• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ikonoklazm w Bizancjum



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Georgije Ostrogorski (nazwisko często podawane w obcych brzmieniach: ang. George Alexandrovič Ostrogorsky, niem. Georg Ostrogorski, ros. Георгий Александрович Острогорский; ur. 19 stycznia 1902 w Petersburgu, zm. 24 października 1976 w Belgradzie) – serbski historyk urodzony w Rosji, międzynarodowej sławy bizantynolog.Anatolia (tureckie Anadolu) – kraina, należąca do Turcji, na półwyspie Azja Mniejsza (którego jest synonimem), leżąca między Morzem Czarnym a Zatoką Aleksandretty.
    Karta z pochodzącego z pierwszej połowy IX wieku Psałterza Chłudowa z miniaturą przedstawiającą niszczenie świętych wizerunków.

    Ikonoklazm w Bizancjum (gr. Εἰκονομαχία, w łacińskiej pisowni Eikonomachia co dosłownie znaczy „walka z obrazami”) – zjawisko które miało miejsce w Cesarstwie Bizantyńskim w VIII wieku oraz w pierwszej połowie IX. Polegało ono na całkowitym zakazie oddawania kultu obrazom przez chrześcijan na obszarze podporządkowanym cesarzom Bizancjum. Ikonomachia dzieli się na dwa okresy; pierwszy z lat 730–787, oraz z lat 814–843. Czas ikonoklazmu charakteryzuje się walką pomiędzy przeciwnikami kultu ikon czyli ikonoklastami, oraz zwolennikami obrazów, czyli ikonofilami. Ostatecznie ci drudzy wygrali, a same ikony stały się bardzo ważnym elementem w religijności wiernych Kościoła prawosławnego.

    Patriarcha Antiochii – tradycyjny tytuł przysługujący biskupowi Antiochii, jeden z patriarchów w Kościołach Wschodnich. Z czasem doszło do podziałów i powstaniu kilku odrębnych stolic patriarszych.Małżeństwo – związek dwóch osób, zazwyczaj kobiety i mężczyzny, zatwierdzony prawnie i społecznie, regulowany zasadami, obyczajami, przekonaniami i postawami, określającymi prawa i obowiązki stron małżeństwa (partnerów) oraz status ich możliwego potomstwa. Małżeństwu powszechnie przypisuje się rolę założycielską wobec rodziny, co wiąże się z opieką nad dziećmi, ich wychowaniem i socjalizacją. Małżeństwo jest zazwyczaj potwierdzone przez ślub uznający jego strony za małżonków oraz niesie za sobą skutki prawne określone prawem małżeńskim.

    Źródła[ | edytuj kod]

    Anioł ciągnący za włosy spętanego ikonoklastę. Miniatura pochodzi z Psałterza Chłudowa.

    Zasadniczym problemem z jakim zmagają się od wieków historycy studiujący zagadnienie ikonoklazmu jest stronniczość źródeł. Niemal wszystkie bowiem które przetrwały i którymi dysponujemy do naszych czasów były pisane przez zwolenników ikon. Tendencja ta jest silna zarówno w dziełach historycznych, jak i kronikarskich, jednak najmocniej zaznacza się w hagiografiach pisanych w formie panegiryków. Ich bohaterami są męczennicy prześladowani przez ikonoklastów. Najcenniejszą hagiografią jest Żywot św. Stefana Młodszego z 808 roku i dotyczący wydarzeń z 767. Dzieło to opisuje bogato i w szczegółach sytuację ikonofilów, a zwłaszcza mnichów w czasach cesarza Konstantyna V. Istotnymi źródłami traktującymi o walkach ikonoklastycznych są kroniki Teofana Wyznawcy, listy patriarchy Germana, oraz trzy homilie Jana z Damaszku. Z kolei w dziele zatytułowanym Nuthesia gerontos peri ton hagion eikonon znajduje się dysputa teologiczna między Jerzym z Cypru a którymś z ikonoklastów. Wśród pism teologicznych z drugiego okresu ikonoklastycznego do najważniejszych należą traktaty i listy Teodora Studyty, czy też prace patriarchy Nikefora. Niemniej cenne są Akta VII soboru powszechnego z Nikei zwołanego przez cesarzową Irenę w 787. Z bogatej niegdyś spuścizny autorów ikonoklastycznych bezpośrednio nic nie pozostało, gdyż wedle nakazu soboru z Nikei wszystkie zostały zniszczone. Prawdopodobnie to samo stało się z dziełami przeciwników ikon po soborze zorganizowanym w 843 roku. Na podstawie Akt VII soboru w Nikei, który był przyjaźnie nastawiony do kultu obrazów, historycy mogą zrekonstruować decyzje wcześniejszego, przeciwnego ikonom soboru z 754.

