Impresjonizm w muzyce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Impresjonizm (fr. impressionisme, łac. impressio „odbicie, wrażenie”) – kierunek w muzyce przełomu XIX i XX wieku, odnoszący się ściśle do poezji symbolistów i malarstwa impresjonistycznego.

Forma muzyczna to ogólna budowa utworu muzycznego, efekt współdziałania elementów dzieła muzycznego. Jest to środek realizacji wyrazu emocjonalnego dzieła muzycznego, za pomocą technik kompozytorskich. Każdy utwór, będąc dziełem niepowtarzalnym, pozostaje w różnym stosunku do formy, a w wielu utworach schematy formalne krzyżują się ze sobą (np. forma pieśni z rondem). Każdy twór kojarzony z daną formą jest nierozerwalnie związany z konkretnym środkiem wykonawczym (obsadą).Język francuski (fr. langue française lub français) – język pochodzenia indoeuropejskiego z grupy języków romańskich. Jako językiem ojczystym posługuje się nim ok. 80 mln ludzi: ok. 65 mln Francuzów, ok. 4,5 mln Belgów (czyli 42%), ok. 1,5 mln Szwajcarów (czyli 20%), a także ok. 8 mln mieszkańców kanadyjskich prowincji Québec, Ontario i Nowy Brunszwik. Ok. 201 milionów osób na całym świecie używa francuskiego jako języka głównego (oszacowanie z 2009 r. według Organisation mondiale de la Francophonie), a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, w których francuski jest jednym z języków urzędowych, bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego, jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, w których jest jedynym językiem urzędowym.

Za początek impresjonizmu w muzyce uważa się rok 1894, będący datą powstania preludium Popołudnie Fauna (Prélude à l'après-midi d'un faune) (1894) Claude’a Debussy’ego, który był głównym reprezentantem tego kierunku. Po śmierci Debussy’ego w 1918 impresjonizm muzyczny zaczął tracić na znaczeniu i ewoluować w neo-, a potem w postimpresjonizm.

Stefan Jarociński (ur. 16 sierpnia 1912 w Wielątkach, zm. 8 maja 1980 w Warszawie) – polski muzykolog, krytyk, pisarz muzyczny.Postimpresjonizm (czyli sztuka po impresjonizmie) – terminem tym określa się różne zjawiska w sztuce francuskiej na przełomie XIX i XX wieku, wywodzące się z impresjonizmu, ale w dużej mierze odrzucające go. Ramy czasowe określa się też bardziej precyzyjnie jako czas od ostatniej wystawy impresjonistów w 1886 roku do pierwszej wystawy fowistów w 1905.

Obok Debussy’ego do impresjonistów zalicza się również Maurice'a Ravela, Paula Dukasa, Alberta Roussela, Lili Boulanger, Cyrila Scotta, Fredericka Deliusa, Ottorina Respighiego, Manuela de Fallę, Karola Szymanowskiego.

Charakterystyczną cechą impresjonizmu muzycznego jest programowość inspirowana np. folklorem, starożytnością, egzotyką, zjawiskami przyrody itp. W porównaniu z romantyzmem zmianie uległ sposób orkiestracji odchodzący od masywnego brzmienia orkiestrowego tutti i traktujący preferencyjne pojedyncze instrumenty.

Dynamika (gr. dynamikós oznaczające: posiadający siłę) – jeden z elementów dzieła muzycznego, określający siłę dźwięku.Faktura – w muzyce to rodzaj użytych przez kompozytora środków właściwych danej technice instrumentalnej lub wokalnej.

Nowy, impresjonistyczny stosunek do formy przejawił się w fakturze (szybkie figuracje, zestawianie rejestrów niskich i wysokich), sposobie traktowania dynamiki (zwłaszcza w rozszerzeniu poziomów piana: piano – pianissimo – piano pianissimo), w doborze instrumentów i ich rejestrów, we wzbogacaniu środków artykulacyjnych i w odpowiednim dysponowaniu nimi w toku utworu, w stosowaniu efektów harmonicznych (skala całotonowa, puste brzmienia kwartowo-kwintowe, paralelizmy sekundowe itp.).

