Hrabstwo Barcelony

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Hrabstwa Marchii Hiszpańskiej na początku IX wieku

Hrabstwo Barcelonyfrankijskie, a następnie aragońskie hrabstwo na Półwyspie Iberyjskim, w początkowym okresie swojego istnienia współtworzące Marchię Hiszpańską.

Rajmund Berengar I zwany Stary (hiszp. Ramón Berenguer I el Viejo; ur. około 1023 - zm. 26 maja 1076 roku prawdopodobnie w Barcelonie) – hrabia Barcelony i Girony od 1035, hrabia Osony od 1054 oraz Carcassonne i Razès od 1069 (w dwóch ostatnich do 1071 z Almodis de La Marche) z pierwszej dynastii barcelońskiej (Urgel).Lista władców Aragonii. W latach 926-1134 również władców Nawarry, od 1164 także hrabiów Barcelony, a od 1238 królów Walencji

Historia[ | edytuj kod]

Okres wczesny[ | edytuj kod]

Arabowie podbili wspomniany obszar, ale pod koniec VIII wieku Karolingowie interweniowali w północno-wschodniej części Półwyspu Iberyjskiego mając za sobą wsparcie ludności tubylczej. Panowanie frankijskie zostało umocnione przez podbicie Gerony (785), a zwłaszcza kiedy w 801 roku Barcelona została zdobyta przez króla Akwitanii Ludwika I Pobożnego. Wtedy to włączono Barcelonę do Królestwa Franków, ustanawiając w niej hrabstwo Barcelony, zależne od króla frankijskiego. Terytorium zdobyte na muzułmanach zaczęto nazywać Marchią Hiszpańską, stała się ona zbiorem hrabstw iberyjskich (katalońskich i aragońskich) zależnych od monarchów karolińskich.

Alfons IITrubadur, Cnotliwy (ur. 25 marca 1157, zm. 25 kwietnia 1196 w Perpignan) – hrabia Barcelony 1162-1196 jako Alfons I, król Aragonii 1162-1164 (wraz z matką) oraz 1164-1196 (samodzielnie) jako Alfons II, hrabia Prowansji 1167-1196 jako Alfons I, hrabia Girony, Osony, Besalu, Cerdagne i Roussillon.Girona (katalońska wymowa: [ʒiˈɾonə]; hiszp. Gerona, wym. [xeˈɾona]) – miasto w północno-wschodniej Hiszpanii, w Katalonii; stolica prowincji o tej samej nazwie i comarki Gironès. Ma jedną z najlepiej zachowanych średniowiecznych starówek w Hiszpanii, z jedną z największych historycznych dzielnic żydowskich w Europie.

Na początku władza przypadała lokalnej arystokracji plemiennej lub wizygockiej, ale opór, który ta przedstawiała skłonił Karolingów do zastąpienia jej hrabiami pochodzenia frankijskiego. Autonomia została skonsolidowana wprowadzeniem praw dziedziczenia pomiędzy rodzinami hrabiowskimi. Tej tendencji towarzyszył proces unifikacji hrabstw. Hrabia Wilfred Włochaty, ostatni hrabia mianowany przez królów frankijskich kontynuował wspomnianą politykę. Zdołał zjednoczyć pod swoim panowaniem grupę hrabstw i przekazać je w spadku swoim dzieciom. Wraz z jego śmiercią w 897 r. jedność się skończyła, ale rdzeń nowego państwa utworzony przez hrabstwa Barcelony, Gerony i Vic pozostał niepodzielny.

