I koalicja antyfrancuska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Pierwsza koalicja antyfrancuska lat (17921797) była pierwszym wysiłkiem europejskich mocarstw na drodze do obalenia rewolucyjnej Republiki Francuskiej. Był to związek niektórych państw europejskich, w tym przede wszystkim Wielkiej Brytanii (która uczestniczyła we wszystkich koalicjach), Austrii, Prus, Holandii i Hiszpanii zawarty na wieść o zgilotynowaniu monarchy francuskiego Ludwika XVI. Sojusznicy nie chcieli dopuścić do rozprzestrzenienia się idei rewolucyjnych w Europie, co zapowiedziało Zgromadzenie Narodowe.

Maria Antonina Habsburg, właściwie: Maria Antonia Josefa Johanna von Österreich (ur. 2 listopada 1755, w pałacu Hofburg, w Wiedniu, zm. 16 października 1793, w Paryżu) – arcyksiężniczka austriacka, Królowa Francji.Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.

Państwa te podjęły szereg uderzeń na lądzie i morzu, przy czym Prusy i Austria atakowały od strony Republiki Zjednoczonych Prowincji i Renu, zaś Wielka Brytania wspierała rojalistyczne powstania na francuskiej prowincji i podjęła oblężenie Tulonu. Francja wobec porażki w bitwie pod Neerwinden (18 marca 1793) oraz poważnego ciosu wewnętrznego, jakim były wojny wandejskie, odpowiedziała z całą mocą: powołany 6 kwietnia przez Konwent Komitet Ocalenia Publicznego ogłosił levée en masse powołując pod broń wszystkich mężczyzn w wieku od 18 do 25 lat. Nowe francuskie armie pokonały najeźdźców i przeniosły wojnę poza własne granice. Francuzi ustanowili 5 maja 1795 roku pierwsze państwo satelickie – Republikę Batawską, a w ramach pierwszego traktatu pokojowego zawartego w Bazylei zabrali Prusom Nadrenię. Hiszpania zawarła z Francją osobny traktat pokojowy. Sukces spowodował, że francuski dyrektoriat przyjął plan podboju dalszych państewek niemieckich i opanowanych przez Austriaków północnych Włoch.

Bitwa pod Fleurus – starcie zbrojne, które miało miejsce 26 czerwca 1794 roku podczas wojny Francji z pierwszą koalicją.Piemont (wł. Piemonte) – kraina historyczna i region administracyjny w północno-zachodnich Włoszech. Od zachodu graniczy z Francją, od północy ze Szwajcarią i regionem Dolina Aosty, od wschodu z Lombardią i Emilią-Romanią, a od południa z Ligurią.

Na północ od Alp arcyksiążę Karol Ludwik Habsburg opanował w roku 1796 sytuację, ale w północnych Włoszech generał Napoleon Bonaparte podjął szereg zwycięskich działań przeciwko Sardynii i Austrii (1796–1797) w okolicach Doliny Padu, co zakończyło się zawarciem traktatów pokojowych w Leoben i Campo Formio w październiku 1797 roku. Koalicja upadła, a w wojnie przeciwko Francji została osamotniona Wielka Brytania.

Levée en masse (z fr.) – pobór powszechny: powoływanie pod broń całej ludności lub tylko pewnej jej części uprawnionej i zobowiązanej do tego rodzaju służby. We Francji pojęcie to zostało ukute w czasie Rewolucji Francuskiej (w 1793).Święte Cesarstwo Rzymskie (łac. Sacrum Romanum Imperium lub Sacrum Imperium Romanum (S.I.R.) od 1254, niem. Heiliges Römisches Reich, potocznie (od 1441) łac. Sacrum Romanum Imperium Nationis Germanicae, niem. Heiliges Römisches Reich Deutscher Nation) – nazwa państwa stanowiącego kontynuację cesarstwa zachodniorzymskiego, odwołująca się zarówno do idei jak i kształtu politycznego średniowiecznej i wczesnonowożytnej Europy. Składało się formalnie z rdzenia którym było Królestwo Niemieckie oraz z równoprawnych mu formalnie Królestwa Włoch (de facto do 1648) i Królestwa Burgundii (od 1032, de facto do 1378).