    Język średniogrecki – termin używany przez lingwistów na określenie czwartej fazy w rozwoju i ewolucji języka greckiego w okresie między założeniem Konstantynopola w roku 330 a jego upadkiem w roku 1453. Ponieważ język ten stanowił język całej epoki bizantyjskiej przeto często nazywany jest greką bizantyńską.Ikona (gr. εικων, eikón oznaczające obraz) – obraz sakralny, powstały w kręgu kultury bizantyńskiej wyobrażający postacie świętych, sceny z ich życia, sceny biblijne lub liturgiczno-symboliczne. Charakterystyczna dla chrześcijańskich Kościołów wschodnich, w tym prawosławnego i greckokatolickiego. Pierwowzorem ikon, były prawdopodobnie, ponieważ nie ma pewności wśród historyków sztuki portrety grobowe z Fajum bądź wczesnochrześcijańskie malarstwo katakumbowe.

    Przyczyny zjawiska[ | edytuj kod]

    Miniatura przedstawiająca dyskusję z cesarzem na temat kultu obrazów.
    Miniatura przedstawiająca patriarchę Nikefora, który wysyła petycję do cesarza Michała II z prośbą o przywrócenie kultu obrazów.

    Przez wieki istnienia chrześcijaństwa na terenach Azji Mniejszej oraz Grecji kult świętych obrazów nabrał ogromnego znaczenia dla religijności mieszkańców Bizancjum. W niektórych kręgach był jednak potępiany, ponieważ widziano w nim przejaw sprzecznego z wiarą chrześcijańską bałwochwalstwa. Ta grupa nie odbierała obrazów świętych jako symboli, lecz traktowali je jako próbę wyobrażenia czegoś, czego człowiek nie będzie w stanie nigdy pojąć. Poglądy te były szczególnie silne we wschodniej części Cesarstwa, gdzie silnie oddziaływały różnorakie prądy religijne których reprezentantami byli monofizyci czy paulicjanie. Według ikonofilów cesarz Leon III Izauryjczyk wprowadził zakaz kultu obrazów, ponieważ wpłynęły na niego poglądy muzułmańskie i żydowskie. W tych religiach panował zakaz odtwarzania wizerunku Boga pod postacią rzeźb, czy obrazów, a Leona posądzano o sympatie promuzułmańskie dając mu przydomek saracenofil. Cesarz ten rządzący od 717 roku wywodził się właśnie ze wschodnich rubieży Bizancjum. Urodził się w Syrii, przebywał na wschodzie wiele lat i nim został głową państwa, w wojsku pełnił funcję stratega azjatyckiego temu Anatolikon. Także wśród wyższego duchowieństwa w Azji Mniejszej było wielu przeciwników ikon, na przykład u biskupa Nakolii Konstantyna, jednego z inicjatorów ruchu. Biorąc pod uwagę, iż życiorys Leona III opisywali głównie jego przeciwnicy, ciężko dziś dojść jakie znaczenie miały dla niego wpływy islamu i czy rzeczywiście były tak wielką inspiracją. Zdaniem serbskiego bizantynologa Georga Ostrogorskiego kryzys ikonoklastyczny był bardzo złożony, wychodził poza dziedzinę religii i wkraczał w sferę gospodarki i polityki. Według serbskiego badacza chodziło o oczyszczenie wiary z zabobonów i próbę zmiany religijności mieszkańców Bizancjum na bardziej korzystną dla władców, którzy zamiast chrześcijan kontemplujących chcieli otrzymać wojowników gotowych do walki z niechrześcijańskimi wrogami. Dla Ostrogorskiego nie bez znaczenia jest fakt, że w VII wieku Bizancjum potrzebowało żołnierzy, a istnienie samego państwa było mocno zagrożone przez nacierających od wschodu Arabów. Nawet jeżeli ta hipoteza jest słuszna, wysiłki cesarzy przyniosły odwrotny skutek, czyli ogromny kryzys wewnętrzny. Innym aspektem jest walka z klasztorami, która przynosiła korzyści finansowe poprzez konfiskowanie majątków zakonników. W wyniku hojnych darowizn ze strony wiernych klasztory były bogate i wpływowe. Ponadto krok ten ograniczał polityczne wpływy mnichów, likwidował miejsca pielgrzymkowe do świętych relikwii i tym samym umacniał stanowisko cesarza. Choć intencje władców Bizancjum są w tym względzie oczywiste, to jednak polityka wobec zakonów nie wyjaśnia całkowicie przyczyn samego ikonoklazmu. Stanowi on powrót do sporów chrystologicznych, które już wcześniej targały Bizancjum, zwłaszcza od V do VII wieku.

