Indie Portugalskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Indie Portugalskie (Índia Portuguesa, oficjalnie: Estado Português da Índia, Portugalskie Państwo Indii) – nazwa byłej kolonii portugalskiej na zachodnim wybrzeżu Indii, w skład której wchodziły trzy terytoria: Diu, Daman i Goa. W skład terytorium Daman wchodził również obszar zwany Dadra i Nagarhaweli.

Mumbaj lub Bombaj (hindi i marathi मुंबई, trl. Muṁbaī, trb. Mumbaj; ang. Mumbai; do 1995 hindi बम्बई/बॉम्बे, trl. Bambaī/Bômbe, trb. Bambaj/Bombe, ang. Bombay – stare nazwy wciąż w powszechnym użyciu) – stolica indyjskiego stanu Maharasztra, położona na wyspie Salsette, na Morzu Arabskim.Portugalia była pierwszym na świecie państwem prowadzącym politykę kolonialną (od 1415). Wraz z zakończeniem rekonkwisty w prowincjach Algarve i Alentejo, kraj ten kontynuował ekspansję chrześcijaństwa poprzez eksplorację wybrzeży Afryki. W połowie XVI wieku to niewielkie królestwo było niekwestionowanym liderem globalnego handlu.

Historia[ | edytuj kod]

Portugalskie panowanie w Indiach[ | edytuj kod]

Portugalczycy dotarli do Indii wraz z wyprawą Vasco da Gamy w roku 1498. Początkowo próbowano prowadzić handel z Kozhikode, jednak szybko stosunki pomiędzy oboma stronami popsuły się i Portugalczycy musieli zdobywać towary siłą. Skłoniło to Portugalczyków do rozpoczęcia ekspansji w Indiach. W 1505 roku Francisco de Almeida został mianowany wicekrólem Indii i podjął wyprawę mającą na celu założenie faktorii handlowej w Koczinie. Wywołało to konflikt z dążącymi do monopolizacji handlu z Indiami Arabami. W 1508 roku egipska wyprawa rozbiła Portugalczyków.

Kolonia (z łac. colonia „osada rolnicza”) – posiadłość państwa, nazywanego krajem macierzystym bądź metropolią, znajdująca się poza jego granicami i podlegająca bezpośredniej zależności politycznej i gospodarczej. Pierwsze kolonie zakładano już w starożytności w rejonie morza Śródziemnego, w okresie tak zwanej wielkiej kolonizacji greckiej. Najwięcej kolonii powstało w efekcie wielkich odkryć geograficznych. Do XIX wieku obie Ameryki, Azja, Afryka i Australia zostały spenetrowane przez europejskich osadników. Polityka promująca zajmowanie terytoriów zamorskich przez państwa wysoko rozwinięte określona została mianem kolonializmu. Stare Goa (ang. Old Goa, Velha Goa, Vela Goa; konkani पोरणों गोंय – trb. Poranom Gomja; hindi ओल्ड गोवा – trb. Old Gowa, पुराणा गोवा – trb. Purana Gowa) – obecnie ok. 5 tys. miejscowość, dawniej ponad 200 tys. miasto, w Indiach w stanie Goa, ok. 10 km na wschód od stolicy stanu Panaji. Miejscowość, wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO, słynie z zespołu obiektów sakralnych.

W roku 1510 Afonso de Albuquerque stanął na czele nowej wyprawy do Indii, w wyniku której Portugalczycy zniszczyli Sułtanat Bidżapuru i utworzyli trwałą faktorię handlową w Goa. W następnych latach Portugalczycy zdobyli w sposób zbrojny lub pokojowy nowe terytoria kosztem sułtana Gudźaratu: Daman (1531), Salsette, Bombaj i Baçaim (1534), oraz Diu (1535).

Vasco da Gama (wymowa portugalska ˈvaʃku ðɐ ˈɣɐmɐ; ur. ok. 1460 lub 1469 w Sines, w niewielkim porcie w prowincji Alentejo, zm. 24 grudnia 1524 w Koczinie) – odkrywca portugalski, który jako pierwszy dotarł drogą morską z Europy do Indii, opływając Afrykę, co umożliwiło Europejczykom handel z Azją południową. Daman (hindi दमन, trb.: Daman, trl.: Daman; gudźarati દમણ, trl.: Damaṇ; ang. Daman; port. Damão) - jest jednym z dwóch dystryktów wchodzących w skład indyjskiego terytorium związkowego Daman i Diu. Dystrykt ma powierzchnię 72 km², a zamieszkany jest przez 114.000 mieszkańców (dane na 2001). Dystrykt leży na zachodnim wybrzeżu Indii, nad Morzem Arabskim, graniczy tylko ze stanem Gujarat.

