Inari (jezioro)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Inari (fin. Inarijärvi, lap. Anárjávri, inari Aanaarjävri, skolt Aanarjäu'rr, szw. Enare träsk) – jezioro w Finlandii, trzecie co do wielkości w tym kraju.

Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen Tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1917. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją. Od zachodu ma ponadto dostęp do Morza Bałtyckiego.Łosoś szlachetny, łosoś atlantycki, łosoś pospolity, łosoś europejski, łosoś (Salmo salar) – ryba z rodziny łososiowatych (Salmonidae).
Widok na jezioro z wyspy Ukko

Położone w północnej części Laponii, na północ od koła podbiegunowego, na wysokości 117–119 m n.p.m. Zajmuje około 1040 km² powierzchni. Jezioro jest zamarznięte w okresie od listopada do czerwca. Ma bardzo rozbudowaną linię brzegową, której długość wynosi około 3300 km. Na zachodnim krańcu jeziora położona jest miejscowość o tej samej nazwie.

Palia jeziorowa, palia amerykańska (Salvelinus namaycush) – gatunek ryby łososiokształtnej z rodziny łososiowatych, zaliczany do rodzaju Salvelinus – obejmującego golce i palie.Morze Barentsa (norw. Barentshavet), do 1853 Morze Murmańskie – marginalne morze w Oceanie Arktycznym, między Europą Północną, archipelagami Svalbard i Ziemią Franciszka Józefa oraz Wyspą Niedźwiedzią i Nową Ziemią. Na zachodzie łączy się z Morzem Norweskim. Powierzchnia morza 1424 tys. km², średnia głębokość 229 m, głębokość maksymalna 600 m. Objętość 316 tys. km³. Morze znajduje się na szelfie kontynentalnym. Południowo-zachodnia część morza nie zamarza w zimie ze względu na wpływ ciepłego prądu Północnoatlantyckiego. Południowo-wschodnia część morza znana jest jako Morze Peczorskie. Morze Barentsa ma duże znaczenie dla transportu i rybołówstwa – istnieją tutaj ważne porty – Murmańsk (Rosja) i Vardø (Norwegia). Przed II wojną światową, dostęp do Morza Barentsa miała również Finlandia: Petsamo było jedynym wolnym od lodu portem. Poważnym problemem jest radioaktywne zanieczyszczenie morza ze względu na działalność rosyjskiej floty jądrowej i norweskiego zakładu do przetwarzania odpadów radioaktywnych. Ostatnio część morskiego szelfu Morza Barentsa w kierunku Spitsbergenu stała się przedmiotem sporów terytorialnych Rosji i Norwegii (jak również innych państw), głównie z powodu występujących tu znacznych zasobów gazu ziemnego.

Wody jeziora Inari odpływają w kierunku północnym przez Paatsjoki do fiordu Varanger (zatoka Morza Barentsa). Jedną z ponad 3 tys. wysp znajdujących się na jeziorze jest Ukko (w inari Äijih), od wieków stanowiąca święte miejsce dla Lapończyków. Na jej północnym krańcu znajdują się skalne groty.

Jezioro – naturalny śródlądowy zbiornik wodny, którego występowanie uwarunkowane jest istnieniem zagłębienia (misy jeziornej), w którym mogą gromadzić się wody powierzchniowe, oraz zasilaniem przewyższającym straty wody wskutek parowania lub odpływu. Większość jezior występuje na obszarach zajmowanych niegdyś przez lodowiec. Woda z topniejącego lodowca wypełniała doliny i tworzyła jeziora. Powstanie mis jeziornych wiąże się przede wszystkim z procesami geologicznymi. Zasilanie należy natomiast przede wszystkim od warunków klimatycznych. Jezioro różni się od stawu występowaniem strefy afotycznej – światło nie dociera do dna uniemożliwiając tam rozwój roślinności.Język północnolapoński (też język saami północny) - jeden z kilku języków używanych przez ugrofiński lud Lapończyków w północnej części Norwegii, Finlandii i Szwecji, o największej liczbie użytkowników.

