Hrabia Monte Christo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Hrabia Monte Christo (fr. Le Comte de Monte-Cristo) – powieść Aleksandra Dumasa ojca z 1844 roku, uważana za najwybitniejsze dzieło w jego ogromnym dorobku. Akcja toczy się pomiędzy 24 lutego 1815 a 5 października 1838, z przerwą na okres wrzesień 1829 – wiosna 1838. Miejscem akcji są zamek d'If, Marsylia, Paryż, Rzym, wyspa Monte Christo oraz inne miejscowości we Francji i Włoszech.

Hayde – postać fikcyjna z powieści Aleksandra Dumasa Hrabia Monte Christo. Córka Alego Tebelina, wychowanica tytułowego bohatera. Piękna, dumna i szlachetna dziewczyna pełna wdzięku i uroku osobistego. Umiała pięknie grać na gusli. Zakochana w swoim opiekunie długo nie mogła się doczekać wzajemności z jego strony. Występuje również w powieści François Taillandiera Pamiętniki hrabiego Monte Christo oraz w Martwej ręce F. Le Prince’a. Elba – trzecia co do wielkości włoska wyspa, położona na Morzu Tyrreńskim, między Półwyspem Apenińskim a Korsyką. Największa z Archipelagu Wysp Toskańskich.

Dumas napisał utwór we współpracy z historykiem Auguste'em Maquetem jako powieść w odcinkach, publikowaną w dwóch seriach w dzienniku Journal des débats.

Okoliczności powstania utworu[ | edytuj kod]

Inspiracje[ | edytuj kod]

Według wspomnień autora w 1842 roku udał się on wraz z Napoleonem Józefem Bonaparte na Elbę i Pianosę w celu zwiedzenia miejsc związanych z Napoleonem I i polowania. Ze statku dostrzegli wyspę Monte Christo. Usłyszawszy jej nazwę, Dumas obiecał, że zawrze ją w tytule przyszłej powieści. Anegdotę tę J. Bornecque uważał za mało wiarygodną.

Hrabia Monte Christo (ang. The Count of Monte Cristo) – francusko-włoski film kostiumowy z 1954 roku. Adaptacja powieści Aleksadra Dumasa o takim samym tytule.Alfons de Beauchamp – postać fikcyjna z powieści Aleksandra Dumasa Hrabia Monte Christo. Młody dziennikarz z paryskiej gazety. Żądny sławy, lecz nie pozbawiony zasad honoru. Członek przyjacielskiej paczki Albert de Morcerf, do której należeli również baron Franz d’Epinay, Lucjan Debray oraz baron Raul de Chateau-Renaud. Oprócz powieści Dumasa występuje również w książce François Taillandiera Pamiętniki hrabiego Monte Christo.

W 1843 Dumas podpisał kontrakt na napisanie wielotomowego utworu pt. Wrażenia z podróży po Paryżu. Zamierzał pierwotnie zawrzeć w tym tomie gawędy historyczne i archeologiczne, jednak wydawcy zażądali od niego, by dzieło było powieścią przygodową rozgrywającą się w Paryżu, na wzór wydanych niedawno Tajemnic Paryża Eugène'a Sue. W poszukiwaniu inspiracji dla intrygi przyszłej powieści Dumas zapoznał się z treścią Wspomnień wydobytych z archiwów paryskiej policji J. Peucheta. Koncepcję fabuły dzieła opracował po przeczytaniu rozdziału zatytułowanego Diament zemsty.

Giovanni Bertuccio – postać z powieści Aleksandra Dumasa Hrabia Monte Christo. Korsykanin, przemytnik, a później intendent oraz przyjaciel tytułowego bohatera. Wierny i lojalny wobec swego pana, pomagający mu w zemście na jego wrogach. Występuje również w powieści François Taillandiera Pamiętniki hrabiego Monte Christo oraz w Martwej ręce F. Le Prince’a. Bastylia (fr. la Bastille) – zamek wybudowany pod Paryżem, w latach 1370–1383, jako część jego umocnień, w celu obrony bramy Św. Antoniego. Słowo la bastille w wolnym tłumaczeniu oznacza każdy zamek tuż za rogatkami miasta i jest mniej więcej odpowiednikiem polskiego słowa "barbakan".