W roku 1661 Bombaj został przekazany Brytyjczykom. W 1739 Imperium Marathów podbiło większość portugalskich posiadłości w północnych Indiach. W 1779 roku do Indii Portugalskich włączono ostatni nabytek terytorialny – Dadra i Nagarhaweli.

Powrót do Indii[ | edytuj kod]

24 lipca 1954 roku hinduska organizacja paramilitarna Azad Gomantak Dal zajęła Dadrę, a 2 sierpnia Nagarhaweli. W Goa doszło do manifestacji zwolenników zjednoczenia z Indiami. Manifestacja została brutalnie stłumiona przez władze kolonialne. W odpowiedzi na to Indie rozpoczęły blokadę lądową Indii Portugalskich. Dadra i Nagarhaweli stała się de facto samorządną enklawą na terytorium Indii.

Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. Daman i Diu (hindi दमन और दीव, trb.: Daman aur Diw, trl.: Daman aur Dīv; gudźarati દમણ અને દિયૂ, trl.: Damaṇ ane Diyū; ang. Daman and Diu; hist. nazwa port. Damão e Diu) - terytorium związkowe w Indiach, położone nad Morzem Arabskim. Powierzchnia terytorium wynosi 112 km², a zamieszkane jest przez ok. 160.000 osób. Terytorium powstało w 1987 roku w wyniku podziału terytorium związkowego Goa, Daman i Diu na stan Goa i terytorium związkowe Daman i Diu.

18 grudnia 1961 roku armia indyjska niespodziewanie przeprowadziła inwazję na terytoria portugalskie. Mimo zaciekłego oporu, dziesięciokrotnie mniej liczne siły portugalskie zostały pokonane w ciągu kilku godzin. Następnego dnia, 19 grudnia, rząd indyjski ogłosił oficjalnie przyłączenie Indii Portugalskich do Indii.

Afonso de Albuquerque (1453 – 16 grudnia 1515) – portugalski żeglarz, odkrywca i zdobywca, wicekról Indii, wywodzący się z otoczenia króla Jana II. Jego bratem był inny znany żeglarz portugalski Francisco de Albuquerque. Uczestniczył w portugalskich próbach dotarcia do Indii.Organizacja Narodów Zjednoczonych (ang. United Nations, UN, fr. Organisation des Nations Unies, hiszp. Organización de las Naciones Unidas, ros. Организация Объединенных Наций Organizacyja Objedinionnych Nacyj, arab. الأمم المتحدة al-Umam al-Muttahida, chiń. 联合国 Liánhéguó), ONZ – uniwersalna (z wyjątkiem narodów niereprezentowanych) organizacja międzynarodowa, z siedzibą w Nowym Jorku, powstała 24 października 1945 r. w wyniku wejścia w życie Karty Narodów Zjednoczonych. ONZ jest następczynią Ligi Narodów.

Obecna sytuacja[ | edytuj kod]

Po zajęciu przez Indie dawne Indie Portugalskie stały się terytoriami związkowym: Goa, Daman i Diu oraz Dadra i Nagarhaweli. Rząd portugalski odmawiał uznania indyjskiej władzy na tych terytoriach i wciąż posiadały one swoją oficjalną reprezentację w portugalskim parlamencie. Również ONZ nie uznało indyjskiej władzy nad tym terytorium, traktując indyjskie działania z 1961 roku jako agresję na suwerenny kraj.

WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.

Po rewolucji goździków w roku 1974 Portugalia nawiązała stosunki z Indiami i uznała terytorium Goa, Daman i Diu za część Indii, jednak jego mieszkańcy wciąż utrzymywali portugalskie obywatelstwo.

W 1987 roku obszar Goa, Daman i Diu zostało podzielony na stan Goa oraz terytorium związkowe Daman i Diu.

Od roku 2006 zgodnie z uchwałą portugalskiego parlamentu, obywatelstwo portugalskie przysługuje już jedynie tym osobom, które urodziły się za czasów panowania portugalskiego.