Tło i początek zmagań[ | edytuj kod]

Od roku 1791 monarchowie europejscy z zaniepokojeniem obserwowali rozwój wypadków we Francji zastanawiając się, czy powinni interweniować, zarówno dla udzielenia pomocy królowi Ludwikowi, jak i ewentualnego wykorzystania dla własnych celów chaosu, w jakim Francja zdawała się pogrążać. Kluczową postacią był władca Świętego Cesarstwa Rzymskiego, Leopold II Habsburg, brat francuskiej królowej Marii Antoniny, który początkowo przyglądał się rewolucji z obojętnością, ale wraz ze wzrostem radykalnych nastrojów w Paryżu zaczął przyjmować postawę wrogą, chociaż wciąż miał nadzieję uniknąć wojny. 27 sierpnia Leopold i król pruski Fryderyk Wilhelm, w porozumieniu z arystokratycznymi francuskimi emigrantami, wydali tzw. deklarację z Pillnitz, w której brali w obronę króla Ludwika i jego rodzinę, zapowiadając poważne konsekwencje jeśli im się coś stanie. I chociaż dla Leopolda dokument z Pillnitz miał znaczenie zastępcze i nie miał pociągnąć za sobą jakichkolwiek kroków przeciwko Francji, władze rewolucyjne potraktowały to jako groźbę i zareagowały natychmiast.

Bazylea (niem. Basel, fr. Bâle, wł. /retorom. Basilea, łac. Basilia) – miasto szwajcarskie u styku granic trzech państw: Szwajcarii, Niemiec i Francji, nad rzeką Ren, u ujścia rzek Birs i Wiese. Miasto Bazylea tworzy razem z gminami Riehen i Bettingen kanton Bazylea-Miasto. Miasto dzieli się na Małą Bazyleę (Kleinbasel) na prawym i Wielką Bazyleę (Grossbasel) ze Wzgórzem Katedralnym na lewym brzegu Renu. Do miasta wcielono dawną osadę rybacką Kleinhüningen.François Christophe Kellermann (ur. 28 maja 1735 w Strasburgu; zm. 13 września 1820 w Paryżu) – francuski generał okresu rewolucji francuskiej oraz marszałek Cesarstwa Francuskiego; książę Valmy; ojciec gen. François Étienne Kellermanna.

W dodatku obok ideologicznych różnic pomiędzy zrewolucjonizowaną Francją a monarchiami starej Europy, istniał ciągły spór o cesarskie posiadłości w Alzacji, a nadto Francuzów coraz bardziej gniewała agitacja prowadzona przez emigrantów-rojalistów za granicą, szczególnie w Holandii i małych państewkach niemieckich.

Monarchia Habsburgów – nazwa określająca związek państw będących w unii personalnej, którego władca z rodziny Habsburgów był jednocześnie arcyksięciem Austrii, królem Czech, królem Węgier oraz władcą podległych im księstw. Związek istniał w latach 1526–1804. Część państw Monarchii Habsburgów należało do Świętego Cesarstwa Rzymskiego, a jako król Czech, władca monarchii był elektorem przy elekcji króla Niemiec (który następnie był intronizowany na Cesarza). Zazwyczaj władca Monarchii był wybierany na Cesarza Narodu Niemieckiego. Monarchia Habsburgów została przekształcona w Cesarstwo Austrii 11 sierpnia 1804, a dwa lata później dwucesarz Franciszek II Habsburg rozwiązał Święte Cesarstwo Rzymskie.Charles Dumouriez, Charles-François du Perrier du Mouriez (ur. 25 stycznia 1739, zm. 4 marca 1823), generał francuski, jeden z dowódców konfederacji barskiej.

