Huzarzy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Huzarzy (lp. huzar od węg. huszár – rozbójnik) – formacja lekkiej jazdy umundurowana i uzbrojona na sposób węgierski, powstała w XV wieku. Jej pierwowzorem byli racowie, którzy po odrzuceniu kopii, tarcz i pozostałego uzbrojenia ochronnego przekształcili się ostatecznie w huzarów.

Dragoni – żołnierze formacji wojskowej zwanej dragonią, „wynalezionej” przez Henryka IV, króla Francji w końcu XVI wieku. Walczyli pieszo (rodzaj piechoty), a poruszali się wierzchem (konno). Używali zarówno broni palnej, jak i białej. Od XVIII w. regimenty dragonii coraz częściej walczyły również konno. W Rzeczypospolitej Obojga Narodów byli żołnierzami autoramentu cudzoziemskiego.Esterházy (węg. Eszterházy, lub słow. Esterházi) – nazwisko rodowe starej, znaczącej węgierskiej rodziny magnackiej.

Geneza[ | edytuj kod]

XVI-wieczny węgierski huzar (rac) z ówczesnym wyposażeniem: lekką kopią, szablą i tzw. tarczą skrzydlatą
Oficer huzarów Księstwa Warszawskiego z dolmanem, sabeltaszem i innymi typowymi szczegółami wyposażenia (mal. Jan Chełmiński, 1807)

Austriaccy Habsburgowie korzystali z nieregularnej jazdy węgierskiej już w XV wieku, lecz dopiero w 1688 formalnie utworzyli jej pierwsze regimenty jako jednostki półstałe, gdy oczywista stała się potrzeba posiadania również takiej lekkiej kawalerii. W państwie Habsburgów odgrywały one szczególną rolę w strzeżeniu na południu tzw. granicy wojskowej (Militärgrenze) przed niespodziewanymi napadami z ziem osmańskich Turków, zapewniając doraźną obronę i współdziałając z wojskami regularnymi przy dobrej znajomości miejscowych warunków. Konnica ta działała niezależnie, w niewielkich grupach, w trudnym terenie wykluczającym użycie większych regularnych oddziałów. Wykorzystywano ją do służby wartowniczej, patrolowania, szerszych działań rozpoznawczych, do pościgu i zaskakujących napadów. Większe zgrupowania huzarów zdolne były do dokonywania dalekosiężnych wypadów (zagonów) na terytorium przeciwnika.

Bandolier, także bandolet (z fr. bandoulière pas przez ramię) – szeroki pas skórzany lub parciany przewieszony przez lewe ramię żołnierza, podtrzymujący broń palną i ładownice. Pierwotnie (w XVI i na początku XVII wieku) do bandoliera podwieszano drewniane tuleje wypełnione potrzebną do wystrzału porcją prochu i ołowianą kulą, które - przy ruchu, zwłaszcza konnego, strzelca - częstokroć powodowały samozapłon i rany, nawet śmiertelne. Charakterystycznym był grzechot uderzających o siebie drewnianych tulei towarzyszący przemarszowi oddziału muszkieterów.10 Pułk Huzarów – oddział pancerny Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie formowany w ramach 3 (14) Wielkopolskiej Brygady Pancernej.

Wyposażenie i wygląd[ | edytuj kod]

Uzbrojenie huzarów stanowiła szabla – do walki zawieszana na temblaku, krótki karabinek kawaleryjski (bandolet) noszony po prawej stronie na bandolierze oraz para skałkowych pistoletów w olstrach. Ich charakterystycznym umundurowaniem były krótkie haftowane (szamerowane) i obszyte barankiem kurtki – dolmany, oraz obcisłe zdobione (cyfrowane) spodnie (rajtuzy). Na obcisłą kurtkę zarzucana była pelerynka zwana mentykiem. Do typowego wyposażenia huzara należał też szabeltas (będący pozostałością po używanym przez raców sajdaku), dwubarwnie przeplatany pas-szarfa oraz tzw. węgierskie buty o obniżonej i miękkiej cholewie z wycięciem, później zdobione czasem chwastami. Za wyróżniające nakrycie głowy służyła wysoka czapka: wcześniej skrzydlaty kołpak, czyli mirliton oraz kuczma, w XIX w. na ogół kuczma lub czako. Huzarskim zwyczajem było początkowo golenie głowy z pozostawieniem jednego długiego loka (jak kozacki osełedec), co później zastąpiły długie włosy z lokami bądź zaplatane w warkoczyki; do żołnierskiej tradycji należały też obfite wąsy i chętnie noszone w uszach kolczyki. Efektownie barwne w późniejszych czasach umundurowanie huzarów, wcześniej cechowała skromniejsza i ciemniejsza kolorystyka: od czerni, ciemnozielonego i ciemnoniebieskiego (granatowego) do ich jaśniejszych odcieni.