Dadra i Nagarhaweli (hindi दादर और नगर हवेली, trb.: Dadra aur Nagarhaweli, trl.: Dādrā aur Nagarhavelī; gudźarati દાદરા અને નગર હવેલી; ang. Dadra and Nagar Haveli) - terytorium związkowe w zachodnich Indiach, około 150 km na północ od Bombaju.Goa (hindi गोवा, trb.: Gowa, trl.: Govā; konkani गोंय, trb.: Gomja, trl.: Goṃya; port. Goa, ang. Goa) – stan na zachodnim wybrzeżu Półwyspu Indyjskiego, nad Morzem Arabskim, słynny region turystyczny Indii, 500 km na południe od Mumbaju.
  • Daman na mapie z 1956

  • Diu na mapie z 1956

  • Dadra i Nagarhaweli na mapie z 1956

  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Flags of portuguese colonies. Colonies’ flags proposal (ang.). Flags of the World. [dostęp 2013-07-06].
    2. http://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/r/58cf5e45-1d2d-457e-b3ae-cc533d9735e2.goły link w tytule
    3. TREATY BETWEEN THE GOVERNMENT OF INDIA AND THE GOVERNMENT OF THE REPUBLIC OF PORTUGAL ON RECOGNITION OF INDIA'S SOVEREIGNTY OVER GOA, DAMAN, DIU, DADRA AND NAGAR HAVELI AND RELATED MATTERS [1974] INTSer 53, www.commonlii.org [dostęp 2021-01-01].
    4. M.G.S. Narayanan, Calicut: The City of Truth Revisited, 1 stycznia 2006.
    5. William Logan, Malabar Manual, Tom 2, 26 lipca 2011.
    6. Sreedhara Menon, A Survey of Kerala History, 1 stycznia 2019.
    7. Peter Padfield, Tide of Empires: 1481-1654.
    8. The Portuguese in India and Other Studies, 1500-1700, Routledge & CRC Press [dostęp 2021-01-01] (ang.).
    9. A translation of an article “Passagem para a Índia” that was published on the magazine section of O Expresso of 8th Dec 2001, web.archive.org, 24 grudnia 2010 [dostęp 2021-01-01] [zarchiwizowane z adresu 2010-12-24].
    10. http://legislative.gov.in/sites/default/files/A1987-18.pdf.goły link w tytule




    Warto wiedzieć że... beta

    Diu (hindi दीव, trb.: Diw, trl.: Dīv; gudźarati દિયૂ, trl.: Diyū; ang. Diu; port. Diu) - jest jednym z dwóch dystryktów wchodzących w skład indyjskiego terytorium związkowego Daman i Diu. Dystrykt ma powierzchnię 38,8 km², a zamieszkany jest przez 44.000 mieszkańców (dane na 2001). Dystrykt zajmuje przybrzeżną wyspę Diu, na której znajduje się jego stolica - miasto Diu, oraz niewielki półwysep Ghoghla.
    Kozhikode (hist. Kalikat; malajalam കോഴിക്കോട്, trl. Kōḻikkōṭ; ang. Kozhikode, dawniej Calicut; hindi कोष़िक्कोड, trl. Koḻikkoḍ, trb. Kolikkod, dawniej कालीकट, trl. Kālīkaṭ, trb. Kalikat) – miasto w Indiach; trzecie co do wielkości miasto w stanie Kerala. Ludność: 801 190 (1991).
    Gudźarat (hindi गुजरात, trb.: Gudżarat, trl.: Gujarāt; gudżarati ગુજરાત; ang. Gujarat) – drugi po stanie Maharasztra najbardziej uprzemysłowiony stan w Indiach. Leży w północno-zachodniej części kraju. Jego stolicą jest Gandhinagar, zaś największym miastem – Ahmadabad.
    Salsette (Portugalski: Salsete, Marathi: Sashti (साष्टी)) - to wyspa w stanie Maharasztra przy indyjskim zachodnim wybrzeżu. Aglomeracja Mumbaju zajmuje całą jej powierzchnię.
    Biblioteka Narodowa Republiki Czeskiej (cz. Národní knihovna České republiky) – biblioteka narodowa Czech z siedzibą w Pradze. Biblioteka znajduje się w gmachu Clementinum. Jedna z najstarszych bibliotek na terenie Czech, której zbiory obejmują ponad 6,5 miliona woluminów.
    Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.
    Portugalia, Republika Portugalska (port. Portugal, wym. [puɾtuˈɣaɫ]; oficjalna nazwa República Portuguesa) – państwo europejskie położone w zachodniej części Europy Południowej na południowym zachodzie Półwyspu Iberyjskiego. Jest najdalej wysuniętym na zachód państwem Europy, od północy i wschodu graniczy z Hiszpanią, a od zachodu i południa Portugalię oblewają wody Oceanu Atlantyckiego. Dodatkowo w skład Portugalii wchodzą dwa archipelagi wysp położonych na Oceanie Atlantyckim – Azory i Madera. Jest członkiem Unii Europejskiej oraz NATO.

    Reklama