Ignaz Moscheles

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Ignaz Moscheles (ur. 23 maja 1794 w Pradze, zm. 10 marca 1870 w Lipsku) – niemiecki pianista, dyrygent i kompozytor żydowskiego pochodzenia.

Lipsk (niem. Leipzig; górnołuż. Lipsk; czes. Lipsko; łac. Lipsia) – miasto na prawach powiatu, najliczniejszy ośrodek Saksonii i drugi, po Berlinie, Niemiec wschodnich. Miasto należy do aglomeracji Lipsk-Halle, która liczy ok. 996 100 mieszkańców (2009).Litewska Biblioteka Narodowa im. Martynasa Mažvydasa (lit. Lietuvos nacionalinė Martyno Mažvydo biblioteka) – litewska biblioteka narodowa założona w 1919 roku w Kownie, przeniesiona w 1963 roku i działająca do dziś w Wilnie.

Życiorys[ | edytuj kod]

Początki kariery[ | edytuj kod]

Urodził się w żydowskiej rodzinie mówiącej po niemiecku. W wieku 10 lat rozpoczął naukę gry na fortepianie u Bedřicha Diviša Webera, dyrektora Praskiego Konserwatorium. Weber kładł szczególny nacisk na studiowanie dzieł J.S. Bacha, W.A. Mozarta oraz M. Clementiego. Moscheles odkrył już wówczas Sonatę Patetyczną L. van Beethovena i z wielkim zapałem zapoznawał się z każdym nowym dziełem tego kompozytora. Po wczesnej śmierci ojca, przeprowadził się w 1808 roku do Wiednia. Zaczął studiować kontrapunkt u J.G. Albrechtsbergera oraz kompozycję u A. Salieriego. W tym czasie zmienił imię z „Isaac” na Ignaz. Był jednym z wiodących wiedeńskich wirtuozów podczas kongresu Wiedeńskiego w l. 1814–1815, w tym czasie napisał Alexander Variations, Op. 32 na fortepian i orkiestrę. Wiedniu też został bliskim przyjacielem Giacomo Meyerbeera (tzn. Jakoba Liebmanna Beera, naówczas znanego pianisty, a jeszcze nie kompozytora) a ich improwizowane duety fortepianowe zyskały uznanie publiczności. Do rywali Moschelesa należeli w latach 20. XIX w.: Hummel i Kalkbrenner, Cramer, Herz i Weber, mimo tego z Hummlem i Kalkbrennerem połączyła go przyjaźń. L. van Beethovena tak ujęły zdolności młodego Moschelesa, którego spotkał w Wiedniu, iż powierzył mu przygotowanie wyciągu fortepianowego swej opery Fidelio, zleconego przez jego wydawcę Artaria. Na końcu jego rękopisu, przed przedłożeniem Beethovenowi, Moscheles napisał: „Fine mit gottes Hülfe” („Skończone z Bożą pomocą”). Beethoven pochwalił wersję Moschelesa, ale dodał słowa: „O Mensch, selber dir hilf” („O człecze, pomóż sobie sam”). Dobre relacje Moschelesa z Beethovenem okazały się ważne dla obydwu pod koniec życia Beethovena. W latach 1815–1825 koncertował w Europie, m.in.: Paryżu, Londynie, Pradze oraz w Berlinie, gdzie w 1821 spotkał 15-letniego Feliksa Mendelssohna.

Królewska Akademia Muzyczna (ang. Royal Academy of Music) – brytyjska organizacja artystyczna powstała w Londynie w 1720 roku. Patronował jej Jerzy I, król Wielkiej Brytanii, a nad jej tworzeniem pracowali kompozytorzy Georg Friedrich Händel, Attilio Ariosti, Giovanni Battista Bononcini. W tamtym czasie miała formę przedsiębiorstwa rozrywkowego. Kontrapunkt (z łaciny punctus contra punctum, w dosłownym tłumaczeniu: nuta przeciw nucie) – technika kompozytorska, która polega na prowadzeniu kilku niezależnych linii melodycznych (polifonia) zgodnie z określonymi zasadami harmonicznymi i rytmicznymi. Kontrapunkt można podzielić na kontrapunkt ścisły (kanon) i swobodny (m.in. fuga). W drugim, węższym znaczeniu jest określeniem dla głosu współdziałającego z tematem.