Barcelona (katal. [bərsəˈɫonə], hiszp. [barθeˈlona]) – miasto w północno-wschodniej Hiszpanii, nad Morzem Śródziemnym, około 110 km na południe od grzbietu Pirenejów i granicy hiszpańsko-francuskiej. Stolica prowincji o tej samej nazwie oraz wspólnoty autonomicznej Katalonii. Drugie co do wielkości miasto Hiszpanii, z liczbą mieszkańców wynoszącą 1 620 809 wewnątrz centrum administracyjnego. Zespół miejski Barcelony wykracza poza centrum administracyjne, z liczbą ludności wynoszącą 4 588 000, jest piątym co do wielkości zespołem miejskim w Unii Europejskiej. Cała metropolia ma około 5 milionów mieszkańców. Wilfred I Włochaty (Kudłaty, katal. Guifré el Pilós, hiszp. Vifredo el Velloso lub Wilfredo, Wifredo, Guifredo, Guilfredo; ?-898) – władca kataloński, hrabia Urgell (870-897), Cerdanyi (870-897), Barcelony (878-897), Girony (878-897), Besalú (878-897), i Ausony (886-897); do 878 nie posiadał tytułu hrabiowskiego de iure. Zginął 11 sierpnia 897.

Okres ekspansji[ | edytuj kod]

W X wieku hrabiowie Barcelony wzmocnili swoją władzę i wydobyli się stopniowo spod wpływu frankijskiego. W 985 r. Barcelona, rządzona wówczas przez hrabiego Borrella II, została zaatakowana i spalona przez muzułmanów. Hrabia schronił się wtedy w górach Montserrat oczekując pomocy króla frankijskiego, ale siły sojusznicze nie pojawiły się. W 988 r. w Królestwie Franków wygasła dynastia karolińska i została zastąpiona przez dynastię Kapetyngów. Borrell II został zobligowany do złożenia przysięgi wierności nowemu królowi frankijskiemu, ale nie uczynił tego. Król frankijski musiał natomiast przybyć na północ, aby rozwiązać tamtejszy konflikt.

Marchia Hiszpańska (zwana czasem Gocją), hipotetyczna marchia utworzona w 795 roku w celu ochrony południowych granic państwa Franków przed Arabami. Do jej powstania przyczyniła się porażka armii frankijskiej 778 i najazd arabski na Narbonnę w 793. Jej stolicą była Barcelona.Borrell II (ur. w drugiej lub trzeciej dekadzie X wieku; na pewno przed 934 - zm. w 993 roku) - hrabia Barcelony, Girony i Osony w latach 947-993 (razem ze swoim bratem Miró do 966) oraz Urgell od 948 z pierwszej dynastii barcelońskiej (Urgel).

W następnych latach hrabstwo Barcelony zyskiwało na znaczeniu i terytorialnie. Przyłączano inne hrabstwa Marchii Hiszpańskiej i prowadzono ekspansję w kierunku południowym, dzięki zwycięskim walkom z Arabami, i północnym poprzez walki z Frankami. Rajmund Berengar I (1035-1076) zajął w 1067 Carcassonne, a w 1071 Razès. Chciał rozdzielić hrabstwo między swych synów Rajmunda Berengara II i Berengara Rajmunda II. Nie udało mu się i bracia rządzili razem, aż do śmierci pierwszego w 1082 roku, prawdopodobnie zamordowanego przez Berengara Rajmunda II.

Jakub I Zdobywca (katal. Jaume I el Conqueridor, hiszp. Jaime I el Conquistador, ur. 2 lutego 1208 w Montpellier, zm. 27 lipca 1276 w Walencji) – król Aragonii i hrabia Barcelony od 1213 r., noszący również tytuły króla Walencji i króla Majorki.Frankowie (łac. gens Francorum lub Franci) – nazwa zbiorcza określająca zachodniogermańską federację plemion, u swoich, uchwytnych źródłowo, początków, tj. w III w. n.e., zamieszkującą tereny na północ i wschód od dolnego Renu. Między trzecim, a piątym wiekiem część Franków najeżdżała terytorium cesarstwa rzymskiego, gdy inna część weszła w skład rzymskich wojsk w Galii. Tylko Frankowie saliccy utworzyli królestwo na terenach rzymskich. Pod wodzą rodzimej dynastii Merowingów podbili niemal całą Galię. Pod władzą Karolingów państwo to stało się wiodącą siłą chrześcijańskiego Zachodu. Jego rozpad dał początek dwóm wiodącym siłom średniowiecza: królestwu Francji i Świętemu Cesarstwu Rzymskiemu.

