Ibonia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Iboniaepos malgaski, część epopei Andriambahoaka, przekazywany w tradycji ustnej przez ludy Merina na Madagaskarze przez kilkaset lat; spisany w XIX wieku. Ibonia jest przykładem hainteny, formy tradycyjnej poezji malgaskiej.

Królestwo Merina (także Imerina, Królestwo Madagaskaru) – historyczne królestwo na terenie Madagaskaru istniejące między XVI a XIX wiekiem. Państwo ludu Merina założyli po 1540 spadkobiercy Andriamanelo, wodza miasta Alasora na wyżynie Imerina położonej w centrum wyspy. Za rządów Andrianampoinimeriny (ok. 1745 – ok. 1810) państwo podporządkowało sobie niemal wszystkie pozostałe królestwa na wyspie. W takiej formie dotrwało do czasów francuskiej inwazji w 1883, zakończonej aneksją wyspy 13 lat później. Ostatnią władczynią była Ranavalona III. Duchową stolicą państwa była Ambohimanga zaś polityczną położone nieopodal Antananarivo, dziś stolica Republiki Madagaskaru.Tradycja oralna - inaczej przekaz ustny, przekaz mówiony. Przekaz wiedzy, umiejętności i wartości etycznych i estetycznych za pomocą mowy – bez udziału pisma. Szczególnym rodzajem tradycji oralnej jest literatura oralna (twórczość oralna) – przekazywane za pomocą mowy mówionej formy twórczości literackiej.

Opis[ | edytuj kod]

Epos przetrwał przez kilkaset lat w tradycji oralnej. W 1830 roku został po raz pierwszy spisany przez anonimowego autora. W 1877 roku norweski misjonarz Lars Dahle (1843–1925) uzupełnił tekst, który został przetłumaczony na język angielski, m.in. w 1994 roku przez Lee Haringa. Historia Ibonii jest częścią epopei Andriambahoaka. Powstała na zachodnim wybrzeżu Madagaskaru. Epos istnieje w wielu wersjach i jest nadal przekazywany w formie ustnej.

Ibonia opowiada historię w tradycji angano o cudownych narodzinach i życiu królewskiego herosa – Ibonii. Matka Ibonii pozostawała przez lata bezpłodna. Po interwencji boskiej urodziła syna o nadprzyrodzonej sile. Kiedy narzeczona Ibonii została porwana, heros wyruszył na jej poszukiwania. W czasie poszukiwań wykonywał wiele niebezpiecznych zadań, m.in. walczył z krokodylem i pokonał w walce porywacza narzeczonej. Tym samym udowodnił, że miał cechy odpowiednie, by objąć rządy nad swoim ludem.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Lee Haring: Stars and Keys: Folktales and Creolization in the Indian Ocean. Indiana University Press, 2007, s. xxii. ISBN 978-0-253-00000-2. [dostęp 2014-12-25]. (ang.)
  2. Lee Haring: Stars and Keys: Folktales and Creolization in the Indian Ocean. Indiana University Press, 2007, s. 50. ISBN 978-0-253-00000-2. [dostęp 2014-12-25]. (ang.)
  3. Lee Haring: How to Read a Folktale: The 'Ibonia' Epic from Madagascar. Open Book Publishers, 2013, s. 39. ISBN 978-1-909254-05-3. [dostęp 2014-12-25]. (ang.)
  4. Lee Haring: Ibonia: Epic of Madagascar. Bucknell University Press, 1994. ISBN 978-0-8387-5284-5. [dostęp 2014-12-25]. (ang.)
  5. Yves Bonnefoy: Asian Mythologies. University of Chicago Press, 1993, s. 188. ISBN 978-0-226-06456-7. [dostęp 2014-12-25]. (ang.)
  6. Lee Haring: How to Read a Folktale: The 'Ibonia' Epic from Madagascar. Open Book Publishers, 2013, s. 13. ISBN 978-1-909254-05-3. [dostęp 2014-12-25]. (ang.)

Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • American Studies at the University of Virginia: Ibonia (ang.). [dostęp 2014-12-25].




  • Reklama