Wiara i rodzina[ | edytuj kod]

Charlotte Emden Moscheles (Henri Lehmann, 1837)

W 1825 roku ożenił się w synagodze w Hamburgu z pochodzącą z tego miasta Charlottą Emden (1805–1889), córką żydowskiego bankiera z Hamburga i kuzynką Heinricha Heinego. Osiedlili się w Londynie, gdzie w 1833 roku urodził im się syn Felix, który otrzymał imię po swoim ojcu chrzestnym – Mendelssohnie.

Johann Baptist Cramer (ur. 24 lutego 1771 w Mannheim, zm. 16 kwietnia 1858 w Londynie) – niemiecki pianista i kompozytor.Karl Franz Brendel (ur. 26 listopada 1811 w Stolbergu, zm. 25 listopada 1868 w Lipsku) – niemiecki krytyk muzyczny, dziennikarz i muzykolog, syn odnoszącego sukcesy inżyniera górnictwa, Christiana Friedricha Brendela.

Moscheles był nadal praktykującym Żydem w Wiedniu w latach 1814–1815. Jego żona odnotowała, że był członkiem wspólnoty w Wiedniu i że napisał dla niej oratorium sławiące pokój. Przez całe swe życie, jak wielu innych muzyków żydowskiego pochodzenia, pozostawał blisko innych muzyków podobnego pochodzenia takich jak Felix Mendelssohn, Anton Rubinstein, Joseph Joachim i Ferdinand Hiller. On też pozostał w kontakcie z mecenasami żydowskiego pochodzenia takich jak rodziny: Eskeles w Wiedniu, Leo w Paryżu i Rothschildowie w Anglii. Jednak, gdy osiadł w Anglii przystąpił do Kościoła Anglikańskiego. Jego dzieci, dwaj synowie i trzy córki, wszystkie zostały ochrzczone przy narodzinach a on i jego żona przyjęli chrzest w r. 1832. Państwo Moscheles byli rodzicami malarza Felixa (1833–1917), ich drugiego syna i Sereny Anny Moscheles (1830–1902), ich drugiej córki a żony Georga Rosena, który był orientalistą, jak i jego brat Friedrich August Rosen, inny z przyjaciół Mendelssohna. Jego wnuczka Jelka Rosen, także malarka, poślubiła kompozytora Fredericka Deliusa. Moscheles podróżował wiele w Europie jako pianista i dyrygent, w końcu osiadł w Londynie w latach 1825–1846, w r. 1832 został członkiem zarządu Royal Philharmonic Society. Mimo chrztu nigdy nie wyparł się swych żydowskich korzeni i często zabierał swą rodzinę w odwiedziny do krewnych w Pradze, wszystkich, którzy zachowali wierność korzeniom.

Karlowe Wary (czes. Karlovy Vary, niem. Karlsbad) – miasto statutarne w zachodnich Czechach, stolica kraju karlowarskiego. Leży w Zagłębiu Sokołowskim, u podnóża szczytów Lasu Sławkowskiego, u zbiegu rzek Ochrzy i Ciepłej.Jakob Ludwig Felix Mendelssohn Bartholdy (ur. 3 lutego 1809 w Hamburgu, zm. 4 listopada 1847 w Lipsku) – niemiecki kompozytor okresu romantyzmu. Uważany za najwybitniejsze cudowne dziecko po Mozarcie.