    Unia hipostatyczna (unia osobowa) – jeden z podstawowych terminów chrystologicznych określający związek boskiej i ludzkiej natury Jezusa Chrystusa po Wcieleniu.Sobór w Hierei – sobór zwołany w lutym 754 roku w miejscowości Hierea, niedaleko Chalcedonu, przez cesarza bizantyjskiego Konstantyna V. Główną ideą było usankcjonowanie ikonoklazmu jako obowiązującej doktryny Kościoła. W intencji uczestników miał mieć rangę soboru powszechnego, jednak jego nauczanie zostało odrzucone zarówno przez prawosławie, jak i Kościół zachodni.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Chrześcijaństwo, chrystianizm (gr. Χριστιανισμóς, łac. Christianitas) – monoteistyczna religia objawienia, bazująca na nauczaniu Jezusa Chrystusa zawartym w kanonicznych ewangeliach. Jej wyznawcy uznają w nim obiecanego Mesjasza i Zbawiciela, który ustanowił Królestwo Boże poprzez swoje Zmartwychwstanie. Kanon wiary chrześcijańskiej został spisany w Nowym Testamencie i przekazywany jest przez Kościoły.
    Chrystologia – jeden z działów teologii zajmujący się refleksją nad Osobą Jezusa Chrystusa w świetle wiary chrześcijańskiej.
    Teolog – specjalizacja akademicka, której tematem jest systematyczne, wykorzystujące metody filozoficzne, historyczne i in., studium objawionych prawd religijnych dotyczących Boga oraz Jego relacji do świata, w myśl maksymy (łac.) fides quaerens intellectum - wiara szukająca zrozumienia. Najczęściej związana z chrześcijaństwem. Poprzez zapożyczenie, czasem teologami nazywa się nauczycieli innych religii, jak judaizm czy islam.
    Serbowie (Срби) – naród południowosłowiański mieszkający głównie w Serbii, Chorwacji, Bośni, Słowenii, Macedonii, Czarnogórze i Stanach Zjednoczonych. Jest ich ogółem około 13 mln. Mówią w swoim języku narodowym serbskim. W większości są prawosławnymi.
    Grzegorz II (ur. ok. 660 w Rzymie, zm. 11 lutego 731 tamże) – święty Kościoła katolickiego, papież w okresie od 19 maja 715 do 11 lutego 731.
    Ikonoklazm (gr. eikōn – „obraz"; klao – „łamać", „obrazoburstwo") – ruch szerzący się w VIII-IX wieku na terenach Bizancjum i państwa Franków oraz w Niderlandach w XVI w.
    Islam (arab. الإسلام ; al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie. Świętą księgą islamu jest Koran, a zawarte w niej objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.898 sek.