Achille-Claude Debussy (ur. 22 sierpnia 1862 w Saint-Germain-en-Laye, zm. 25 marca 1918 w Paryżu) pochowany na Cmentarzu Passy – francuski kompozytor, przedstawiciel impresjonizmu muzycznego.Figuracja (łac. figuratio – kształtowanie) – szybki przebieg pasażowy lub skalowy, wiążący się często z powtarzaniem łatwo identyfikowanej figury lub motywu; typowy szczególnie dla wariacji oraz rozwijania chorału czy melodii hymnicznej (zob. organowy chorał figurowany). Figuracja może być efektem stosowania dyminucji lub kolorowania, czyli zdobienia podstawowych wysokości (np. poprzez wypełnienie krokami melodycznymi przestrzeni między różnymi wysokościami). Stosuje się terminy figuracji harmonicznej (zob. bas Albertiego) i melodycznej.

Słowa impresjonizm użyto wobec muzyki po raz pierwszy w charakterze krytyki, wobec utworu Wiosna na orkiestrę i chór żeński Claude’a Debussy’ego, pisząc: Pan Debussy... ma widoczną, a nawet zbyt widoczną skłonność do poszukiwania niezwykłości. Stwierdza się u niego poczucie barwy muzycznej, wszelako nadmiar tego poczucia każde mu łatwo zapominać o znaczeniu precyzji w rysunku i formie. Należałoby sobie wielce życzyć, aby wystrzegał się owego mętnego impresjonizmu, który jest jednym z najgroźniejszych wrogów prawdy w dziełach sztuki. Po paru latach porównanie do impresjonizmu dla wielu nabierało charakteru komplementu, jednakże sam Debussy stanowczo protestował przeciwko określeniu „impresjonizm” w stosunku do swojej twórczości, określeniem głębszym i odpowiedniejszym jest symbolizm muzyczny.

Impresjonizm (fr. impressionisme, łac. impressio „odbicie, wrażenie”) – kierunek w kulturze europejskiej, później także w amerykańskiej, zapoczątkowany przez paryskich malarzy i trwający kilka dekad na przełomie XIX i XX wieku. Karol Maciej Szymanowski herbu Korwin / Ślepowron (ur. 3 października 1882 w Tymoszówce, zm. 29 marca 1937 w Lozannie) – polski kompozytor, pianista, pedagog i krytyk muzyczny. Wraz z Grzegorzem Fitelbergiem, Ludomirem Różyckim i Apolinarym Szeluto należał do grupy kompozytorów Młodej Polski. Obok Fryderyka Chopina jest uznawany za jednego z najwybitniejszych polskich kompozytorów.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Pasler 2004 ↓.
  2. Chodkowski 1995 ↓, s. 381–382.
  3. Chomiński i Wilkowska-Chomińska 1990 ↓, s. 189.
  4. Stefan Jarociński, Debussy. Kronika życia. Kraków 1972, , s. 117.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Encyklopedia muzyki. Andrzej Chodkowski (red.). Warszawa: PWN, 1995, s. 381–382. ISBN 83-01-11390-1. (pol.)
  • Józef Chomiński, Krystyna Wilkowska-Chomińska: Historia muzyki. T. 2. Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1990. ISBN 83-224-0383-6. (pol.)
  • Jann Pasler: Impressionism. W: The New Grove Dictionary of Music and Musicians, vol. B. Oxford University Press, 2004. ISBN 978-0-19-517067-2. (ang.)




  • Warto wiedzieć że... beta

    Cyril Meir Scott (ur. 27 września 1879 w Oxton w hrabstwie Cheshire, zm. 31 grudnia 1970 w Eastbourne) – angielski kompozytor i pianista.
    Manuel de Falla - (urodzony 23 listopada 1876 w Kadyksie - zmarł 14 listopada 1946 w Argentynie). Jeden z najwybitniejszych kompozytorów hiszpańskich. Przedstawiciel kierunku narodowego, impresjonizmu i neoklasycyzmu.
    Artykulacja – jeden z elementów dzieła muzycznego, określający sposób wydobycia i kształtowania dźwięku. Artykulacji kształtuje także frazowanie i nadaje utworowi muzycznemu odpowiedni wyraz i dopełnia go pod względem technicznym.
    Lili Marie-Juliette Boulanger (ur. 21 sierpnia 1893 w Paryżu, zm. 15 marca 1918 w Mézy, Seine-et-Oise), kompozytorka francuska, siostra i uczennica Nadii Boulanger.
    Łacina, język łaciński (łac. lingua Latina, Latinus sermo) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym.

    Reklama