W rezultacie, po oskarżycielskim wystąpieniu w Zgromadzeniu Narodowym w dniu 20 kwietnia 1792 roku ministra spraw zagranicznych Dumourieza, Francja wypowiedziała wojnę Austrii. Dumouriez przygotował natychmiast uderzenie na Niderlandy Austriackie, gdzie miał nadzieję na wybuch powstania miejscowej ludności przeciw austriackim okupantom. Jednakże trawiona rewolucyjnym wrzeniem armia była za słaba tak do ataku, jak obrony. Żołnierze dezerterowali masami na samo wspomnienie bitwy, w jednym przypadku po zamordowaniu dowodzącego generała.

Bitwa pod Valmy – bitwa, która powstrzymała ofensywę austriacko-pruską podczas wojny z Francją 20 września 1792 roku. Wycofanie się − w jej rezultacie − Prusaków z wojny ocaliło Francję przed możliwą inwazją i ugruntowało w Europie przekonanie o sile francuskiego rewolucyjnego rządu. Była to pierwsza bitwa, w której zwyciężyła zasada levée en masse.Bitwa pod Neerwinden – starcie zbrojne, które miało miejsce 18 marca 1793 roku podczas wojny Francji z pierwszą koalicją.

Podczas gdy rewolucyjne władze gorączkowo prowadziły nowe zaciągi i reorganizowały wojsko, składająca się w większości z Prusaków armia koalicyjna pod wodzą księcia brunszwickiego Karola Wilhelma Ferdynanda skoncentrowała się w Koblencji nad Renem. Uderzenie nastąpiło w lipcu; armia Brunszwika z łatwością zajęła graniczne twierdze Longwy i Verdun. Tam Brunszwik opublikował proklamację, napisaną przez emigranta, księcia de Condé, w której zadeklarował chęć przywrócenia królowi pełni władzy i zapowiedział, że każda osoba cywilna lub prawna, która mu się nie podporządkuje, będzie karana śmiercią. Efekt tej proklamacji był taki, że władze rewolucyjne i ich armia zostały zmotywowane do zdecydowanego odparcia agresji, a jednocześnie niemal natychmiastowe obalenie króla przez tłum, który uderzył na pałac Tuileries.

Królestwo Sardynii – państwo historyczne istniejące już od średniowiecza, od 1720 pod rządami dynastii sabaudzkiej, w 1743 połączone z Księstwem Sabaudii-Piemontu.Wojny wandejskie, fr. guerres de Vendée – powstanie rojalistyczne, które wybuchło 10 marca 1793 roku, w departamencie Wandea w zachodniej Francji, w okresie rewolucji francuskiej i akcja pacyfikacyjna, której celem było stłumienie tego powstania. Bezpośrednią przyczyną wybuchu był dekret Zgromadzenia Narodowego z lutego 1793 powołujący pod broń trzysta tysięcy mężczyzn w wieku od 18. do 40. roku życia tuż przed rozpoczęciem prac wiosennych w polu. Na tereny objęte powstaniem przypadało 17726 poborowych, a mieszkańcy Bretanii od ponad 250 lat nie mogli być zmuszani do służby wojskowej poza jej granicami.

Najeźdźcy posuwali się naprzód, ale 20 września pod Valmy spotkali się z siłami Dumourieza i Kellermanna, gdzie wyróżniła się wysoką klasą francuska artyleria. Choć bitwa była taktycznie nierozstrzygnięta, bardzo wzmocniła morale Francuzów. Wkrótce Prusacy uznali, że kampania jest dłuższa i bardziej kosztowna niż przewidywali, zdecydowali się więc wycofać z Francji i zakończyć swój udział w wojnie.