Rajmund Berengar III (1097-1131) ożenił się w 1113 roku z Dulcią dziedziczką hrabstwa Prowansji, przyłączył ją tym samym do swych ziem. Musiał się nią jednak podzielić z Alfonsem Jordanem z Tuluzy, który także rościł sobie do niej pretensje. Ostateczny pokój podpisał jednak już jego syn Berengar Rajmund I w 1034 roku, który objął po nim Prowansję. W Barcelonie jego następcą został starszy syn Rajmund Berengar IV (1131-1162).

Dekrety de Nueva Planta – zbiór dekretów, poprzez które zmieniono organizację terytorialną Królestwa Hiszpanii i zniesiono prawa Fueros królestw Korony Aragonii, które walczyły przeciw Filipowi V Burbonowi w Wojnie o sukcesję hiszpańską, w ten sam sposób zmieniono organizację terytorialną w królestwach Koronie Kastylii i anulowano Fueros i wolności jej municypiów. Formalnie chodzi o serię Reales Cédulas (królewskich nakazów), przez które ustanowiono "nueva planta" (nowy porządek) terytoriów Korony Aragonii i Koronie Kastylii. Wszystkie one zostały poprzedzone zniesieniem odrębnych instytucji.Królestwo Aragonii – historyczne państwo istniejące formalnie w latach 1035-1707, faktycznie zaś niezależne do czasów unii z Królestwem Kastylii, z którym od przełomu XV i XVI wieku utworzyło Królestwo Hiszpanii. Aragonia była początkowo frankijską marchią graniczną z pierwszą historyczną stolicą w Jaca powstałą po najeździe muzułmanów na półwysep Iberyjski w 711. W czasach kryzysu państwa Franków Aragonia przekształciła się w samodzielne hrabstwo, zjednoczone w 925 z Królestwem Pampeluny (Nawarry). W wyniku dynastycznych podziałów w 1035 z Królestwa Nawarry zostało wydzielone Królestwo Aragonii, pierwszym królem został Ramiro I. W 1118 król Alfons I Waleczny odbił muzułmanom Saragossę i przeniósł do niej stolicę królestwa.

Unia z Aragonią[ | edytuj kod]

Jego małżeństwo z Petronelą Aragońską w 1137 pozwoliło mu włożyć na skronie koronę aragońską. Rajmund Berengar IV był aż do swej śmierci hrabią Barcelony oraz księciem Aragonii i Katalonii. Syn Ramona i Petronili Alfons II został pierwszym królem Aragonii i zarazem hrabią Barcelony. W 1258 r. Jakub I Zdobywca na podstawie traktatu z Corbeil, uniezależnił oficjalnie hrabstwo Barcelony spod wpływu Franków.

Ludwik I Pobożny (ur. w czerwcu 778 w Casseuil-sur-Garonne, zm. 20 czerwca 840 w Ingelheim am Rhein) – od 781 r. król Akwitanii, od roku 814 król Franków i cesarz rzymski, syn Karola I Wielkiego, z dynastii Karolingów i jego żony Hildegardy.Razès – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Akwitania-Limousin-Poitou-Charentes, w departamencie Haute-Vienne.

Od 1162 tytuły króla Aragonii i hrabiego Barcelony były dziedziczone przez wszystkich królów Aragonii. Mimo wszystko hrabiowie posiadali wewnątrz Korony praktycznie absolutną niezależność, utrzymując własne dwory i prawa (fueros). Fueros (odrębne prawa) hrabstwa Barcelony utrzymały się nienaruszone, aż do zniesienia ich w 1714 roku przez Dekrety de Nueva Planta. Narzucono wtedy prawa kastylijskie, które obowiązywały do wprowadzenia demokracji.

