Isztaran

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Isztaran – w mitologii mezopotamskiej bóg lokalny Der, miasta na granicy między Mezopotamią a Elamem, na wschód od rzeki Tygrys. Jego małżonka znana była jako „Królowa Der” (akad. Šarrat-Deri), zaś jego wezyrem był bóg-wąż Nirah. Już w okresie wczesnodynastycznym słyszymy o Isztaranie jako o bogu, który ma rozstrzygnąć spór graniczny między miastami-państwami Lagasz i Umma. Być może wezwano go na arbitra dlatego, że w okolicy znajdowała się jego świątynia, ale możliwe, że uważano go za szczególnie kompetentnego ze względu na lokalizację jego miasta Der. Gudea, władca Lagasz, w swych inskrypcjach wspomina o zbudowaniu kaplicy dla Isztarana w wielkiej świątyni boga Ningirsu w mieście Girsu i mówi o nim jako o bóstwie związanym ze sprawiedliwością. Zwierzęciem boga Isztarana i jego symbolem na kudurrach jest wąż, reprezentujący najprawdopodobniej boga Niraha.

Ningirsu (sum. nin-gir2-su, tłum. "Pan (miasta) Girsu") - sumeryjski bóg wojny i polowań, syn bogini Ninmah, którego centrum kultu znajdowało się w świątyni E-ninnu w mieście Girsu, często utożsamiany z bogiem Ninurtą. Mity sumeryjskie wskazują na Ningirsu jako boga miłującego sprawiedliwość, często pojawia się w nich motyw sieci Ningirsu, którą bóg ten miał obezwładniać swych przeciwników oraz karać krzywoprzysiężców. Najwięcej informacji o Nigirsu znajduje się na tzw. Steli sepów oraz w inskrypcjach Gudei, władcy Lagasz, który zainicjował rozbudowę E-nninu. Występuje w opowiadaniu "Ptak Zu porywa tablice losu".Kudurru (akad. kamień graniczny, stela graniczna) – w starożytnej Mezopotamii stela kamienna ozdobiona reliefem w kompozycji pasowej (sceny figuralne, przedstawienia symboliczne) i czasami zawierająca napisy w piśmie klinowym o wysokości do 1 m, stanowiąca świadectwo nadania przez władcę majątku ziemskiego. Znana od III tysiąclecia p.n.e., powszechna w okresie panowania Kasytów.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • hasło „Isztaran”, [w:] Jeremy Black, Anthony Green, Słownik mitologii Mezopotamii, Wydawnictwo „Książnica”, Katowice 1998, s. 92-93
  • Umma – starożytne miasto-państwo założone przez Sumerów w południowej Mezopotamii, znane przede wszystkim z długotrwałego sporu granicznego z sąsiadującym miastem-państwem Lagasz; obecnie stanowisko archeologiczne Dżucha (Jūkhā) w Iraku. Władca Ummy, Lugalzagesi, ok. 2350 r. p.n.e. zjednoczył na 16 lat Sumer i Akad. Następnie Umma została podbita przez Sargona Wielkiego.Girsu (sum. ĝir2-su) – starożytne miasto założone przez Sumerów w południowej Mezopotamii, jedno z trzech (obok Lagasz i Siraran) głównych miast miasta-państwa Lagasz. Usytuowane było ok. 25 km na północny zachód od Lagasz i pełniło funkcję stolicy za panowania Gudei. Zachowało rolę centrum religijnego kiedy stolicę przeniesiono do Lagasz. Obecnie stanowisko archeologiczne Tall Luh (lub też Tello/Telloh) na terytorium Iraku.




    Warto wiedzieć że... beta

    Gudea (sum. gu3-de2-a, tłum. "powołany") – sumeryjski władca miasta-państwa Lagasz, panujący w 2 połowie XXII w. p.n.e., zięć i następca Ur-Baby, ojciec Ur-Ningirsu. Dokładne lata panowania Gudei nie są znane - niektórzy naukowcy umieszczają jego panowanie w okresie rządów ostatnich władców gutejskich (ok. 2130 r. p.n.e.), zdaniem innych panować miał on już po pokonaniu Gutejów przez Utuhengala (po 2116 roku p.n.e.).
    Język akadyjski, dawniej też: chaldejski (akad. lišānum akkadītum, Kod ISO 639: akk) – język z grupy semickiej, używany w Mezopotamii od połowy III tysiąclecia p.n.e. do początków I tysiąclecia n.e. Nazwa języka pochodzi od miasta Akad w środkowej Mezopotamii, stolicy imperium akadyjskiego, założonego około 2350 roku p.n.e. przez Sargona.
    Elam – starożytne państwo powstałe około 2400 roku p.n.e. na terenach obecnego południowo-zachodniego Iranu (prowincja Chuzestan na granicy z Irakiem) oraz górskiej prowincji Lurestan sięgającej aż do Buszehr nad Zatoką Perską o strukturze federacyjnej. Jego najważniejszym miastem była odkryta w 1927 roku Suza, leżąca na wschodnim brzegu rzeki Kercha (staroż. Choaspes).
    Mezopotamia (gr.: Μεσοποταμία Mesopotamia – Międzyrzecze, nazwa przejęta z języka perskiego Miyanrudan i aramejskiego Beth-Nahrain) to starożytna kraina na Bliskim Wschodzie leżąca w dorzeczu rzek: Tygrysu i Eufratu. Na obszarze tym w starożytności rozwijał się szereg kultur, państw i imperiów, których twórcami były różne ludy (Sumerowie, Akadyjczycy, Asyryjczycy, Amoryci, Huryci, Kasyci, Chaldejczycy), kontynuujące jednak wspólne dziedzictwo kulturowe. Powszechnie uważa się, że właśnie na terenach Mezopotamii narodziła się pierwsza cywilizacja.

    Reklama