Bohater tekstu Peucheta, François Picaud, został w 1807 roku, na krótko przed swoim ślubem z zamożniejszą od siebie Marguerite Vigoroux, uznany za szpiega angielskiego i uwięziony. Przyczyną tego był anonimowy donos, napisany przez trzech jego znajomych, którym opowiedział o swoich życiowych planach. Picaud spędził siedem lat w twierdzy w Fenestrelle, gdzie opiekował się współwięźniem, ciężko chorym włoskim prałatem. Przed śmiercią duchowny wskazał mu w Mediolanie miejsce ukrycia należącego doń skarbu. W 1814 roku Picaud odnalazł skarb, po czym wrócił do Paryża, posługując się nazwiskiem Joseph Lucher. Dowiedział się o przyczynach swojego uwięzienia i o tym, że dawna narzeczona wyszła za mąż za głównego autora donosu, szynkarza Loupiana. Udając służącego, zdołał doprowadzić do ruiny rodzinę Loupianów i zamordować dwóch współautorów donosu, Chambarda i Solariego. Jako trzeciego zabił samego Loupiana, jednak był cały czas obserwowany przez ostatniego donosiciela – Alluta; on też tego samego wieczoru pozbawił go życia. Allut zbiegł następnie do Anglii i na krótko przed śmiercią opowiedział całą historię katolickiemu duchownemu, upoważniając go równocześnie do przekazania jej policji francuskiej.

Pamiętniki hrabiego Monte Christo (fr. Mémoires de Monte-Cristo) – wydana w 1994 roku powieść François Taillandiera, sequel Hrabiego Monte Christo Aleksandra Dumasa ojca.Trzej muszkieterowie (fr. Les Trois Mousquetaires) – pierwsza część trylogii o czterech muszkieterach gwardii – Atosie, Portosie, Aramisie i d’Artagnanie. Kolejne części to W dwadzieścia lat później oraz Wicehrabia de Bragelonne. Akcja jest osadzona w pierwszej połowie XVII wieku we Francji i Anglii.

Innym źródłem inspiracji Dumasa miała być wydana w Amsterdamie w 1787 roku Historia trzydziestodziewięcioletniego pobytu w więzieniach stanu autorstwa Masersa Latude'a. Jej autor został osadzony w Bastylii w 1748 roku w wyniku intrygi dworskiej, którą Madame de Pompadour odczytała jako skierowaną przeciw sobie. Latude opisał tam barwnie swoje wielokrotne ucieczki z więzienia.

Hrabia Monte Christo (ang. The Count of Monte Cristo) – francusko-włoski film kostiumowy z 1943 roku. Adaptacja powieści Aleksadra Dumasa o takim samym tytule.Amsterdam – największe miasto Holandii i jej stolica konstytucyjna. Wszystkie instytucje rządowe oraz przedstawicielstwa obcych państw znajdują się w Hadze.

Jako kolejny tekst, który mógł wywrzeć wpływ na powieść, Bornecque wskazywał utwór mało znanego pisarza Auguste’a Arnoulda pt. La Roue de fortune, którego głównym tematem także była zdrada i zemsta. Bohater tegoż utworu również został niesłusznie oskarżony o przestępstwo polityczne, zaś jego narzeczona poślubiła człowieka, za sprawą którego trafił do więzienia.

Hrabia Monte Christo (ang. The Count of Monte Cristo) – francusko-włoski film kostiumowy z 1961 roku. Adaptacja powieści Aleksadra Dumasa o takim samym tytule.Fernand Mondego hrabia de Morcerf – postać fikcyjna z powieści Aleksandra Dumasa Hrabia Monte Christo. Jeden z wrogów tytułowego bohatera, a zarazem ofiara jego zemsty. Rybak kataloński zakochany do szaleństwa w swojej kuzynce Mercedes Herrera. Później generał i par Francji, mąż Mercedes i ojciec Alberta. Morderca Ali Paszy. Był człowiekiem mściwym i gwałtownym, a także zdolnym do zdrady ufających mu ludzi. Występuje również w powieści François Taillandiera Pamiętniki hrabiego Monte Christo.

Postać drugiej żony prokuratora de Villeforta, trucicielki, Dumas oparł na autentycznej historii mordercy, Edme'a-Samuela Castainga.

Proces powstawania utworu[ | edytuj kod]

Początkowo, idąc za sugestią wydawcy, Dumas miał zamiar rozpocząć powieść w momencie spotkania hrabiego Monte Christo (występującego pod pseudonimem Sindbada Żeglarza) z Franzem d’Epinay (rozdział Włochy. Sindbad Żeglarz). Wcześniejsze losy bohatera miały być przedstawione w retrospekcjach, monologach jego samego. Plan utworu uległ zmianie po spotkaniu pisarza z Auguste'em Maquetem, historykiem, który pomagał mu rok wcześniej przy pisaniu Trzech muszkieterów. Ten doradził mu, by zrezygnował z retrospekcji, a przedstawił całą historię w porządku chronologicznym, począwszy od młodości głównego bohatera w Marsylii. Zasugerował także podział tekstu na trzy wyraźne części, rozgrywające się w Marsylii, Rzymie i Paryżu.