Okres londyński[ | edytuj kod]

W Londynie Moscheles nauczał gry na fortepianie w Królewskiej Akademii Muzycznej. Do jego uczniów należeli m.in.: Henry Litolff i Sigismund Thalberg. Został również dyrygentem Philharmonic Society.
Po okresie wiedeńskim nastąpiła seria koncertów w europejskim tournee (w jej trakcie, gdy Moscheles koncertował w Karlowych Warach, młody wówczas Robert Schumann słuchając go zapragnął zostać pianistą). Ale szczególnie ciepłe powitanie czekało Moschelesa w Londynie, gdzie w r. 1822 przyznano mu honorowe członkostwo London Academy of Music (później zwanego Royal Academy of Music). W końcu r. 1822 napisał „czuję się coraz bardziej i bardziej w Anglii jak w domu” i zdecydował się osiąść tam po wraz z żoną. Moscheles odwiedził większość wielkich stolic Europy, nim po raz pierwszy pojawił się w Londynie w r. 1822 a tam zapewnił sobie przyjaźń Muzio Clementi i Johann Baptist Cramer. Moscheles był też studentem Muzio Clementi. W marcu 1823 Moscheles opłacił długą wizytę do Bath w Somerset i zaczął pracę nad jego Koncertem fortepianowym Nr. 4 (op. 64). Na wycieczce do Bristolu, Coleridge mówi, że „Moscheles rozkoszował się widokiem kanału bristolskiego i dodał, co może być piękniejszą niż pierwszy widok walijskich gór od Clifton? czarującą panoramą? Właściwe miejsce, by napisać adagio; niebieskie góry tworzą tak wspaniałe tło dla tego jasnego kanału”. Koncert fortepianowy miał swe pierwsze wykonanie, w Londynie, niedługo później, 16 czerwca 1823. W 1824 przyjął zaproszenie od Abrahama Mendelssohn Bartholdy w Berlinie, by dać lekcje jego dzieciom Felixowi i Fanny. Stwierdził: „To jest rodzina jakiej nigdy nie widziałem. Felix, chłopiec lat piętnastu jest zjawiskiem. Czym są wszystkie cudy w porównaniu z nim?... On jest już dojrzałym artystą. Jego starsza siostra Fanny jest też nadzwyczajnie utalentowana”. Wkrótce potem napisał: „Tego popołudnia... Dałem Felixowi Mendelssohnowi jego pierwszą lekcję, nie tracąc z oka ani na chwilę faktu, że usiadłem obok mistrza, nie ucznia”. W ten sposób zaczęła się związek nadzwyczajnej intensywności, który trwał przez resztę życia Mendelssohna i po jego śmierci (w r. 1847). Moscheles był odpowiedzialny za sprowadzenie Felixa do Londynu pierwszy raz w 1829 – Abraham powierzył Felix jego opiece w tej wizycie. Moscheles ostrożnie przygotował grunt. W Londynie, prócz dawania regularnych i odnoszących sukcesy występów, został również doradcą muzycznym w wieczorach Rothschildów, stał się bezcenną pomocą dla sir George’a Smarta i Philharmonic Society, doradzając im utalentowanych europejskich muzyków, których spotkał w czasie swego tournee. Kiedy sir George Smart sam objeżdżał Europę w 1825 poszukując nowej muzyki i muzyków dla Philharmonic Society, Moscheles zaopatrzył Smarta w spis kontaktów i listy polecające, obejmujące zarówno Beethovena i Mendelssohna. (W Pradze, brat Moschelesa działał jako przewodnik sir Smarta). Smart odwiedził Mendelssohnów w Berlinie i był pod wrażeniem zarówno Felixa, jak i Fanny. To doprowadziło do zaproszenia Mendelssohna do dyrygowania w Philharmonic Society w czasie jego wizyty w r. 1829. W 1827 Moscheles służył jako pośrednik między Philharmonic Society a umierającym Beethovenem. Pomógł przekonać Philharmonic Society, by posłać Beethovenowi rozpaczliwie potrzebne fundusze w okresie jego choroby. W zamian, Beethoven zaoferował się napisać dla Philharmonic Society swą (niedokończoną) Dziesiątą Symfonię. Wielki sukces Mendelssohna w Anglii począwszy od 1829, aż po kres jego życia stanowił też po części odbicie starań jego przyjaciela. Nawet gdy muzyka Moschelesa była postrzegana jako trochę staromodna, był on wciąż bardzo poszukiwany jako nauczyciel muzyki a wśród jego uczniów znalazło się wiel dzieci bogaczy i arystokratów. Został też wyznaczony na pianistę ks. Alberta, posadę, która mimo wszystko potwierdzała jego status. Moscheles nigdy nie przestał promować muzyki Beethovena i dał wiele recitali z jego utworami. W 1832 dyrygował londyńską premierą Missa Solemnis L. van Beethovena oraz jego IX Symfonią, a także przetłumaczył biografię Beethovena autorstwa F. Schindlera na język angielski. Był wczesnym wykonawcą recitali fortepianowych – koncertów muzyki fortepianowej solo, innowacji, o której dyskutowali Liszt i Moscheles. Moscheles ponownie wprowadził klawesyn jako solowy instrument koncertowy. Grywał też często wraz z Mendelssohnem w Londynie (i w innych miejscach) – do najbardziej ulubionych przez obu muzyków były koncerty Bacha na kilka instrumentów klawiszowych. Przy tych okazjach Mendelssohn i Moscheles stali się znani ze współzawodnictwa w improwizowanych kadencjach. Koncerty na trzy klawesyny bywały wykonywane m.in. z Thalbergiem przy trzeciej klawiaturze, albo z Clarą Schumann. Moscheles często występował jako dyrygent, zwł. dzieł Beethovena.

