Ius publice respondendi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Ius publice respondendi (łac. prawo publicznej odpowiedzi) – uprawnienie, przywilej nadawany niektórym prawnikom rzymskim przez cesarza. Nadany pierwszy raz przez Augusta. To uprawnienie, w myśl zasady ex aequo et bono ("z tego co słuszne i dobre") pozwalało prawnikom korygować surowe i niesprawiedliwe zasady prawa. Prawnicy udzielali opinii "pod autorytetem cesarza" (ex auctoritate principii). Porady te zwano responsa prudentium ("odpowiedzi uczonych"). Powstała w ten sposób kategoria jurystów o autorytecie uznanym oficjalnie przez cesarza. Ci juryści "autoryzowani" wpływali w sposób stanowczy na kierunek orzecznictwa, a ich zgodna opinia - wg reskryptu Hadriana - uzyskała moc prawa, przy rozbieżności zdań opowiedzenie się za poglądem któregoś z tych autorytetów pozostawiono uznaniu sądu.

Kazimierz Kolańczyk (ur. 24 lutego 1915 w Byszewie koło Bydgoszczy, zm. 20 lutego 1982 w Poznaniu) – polski historyk prawa.Gnaeus Domitius Annius Ulpianus (ur. II wiek n.e. w okolicach Tyru, zm. 223 n.e.) – rzymski jurysta i pisarz epoki cesarstwa. Fragmenty oraz wyciągi jego pism stanowią znaczną część kodyfikacji prawa rzymskiego podjętej przez cesarza Justyniana I Wielkiego w VI wieku naszej ery, znanej pod nazwą justyniańskich Digestów.

Z czasem zaczęto wyróżniać prawników o autorytecie większym niż inni.

W roku 321 Konstantyn Wielki, by zakończyć "wieczne spory uczonych" (perpetuas prudentium contentiones), pozbawił mocy wiążącej uwagi (Notae) Paulusa i Ulpiana do dzieł Papiniana. Około 327/8 uznał obowiązywanie wszystkich pism Paulusa, chwaląc je za jasność i ścisłość wykładu. Następnym krokiem była Konstytucja raweńska z 426, później Digesta Justyniana z 533.

Digesta Justyniana (łac. Digesta Iustiniani) pełna nazwa Iustiniani Augusti Digesta seu Pandectae - najobszerniejsza z trzech części wielkiej kompilacji prawa rzymskiego podjętej w latach 528 – 534 przez cesarza Justyniana I Wielkiego.Przywilej, łac. privilegium – prawo (dokument) lub ugoda w prawie nadane przez monarchę określonej grupie społecznej (stanowi) obowiązujące na danej ziemi lub w całym kraju (przywilej generalny). Przywileje najczęściej miały formę zrzeczenia się przez monarchę pewnych swoich kompetencji na rzecz wymienionych adresatów przywileju.

Przypisy[ | edytuj kod]

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Kazimierz Kolańczyk, Prawo rzymskie, § 30, Warszawa 1997, ​ISBN 83-86702-31-1
  • Władysław Rozwadowski, Prawo rzymskie: zarys wykładu z wyborem źródeł, Poznań: „Ars Boni et Aequi”, 1992, ISBN 83-900964-5-5, OCLC 830054389.
  • Reskrypt (łac. rescriptum – odpowiedź pisemna) – akt normatywny wychodzący z kancelarii cesarskiej (constitutiones), który ze względu na formę przybrał postać reskryptu. Reskrypt jest to odpowiedź cesarza na zapytania urzędników, sędziów lub osób prywatnych w kwestiach prawnych. Po skodyfikowaniu edyktu pretorskiego cesarz stał się viva vox iuris civilis (żywym głosem prawa cywilnego), a poprzez reskrypty dokonywał autentycznej interpretacji obowiązującego prawa. Odpowiedzi te, stosowane następnie w praktyce sądowej, były często elementem kształtującym nową praktykę sądową, jak np. reskrypt Hadriana o zasadach oceny zeznań świadków w procesie rzymskim.Łacina, język łaciński (łac. lingua Latina, Latinus sermo) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym.




    Warto wiedzieć że... beta

    Konstytucja raweńska (ustawa o cytowaniu) – akt prawny wydany w roku 426 w Rawennie przez Walentyniana III i Teodozjusza II, przyznający tekstom pięciu wybitnych rzymskich jurystów status równy z ustanowionym prawem. Byli to:
    Kodeks Teodozjański (łac. Codex Theodosianus) – zbiór praw z czasów Cesarstwa rzymskiego, obejmujący konstytucje cesarskie wydane za panowania cesarzy chrześcijańskich, tj. z okresu od Konstantyna Wielkiego do Teodozjusza II.
    Konstantyn I Wielki łac. Gaius Flavius Valerius Constantinus (ur. 27 lutego ok. 272 w Niszu w dzisiejszej Serbii, zm. 22 maja 337) – cesarz rzymski od 306 roku, święty Kościoła prawosławnego.
    Gaius Octavius Thurinus, po adopcji Gaius Iulius Caesar Octavianus, (Gajusz Juliusz Cezar Oktawian) (ur. 23 września 63 roku p.n.e. w Rzymie, zm. 19 sierpnia 14 roku n.e. w Noli) – pierwszy cesarz rzymski, panował od 16 stycznia 27 roku p.n.e. do śmierci jako Imperator Caesar Augustus. Po śmierci zaliczony został w poczet bogów jako „Divus Augustus”. Syn Gajusza Oktawiusza i Atii Starszej (Atia Maior), wnuk siostry Juliusza Cezara i jego adoptowany testamentem syn.

    Reklama