Pojedynek (ang. The Duellists) – brytyjski dramat historyczny w reżyserii Ridleya Scotta z 1977 roku. Film powstał na podstawie opowiadania Josepha Conrada pt. „Pojedynek”. Ułan (ang. Uhlan, niem. Ulan) – żołnierz jazdy lekkiej uzbrojonej w lance, szable oraz broń palną, charakterystycznej głównie dla kawalerii polskiej.

Podobnie jak w innych oddziałach lekkiej jazdy (szwoleżerowie, ułani), huzarzy używali charakterystycznych czapraków (filcowych lub sukiennych) o wydłużonych z tyłu końcach („ogonach”), które niekiedy podpinano do boju. Jako wierzchowce służyły niewielkie, lecz wytrzymałe konie, o silnej budowie i zwartym pokroju, ćwiczone do wykonywania w boju zwrotów bez udziału walczącego jeźdźca. W odróżnieniu od innych formacji kawaleryjskich, pierwotnie nie dobierano ich pod względem jednolitego umaszczenia (częste były za to nisko cenione konie srokate, tarantowate, dereszowate). Później, gdy huzarów ostatecznie przekształcono w regularną kawalerię bojową, korzystali oni (np. w XIX wieku) już z okazalszych, ale ścigłych wierzchowców, odpowiednio dobieranych umaszczeniem w ramach szwadronów i pułków.

Galop - jest chodem trzytaktowym konia (ogólnie - koniowatych), jeden "skok" nazywa się z francuskiego foule. Po każdej foule konia następuje faza zawieszenia. W zależności od tego, która para kończyn wysuwa się bardziej do przodu, rozróżniamy galop z prawej lub lewej nogi. Zwykle koń galopuje na nogę odpowiadającą kierunkowi ruchu (wewnętrzna para nóg wysuwa się do przodu). Jeżeli wysuwająca się do przodu para kończyn jest parą zewnętrzną, koń porusza się kontrgalopem.Powstanie Rakoczego miało miejsce na Węgrzech w latach 1703-1711 w trakcie walk Węgrów z Habsburgami. W literaturze węgierskiej i słowackiej często określane jako ostatnie powstanie kuruców.

Status społeczny[ | edytuj kod]

Pruscy huzarzy napastujący polską rodzinę szlachecką (mal. Adolph von Menzel, 1850)

W odróżnieniu od innych formacji kawaleryjskich, gdzie przyjmowano młodzież szlachecką i lepszego pochodzenia, a w których służba uchodziła za zaszczyt, do jednostek huzarskich rekrutowano ochotników z niższych klas społecznych, niejednokrotnie elementy zdeklasowane, a nawet ze środowisk kryminogennych. Również do stopni oficerskich dopuszczano wyjątkowo osoby nieszlacheckiego pochodzenia. Skutkiem tego był początkowo ich niski status w armii, nim w XIX wieku stali się kawaleryjską elitą, będąc wówczas często zaliczani do jednostek gwardyjskich. Początkowo jednak nawet w niewybrednej armii pruskiej uznawano ich za parweniuszy. Znani na ogół z niekarności, prostactwa, brutalności i łupiestwa huzarzy XVIII-wiecznych armii europejskich budzili swym pojawieniem lęk i obawę nie tylko wśród ludności cywilnej. Obyczaje ich powszechnie uważano za barbarzyńskie, a ich samych „za niewiele więcej niż konnych bandytów”, według określenia jednego z francuskich dowódców. Okazywane na polach bitew męstwo, zdolności bojowe i niekiedy straceńcza odwaga stopniowo zmieniały ten niekorzystny wizerunek huzara, nadając mu z czasem cechy heroiczne.