Jezioro jest oligotroficzne, a jakość wody jest dobra. Nawet w zimie pod lodem poziom tlenu w wodzie jest bardzo wysoki (80% w hypolimnionie i ponad 90% w epilimnionie). Z powodu budowy elektrowni wodnej na Paatsjoki w 1934 roku, obecnie poziom wody w jeziorze jest o pół metra wyższy niż pierwotnie.

Język szwedzki (szw. svenska språket, svenska) – język północnogermański wschodni (wschodnioskandynawski), używany głównie w Szwecji i częściach Finlandii, przez ok. 9 mln ludzi. W Finlandii język szwedzki jest, obok fińskiego, językiem urzędowym, z uwagi na 5% szwedzkojęzycznych obywateli Finlandii zamieszkałych głównie na wybrzeżach tego kraju. Szwedzki jest dość dobrze zrozumiały dla Norwegów i w mniejszym stopniu także dla Duńczyków. Język standardowy w Szwecji, tzw. rikssvenska (szwedzki państwowy) oparty jest na dialektach regionu sztokholmskiego.Laponia (fiń. Lappi, szw. i norw. Lappland, ros. Лапландия, lapońskie Sápmi) – region w północnej Europie, obejmujący swoim zasięgiem Półwysep Kolski w Rosji oraz północne tereny trzech państw nordyckich: Finlandii, Szwecji i Norwegii. Zajmuje obszar ok. 380 000 km².

W wodach jeziora żyją m.in. łososie, trocie wędrowne, palie alpejskie, palie jeziorowe, sieje wędrowne, sielawy, lipienie.

Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Inari (miejscowość)
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Nazewnictwo Geograficzne Świata
    2. Lake Inari (ang.). W: World Lakes Database [on-line]. International Lake Environment Committee. [dostęp 2018-01-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-12-09)].

    Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Mattii Mela: Environment (ang.). Sámi musea Siida, 2006.
  • Inarijärvi (71.111.1.001) (ang.). W: Järviwiki [on-line]. Finnish Environment Institute (SYKE).
  • Inarijärvi - jezioro łososiowe surowej północy (pol.). W: FishinginFinland.fi [on-line]. [dostęp 2018-01-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-01-27)].
  • Troć wędrowna (Salmo trutta m. trutta) – anadromiczna ryba wędrowna, należąca do gatunku Salmo trutta – ekologiczna forma troci atlantyckiej (S. t. trutta).Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.




    Warto wiedzieć że... beta

    Oligotrofizm – stan ubogiej zawartości substancji pokarmowych w zbiornikach wodnych śródlądowych; skąpe osady organiczne, obfite natlenienie; charakterystyczny dla jezior młodych, dużych i głębokich.
    Lipień pospolity, lipień europejski, lipień (Thymallus thymallus) – gatunek słodkowodnej, zimnolubnej ryby łososiokształtnej, gatunek typowy lipieniowatych (Thymallinae).
    Ziemia (łac. Terra) − trzecia, licząc od Słońca, a piąta co do wielkości planeta Układu Słonecznego. Pod względem średnicy, masy i gęstości jest to największa planeta skalista Układu Słonecznego.
    Wielka Encyklopedia Rosyjska (ros. Большая российская энциклопедия, БРЭ) – jedna z największych encyklopedii uniwersalnych w języku rosyjskim, wydana w 36 tomach w latach 2004–2017. Wydana przez spółkę wydawniczą o tej samej nazwie, pod auspicjami Rosyjskiej Akademii Nauk, na mocy dekretu prezydenckiego Władimira Putina nr 1156 z 2002 roku
    Język skolt (lapoński skolt, kolta, koltta, “lapp” , lopar, "rosyjski lapp") − jeden ze wschodnich języków lapońskich, używany przez około 400-osobową grupę żyjącą w Finlandii, na północny zachód od terenów inari i przez kilkanaście osób w Rosji. W Rosji wyróżniono 2 dialekty - notozer i yokan.
    Język inari (inari: anarâškielâ) - język lapoński, którym posługuje się około 300 mieszkańców gminy Inari w północnej Finlandii. Według Sámediggi (Parlamentu Saami w Finlandii) 269 osób używa inari jako pierwszego języka. Jest on uznawany za poważnie zagrożony wyginięciem, ponieważ większość posługujących się nim to osoby w wieku średnim i starsze, jedynie kilkoro dzieci uczy się obecnie inari.
    Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.

    Reklama