Nationalencyklopedin – największa, szwedzka encyklopedia współczesna. Jej stworzenie było możliwe dzięki kredytowi w wysokości 17 mln koron, którego udzielił rząd szwedzki w 1980 roku i który został spłacony w 1990. Drukowana wersja składa się z 20 tomów i zawiera 172 tys. haseł. Wersja internetowa zawiera 260 tys. haseł (stan z czerwca 2005). Inicjatorem projektu był rząd szwedzki, który rozpoczął negocjacje z różnymi wydawcami. Negocjacje zakończyły się w 1985, kiedy na wydawcę został wybrany Bra Böcker z Höganäs. Encyklopedia miała uwzględniać kwestie genderowe i związane z ochroną środowiska. Pierwszy tom ukazał się w 1989 roku, ostatni w 1996. Dodatkowo w roku 2000 ukazały się trzy dodatkowe tomy. Encyklopedię zamówiło 54 tys. osób. W 1997 roku ukazało się wydanie elektroniczne na CD, a w 2000 pojawiło się wydanie internetowe, które jest uzupełniane na bieżąco.International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

Okres lipski[ | edytuj kod]

I. Moscheles w latach 60. XIX w. (zdjęcie Augusta Brascha).

W 1846 roku Moscheles ostatecznie opuścił Londyn i został profesorem gry na fortepianie w założonym przez Feliksa Mendelssohna konserwatorium w Lipsku. W mieście tym pozostał do śmierci w 1870 roku.