Petronela Aragońska zwana również Petronilą, Petronillą i Petronellą (ur. 11 sierpnia 1135, zm. 17 października 1174 w Barcelonie) – królowa Aragonii w latach 1137-1164.Półwysep Iberyjski (Półwysep Pirenejski, hiszp. i port. Península Ibérica, kat. Península Ibèrica, bask. Iberiar penintsula; w starożytności i średniowieczu Hiszpania) to półwysep znajdujący się w południowo-zachodniej części Europy. Od pozostałej części kontynentu oddzielają go Pireneje, od zachodu i częściowo północy otacza go Ocean Atlantycki, a od wschodu i południa Morze Śródziemne. Od Afryki oddziela go Cieśnina Gibraltarska. Powierzchnia półwyspu wynosi 583 254 km².

W formalnej tytulaturze królów Hiszpanii tytuł hrabiego Barcelony przetrwał do czasów współczesnych.

Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Hrabiowie Barcelony
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. E. M. Hallam, J. Everard, Francja w czasach Kapetyngów. 987-1328, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006, s. 90-91.
    2. E. M. Hallam, J. Everard: Francja w czasach Kapetyngów. 987-1328, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006, s. 91.
    Dynastia Kapetyngów, Kapetyngowie – dynastia panująca we Francji w okresie 987–1328. W liniach bocznych Walezjuszów, Burbonów i Orleanów (z przerwami) do 1848 r. Dziś jeszcze panująca w Hiszpanii i Luksemburgu. Obecna głowa rodu: Don Luis Alfonso de Borbón (ur. 1974), prawnuk króla Hiszpanii Alfonsa XIII. Co ciekawe oficjalna nazwa rodu nigdy nie brzmiała "Kapetyngowie", mimo iż jest ogólnie przyjęta w historiografii ogólnoświatowej. Oficjalna nazwa brzmiała w przeszłości maison de France (dom francuski). Nazwa Kapetyngowie została zaś utworzona od proptoplasty rodu Hugona Kapeta. Historyk niemiecki Karl Ferdinand Werner jest zdania, że Kapetyngowie stanowią najstarszą na świecie dynastię panującą, w której sukcesja przechodzi na męskiego potomka.Vic – miasto w Hiszpanii w północnej Katalonii, siedziba comarki Osona. Praktycznie całe miasto posiada budynki i budowle zaprojektowane przez hiszpańskiego architekta Antoniego Gaudiego. Znajduje się tu uniwersytet.




    Warto wiedzieć że... beta

    Karolingowie – dynastia frankijska wywodząca się od Karola Młota, panująca w latach 753-987. Pierwszym jej przedstawicielem miał być Arnulf z Metzu. Początkowo majordomowie dynastii Merowingów. Odsunęli ich od władzy 751 i sami objęli tron za zgodą możnowładztwa i papiestwa. Po śmierci Ludwika Pobożnego państwo frankijskie zostało podzielone na trzy części: zachodnią (Francia occidentalis), wschodnią (Francia orientalis) i środkową ciągnącą się od Flandrii po północną Italię i brzegi Morza Śródziemnego.
    Berengar Rajmund II zwany Bratobójcą (hiszp. Berenguer Ramón II el Fratricida; ur. w 1053/4 roku - zm. po 20 czerwca 1097 roku w Jerozolimie) – hrabia Barcelony od 1076 do 1097; do 1082 razem z bratem-bliźniakiem Rajmundem Berengarem II jako współrządca; od 1086 roku wraz z jego synem Rajmundem Berengarem III Wielkim.
    Rajmund Berengar III (I) Wielki - hrabia Barcelony i Prowansji, templariusz. Urodził się w 1082 w Rodez jako syn Rajmunda Berengara II.

    Reklama