Alpy (fr. Alpes, niem. Alpen, wł. Alpi, słoweń. Alpe, ret. Alps) – najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia. Łańcuch ma długość około 1200 km, szerokość od 150 do 250 km i zajmuje powierzchnię około 220 tys. km².Preliminaria pokojowe (łac. praeliminaris - przygotowawczy) – tymczasowy układ, wstępna umowa między dwoma lub więcej wrogimi stronami, zazwyczaj państwami lub rządami, prowadzącymi wojnę. W umowie tej strony konfliktu zbrojnego lub wojny ustanawiają długotrwałe zawieszenie broni oraz przyrzekają (zobowiązują się) zawrzeć traktat pokojowy lub przywracają pokój, pozostawiając szczegółowe kwestie dotyczące pokoju do uregulowania w późniejszym terminie.

Tymczasem Francuzi odnieśli sukcesy na innych frontach zajmując Sabaudię i Niceę we Włoszech, podczas gdy generał Custine uderzył na Niemcy, zajął kilka miast nad Renem, docierając aż do Frankfurtu. Dumouriez podjął ponownie ofensywę w Belgii, odnosząc 6 listopada wielkie zwycięstwo nad Austriakami pod Jemappes i zajmując cały kraj z początkiem zimy.

Ludwik XVI, Ludwik Ostatni, fr. Louis August de Bourbon, Obywatel Louis Capet (ur. 23 sierpnia 1754 w Wersalu, zm. 21 stycznia 1793 w Paryżu) – książę de Berry, następnie delfin de Viennois, ostatecznie król Francji i Nawarry od 1774 do 1791, potem król Francuzów (Roi des Français) do 1792.Brunszwik (niem. Braunschweig, dolnosaks. Brunswiek) – miasto na prawach powiatu w środkowej części Niemiec, w kraju związkowym Dolna Saksonia, na północy masywu górskiego Harz, nad rzeką Oker. Ważny ośrodek przemysłowy, rozwinięty zwłaszcza przemysł maszynowy, środków transportu (głównie autobusy i samochody ciężarowe), elektrotechniczny, elektroniczny, metalowy, precyzyjny, spożywczy, instrumentów muzycznych; węzeł komunikacyjny; politechnika (założona 1745) z biblioteką i inne wyższe szkoły (pedagogiczna, sztuk pięknych), instytuty naukowe, wydawnictwa.


Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Karol Ludwik Jan Józef Habsburg (ur. 5 września 1771 we Florencji; zm. 30 kwietnia 1847 w Wiedniu) – arcyksiążę austriacki, książę cieszyński; teoretyk wojskowości; generał armii austriackiej w latach 1793-1800, od 1801 marszałek polny, generalissimus; w latach 1801-1805 minister wojny i marynarki wojennej, przewodniczący sztabu generalnego.
Bitwa pod Jemappes – starcie zbrojne, które miało miejsce 6 listopada 1792 roku podczas wojny Francji z pierwszą koalicją.
Wandea (fr. Vendée) – kraina historyczna, departament w zachodniej Francji (w regionie Kraj Loary), wydzielony w 1790 z zachodniej części dawnego Poitou.
Nadrenia (niem. Rheinland) – kraina historyczna w zachodniej części Niemiec; obecnie w granicach krajów związkowych Nadrenia-Palatynat i Nadrenia Północna-Westfalia.
Tuilerie (Les Tuileries) – dzielnica znajdująca się w sercu Paryża, między Luwrem, Placem Zgody (Place de la Concorde) i Sekwaną. Do czasów Komuny Paryskiej stał tam zniszczony w maju 1871 ogromny pałac renesansowo-barokowy, paryska rezydencja walezyjskich i burbońskich królów i napoleońskich cesarzy Francji.
Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
San Sebastián (bask. Donostia, w latach 1980-2011 oficjalnie Donostia-San Sebastián) – stolica hiszpańskiej prowincji Gipuzkoa/Guipúzcoa w Kraju Basków. Liczba mieszkańców wynosi 186 tys. (2011).

Reklama