Choć w Londynie Moscheles kontynuował komponowanie i wyruszał stamtąd na tournee z koncertami, to był uzależniony od dochodów z nauki i czuł nacisk z tego powodu. Stąd, kiedy Mendelssohn założył Konserwatorium w Lipsku w 1843, był zdecydowany ściągnąć Moschelesa jako kolegę, oferując mu czas na planowane koncerty i komponowanie. Po kilku latach, w 1846, Moscheles chętnie przyjął tę pozycję, dzięki której został długoletnim i prominentnym członkiem wydziału Konserwatorium, ucząc gry na fortepianie przez kilka dekad. Konserwatorium stało się w rezultacie miejscem kultu muzycznego dziedzictwa Mendelssohna. Krytyk i pianista Edward Dannreuther, który studiował u Moschelesa w Lipsku w l. 1859–1863, napisał później: […] szeptano, że dwa stare fortepiany w Sali fortepianów w Konserwatorium miały zwyczaj robić próbę Koncertu d-moll Mendelssohna zupełnie same, od wpół do pierwszej w niedzielę w nocy, aż do piania kura! Siła zwyczaju, przypuszczalnie. Tamże przyszło Moschelesowi przeprowadzić kontratak na Wagnera (po drugim ataku na Mendelssohna (i Meyerbeera) w jego głośnym artykule „Das Judenthum w der Musik” („Żydzi w muzyce”), w którym zażądał rezygnacji z zarządu Konserwatorium redaktora Wagnera, Franza Brendela). Tak jak Mendelssohn, Moscheles wierzył, że muzyka osiągnęła swój złoty wiek podczas w czasach od Bacha do Beethovena i był podejrzliwy (chociaż niekoniecznie wrogi) względem nowych kierunków takich jak te rozwijane przez Wagnera, Liszta i Berlioza. Mimo to, jego osobiste stosunki z wszystkimi (prócz być może Wagnera) pozostały serdeczne. Spuścizna Mendelssohna w Wielkiej Brytanii powodowała, że Konserwatorium w Lipsku miało świetną renomę wśród angielskich muzyków a pośród tych, którzy studiowali tam za czasów Moschelesa byli Arthur Sullivan i Charles Villiers Stanford; z polskich kompozytorów do uczniów Moschelesa w konserwatorium lipskim należeli Aleksander Michałowski i Władysław Tarnowski. Moscheles umarł w Lipsku 10 marca 1870, dziewięciu dni po swej ostatniej próbie z lipską orkiestrą Gewandhausu.

Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.Fortepian – strunowy (chordofon), młoteczkowy, klawiszowy instrument muzyczny, zaliczany do rodziny cytr. Współczesny fortepian dysponuje skalą od A2 (czasami najlepsze koncertowe od F2; instrumenty z pocz. XIX wieku od C1 ) do c (88 dźwięków/klawiszy).

Krąg przyjaciół i rywali[ | edytuj kod]

Moscheles należał do największych wirtuozów XIX wieku. Przyjaźnił się z Hummlem, Kalkbrennerem, Mendelssohnem; do jego największych rywali należeli J.B. Cramer, H. Herz i C.M. Weber.

Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Polona – polska biblioteka cyfrowa, w której udostępniane są zdigitalizowane książki, czasopisma, grafiki, mapy, muzykalia, druki ulotne oraz rękopisy pochodzące ze zbiorów Biblioteki Narodowej oraz instytucji współpracujących.
Dictionary of National Biography (DNB) – słownik biograficzny stanowiący standardowy punkt odniesienia w dziedzinie biografii znanych postaci brytyjskiej historii, publikowany od 1885. W 1996 Uniwersytet Londyński opublikował wolumin korekcji zebranych na podstawie Biuletynu Instytutu Badań Historycznych. Zaktualizowany Oxford Dictionary of National Biography (ODNB) został opublikowany 23 września 2004 jako 60-tomowe wydawnictwo i publikacja on-line.
Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.
Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
Missa Solemnis (Msza uroczysta) D-dur op. 123 Ludwiga van Beethovena uważana jest za największe, obok Mszy h-moll BWV 232 J. S. Bacha oraz Requiem d-moll KV626 i Wielkiej mszy c-moll KV 427 W. A. Mozarta, dzieło sakralne w historii muzyki. Określana jest często mianem mszy symfonicznej z powodu swych rozmiarów i struktury.
Dyrygent – osoba kierująca zespołami muzycznymi, takimi jak orkiestry symfoniczne, orkiestry smyczkowe, orkiestry dęte, zespoły kameralne, chóry, zespoły wokalne, zespoły wokalno-instrumentalne, a także kierująca wykonaniami oper i spektakli muzycznych.
Ludwig van Beethoven (wymowa niemiecka: luːtvɪç fan ˈbeːthoːfn, ur. 15-17 grudnia 1770 w Bonn, zm. 26 marca 1827 w Wiedniu) – kompozytor i pianista niemiecki, ostatni z tzw. klasyków wiedeńskich, a zarazem prekursor romantyzmu w muzyce, uznawany za jednego z największych twórców muzycznych wszech czasów.

Reklama