238 miasto zdobył cesarz Fryderyk II. Później o władzę nad Ivreą spierali się: biskup, hrabia Monferrato oraz dynastia sabaudzka.

W 1356 nabył Ivreę Amadeusz VI hrabia Sabaudii. Z wyjątkiem krótkiego epizodu pod koniec XVI w., kiedy miasto zdobyli Francuzi, Ivrea znajdowała się pod władzą hrabiów, później książąt, a w końcu królów z dynastii sabaudzkiej do 1800.

Arduin z Ivrei (955-1015), król Włoch od 1002, syn Dadona księcia Pombii i córki Arduina III Łysego, hrabiego Turynu. Będąc markizem Ivrei prowadził antyniemiecka politykę narażając się papieżowi Sylwestrowi II, który nałożył na niego ekskomunikę. Po śmierci Ottona III został wybrany w 1002 roku przez włoską arystokracje na króla Włoch. Sprzeciwiający się temu wyborowi biskupi zwrócili się o pomoc do Henryka II, króla niemieckiego. Pokonał on Arduina w bitwach w dolinie Shgana i nad Brentą. Po opuszczeniu Italii przez Henryka, Arduin podjął nieudaną próbę odzyskania wpływów, ostatecznie osiadając w klasztorze San Benigno di Fruttuaria, gdzie zmarł w 1015 roku.WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.

26 maja 1800 miasto zostało zdobyte przez Napoleona, który nim władał do 1814.

W latach 1814-1861 miasto wróciło pod władzę królów Królestwa Sardynii, a później zostało włączone do Królestwa Włoch.

Podstrony: 1 [2] [3]




Warto wiedzieć że... beta

Paola Paggi (ur. 6 grudnia 1976 roku w Ivrea) - włoska siatkarka, występująca na pozycji środkowej bloku. Obecnie gra we Serie A, w drużynie Liu Jo Volley Modena. W 2002 roku zdobyła złoty medal Mistrzostw Świata, rozgrywanych w Niemczech.
Sabin ze Spoleto, wł. Sabino (Savino) di Spoleto (ur. w III wieku, zm. ok. 303 w Spoleto) – biskup i męczennik chrześcijański, święty Kościoła katolickiego.
Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
Via Francigena – historyczny, transalpejski szlak komunikacyjny w Europie, biegnący od Canterbury w Anglii przez Arras, Reims, Lozannę, Wielką Przełęcz Św. Bernarda, Pawię i Sienę do Rzymu. Jeden z najdłuższych europejskich szlaków pielgrzymkowych, wiodący do grobu Św. Piotra. Jego długość (z wykorzystaniem dzisiejszej sieci drogowej) wynosi ok. 1610 km.
Dora Baltea (fr. Doire Baltée, franko-pr. Djouiye, piem. Dôri, łac. Duria Maior) – rzeka w północno-zachodnich Włoszech, lewy dopływ Padu. Źródła na południowo-wschodnich stokach masywu Mont Blanc. Płynie przez dolinę Aosty. Wykorzystywana gospodarczo do nawadniania i w licznych hydroelektrowniach.
Lüneburg (dolnoniem. Lümborg) - miasto powiatowe w Niemczech, w kraju związkowym Dolna Saksonia, nad rzeką Ilmenau, część Hamburskiego Regionu Metropolitalnego. Jest siedzibą powiatu Lüneburg. Miasto liczy ponad 72.000 mieszkańców. Odznacza się doskonale zachowanym zabytkowym centrum miasta, z głównym placem Am Sande z charakterystyczną ceglaną zabudową. Dawne koszary wojskowe zaadaptowano na nowy uniwersytet Leuphana Universität Lüneburg, gdzie studiuje 10 000 studentów. Miasto ma od roku 2007 prawo używania tytułu hanzeatyckie, stąd jego oficjalna nazwa to Hanse- und Universitätstadt Lüneburg (niem. Hanzeatyckie i uniwersyteckie miasto Lüneburg). Jest 120. co do wielkości miastem w Niemczech (grudzień 2008).
Frankowie (łac. gens Francorum lub Franci) – nazwa zbiorcza określająca zachodniogermańską federację plemion, u swoich, uchwytnych źródłowo, początków, tj. w III w. n.e., zamieszkującą tereny na północ i wschód od dolnego Renu. Między trzecim, a piątym wiekiem część Franków najeżdżała terytorium cesarstwa rzymskiego, gdy inna część weszła w skład rzymskich wojsk w Galii. Tylko Frankowie saliccy utworzyli królestwo na terenach rzymskich. Pod wodzą rodzimej dynastii Merowingów podbili niemal całą Galię. Pod władzą Karolingów państwo to stało się wiodącą siłą chrześcijańskiego Zachodu. Jego rozpad dał początek dwóm wiodącym siłom średniowiecza: królestwu Francji i Świętemu Cesarstwu Rzymskiemu.

Reklama