Fryderyk Wilhelm I (ur. 14 sierpnia 1688 w Berlinie, zm. 31 maja 1740 w Poczdamie), od 1713 roku król w Prusach, twórca militarnej potęgi Prus.Wojna na Półwyspie Iberyjskim (fr.: Guerre d’indépendance espagnole; hiszp.: Guerra de la Independencia Española; katal.: Guerra del Francès; port.: Invasões Francesas; ang.: The Peninsular War) – konflikt rozpoczęty po zawarciu trójprzymierza Wielkiej Brytanii z Hiszpanią i Portugalią przeciw Francji. Toczyła się na Półwyspie Iberyjskim w czasie wojen napoleońskich. Konflikt zapoczątkowała okupacja Portugalii przez armię francuską w roku 1807 i Hiszpanii w 1808; trwał on aż do pokonania Napoleona w roku 1814.


Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]




Warto wiedzieć że... beta

Stambuł (tur. İstanbul) – największe i najludniejsze miasto Turcji i jej centrum kulturalne, handlowe oraz finansowe. Rozciąga się od północnego wybrzeża morza Marmara po obu stronach Bosforu, cieśniny morskiej między Morzem Śródziemnym a Morzem Czarnym. Położenie zarówno w europejskiej Tracji, jak i azjatyckiej Anatolii sprawia, że Stambuł jest jedną z dwóch (obok rosyjskiego miasta Magnitogorsk) metropolii świata znajdujących się na dwóch kontynentach.
Habsburgowie – dynastia niemiecka (von Habsburg). Założycielem dynastii był Guntram Bogaty (X wiek). Nazwa rodziny wywodzi się od pierwszej posiadłości rodu, zamku Habsburg (od staro-wysoko-niemieckiego hab lub haw – przejście, przeprawa przez rzekę; legendarna etymologia od niem. Habichtsburg – Jastrzębi Zamek) położonego w kantonie Aargau w Szwajcarii. Przedstawiciele dynastii panowali m.in. w krajach niemieckich i włoskich, Świętym Cesarstwie Rzymskim, Czechach, Hiszpanii, Portugalii, Burgundii, na Węgrzech (a co za tym idzie także w Chorwacji) i w Siedmiogrodzie, w Niderlandach, na Śląsku oraz hiszpańskich i portugalskich koloniach w Azji i obu Amerykach. Dynastia w linii męskiej wygasła w 1740. Ostatnia z rodu Maria Teresa Habsburg wraz z mężem cesarzem Franciszkiem I Lotaryńskim założyła nową dynastię Habsbursko-Lotaryńską.
Drezno (niem. Dresden, górnołuż. Drježdźany, czes. Drážďany, dawniej Drezdno) – miasto we wschodnich Niemczech na Pogórzu Zachodniosudeckim, położone nad Łabą, stolica kraju związkowego Saksonia. Aglomeracja drezdeńska liczy ok. 1,036 mln mieszkańców (2004).
Jerzy Skolimowski (ur. 5 maja 1938 w Łodzi) – polski reżyser, scenarzysta i aktor filmowy, poeta, malarz. Przedstawiciel Nowej fali w polskim kinie.
Strzelcy konni – oddziały kawalerii wyposażone w ręczną broń palną lub białą broń miotającą (łuki, kusze), np. chorągwie strzelcze, Natalscy Strzelcy Konni (ang. Natal Mounted Rifles).
Franciszek Ksawery Krasicki z Siecina herbu Rogala (ur. 10 lipca 1774, zm. 25 kwietnia 1844 w Posadzie Leskiej) – generał, powstaniec kościuszkowski, napoleoński, naczelnik powstania antyaustriackiego w ziemi sanockiej, obrońca zamku w Sanoku w 1809, prezes Komitetu Patriotycznego, powstaniec listopadowy dziedzic zamku w Lesku.
Monarchia Habsburgów – nazwa określająca związek państw będących w unii personalnej, którego władca z rodziny Habsburgów był jednocześnie arcyksięciem Austrii, królem Czech, królem Węgier oraz władcą podległych im księstw. Związek istniał w latach 1526–1804. Część państw Monarchii Habsburgów należało do Świętego Cesarstwa Rzymskiego, a jako król Czech, władca monarchii był elektorem przy elekcji króla Niemiec (który następnie był intronizowany na Cesarza). Zazwyczaj władca Monarchii był wybierany na Cesarza Narodu Niemieckiego. Monarchia Habsburgów została przekształcona w Cesarstwo Austrii 11 sierpnia 1804, a dwa lata później dwucesarz Franciszek II Habsburg rozwiązał Święte Cesarstwo Rzymskie.

Reklama