Noirtier de Villerot – postać fikcyjna z powieści Aleksandra Dumasa Hrabia Monte Christo. Agent i gorliwy zwolennik Napoleona Bonaparte, ojciec prokuratora Gérarda de Villefort, dziadek Walentyny, zabójca ojca Franza d’Epinay. Nie wiele wiadomo o jego przeszłości oraz o nim samym. Prawdopodobnie „Noirtier” nie jest imieniem, a jedynie częścią nazwiska tej postaci. Sam Dumas nie odpowiada na to pytanie, za to w niektórych ekranizacjach postać ta nazywa się Francois de Noirtier de Villefort. Imię pana Noirtier w książce nie pada jednak ani razu. Robert Bielecki (ur. 29 kwietnia 1939 w Warszawie, zm. 6 września 1998 w Warszawie) – polski historyk i dziennikarz, wieloletni korespondent Polskiej Agencji Prasowej.

Przyjąwszy sugestie Maqueta, Dumas polecił mu opracowanie planu wydarzeń trzeciej części powieści, w której tytułowy bohater miał mścić się na swoich wrogach. Sam przystąpił do pracy na dwiema pierwszymi. Przetworzył motywy znane z historii Peucheta, przenosząc akcję dzieła o dekadę – bohater powieści trafia do więzienia w 1815 r. i opuszcza je w 1829 (na rok przed amnestią więźniów zamku d'If po rewolucji lipcowej), zaś przyczyną jego zatrzymania jest posądzenie o bonapartyzm, nie zaś o szpiegostwo na rzecz obcego państwa. W ten sposób Dumas zamierzał zasygnalizować swoją fascynację Napoleonem I. Jako ostatnia powstała najważniejsza część dzieła, poświęcona zemście. Pisarz i jego współpracownik przedyskutowali opracowany plan wydarzeń, wprowadzili do niego zmiany, następnie zaś Dumas napisał sam tekst powieści.

Marie-Joseph Sue, pseudonim Eugène Sue (ur. 26 stycznia 1804 r. w Paryżu, zm. 3 sierpnia 1857 r. w Annecy-le-Vieux) – pisarz francuski, twórca powieści odcinkowej. Sławę przyniosły mu, publikowane początkowo w „Journal des Débats”, sensacyjne powieści z życia najuboższej ludności Paryża, zawierające krytykę istniejącego systemu społecznego. Wywarły one wpływ na nastroje polityczne w przededniu rewolucji 1848 roku (Wiosny Ludów). Pisał również powieści marynistyczne, historyczne i obyczajowe.Hobart Bosworth (ur. 11 sierpnia 1867, zm. 30 grudnia 1943) – amerykański reżyser, scenarzysta, producent filmowy i aktor.

Publikacja[ | edytuj kod]

Hrabia Monte Christo został pierwotnie opublikowany w odcinkach w piśmie Journal des Débats na przełomie lat 1844–1845. Rok później wydawnictwo „Siècle” wydało powieść w formie książkowej. Pierwszy przekład polski dzieła powstał już w 1846 roku.

Edmund Dantes – znany też jako hrabia Monte Christo, ksiądz Abbie Busoni, lord de Wilmore, Sindbad Żeglarz, Monsieur Zaccone oraz agent firmy Thomson i French. Główny bohater powieści Hrabia Monte Christo pióra Aleksandra Dumasa ojca. Młody marynarz zdradzony przez ludzi, których uważał za przyjaciół. Skazany na dożywocie na podstawie fałszywych oskarżeń, zbiegł po czternastu latach z więzienia, by odnaleźć skarb ukryty na wyspie Monte Christo, o którym opowiedział mu jego towarzysz niedoli, ksiądz Faria. Dzięki odnalezieniu skarbu powrócił po latach jako bogaty arystokrata, by dokonać wyrafinowanej zemsty na ludziach, którzy go skrzywdzili.Pianosa – wyspa, położona na Morzu Śródziemnym, między Półwyspem Apenińskim a Korsyką. Wchodzi w skład archipelagu Wysp Toskańskich.


Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




Warto wiedzieć że... beta

Język francuski (fr. langue française lub français) – język pochodzenia indoeuropejskiego z grupy języków romańskich. Jako językiem ojczystym posługuje się nim ok. 80 mln ludzi: ok. 65 mln Francuzów, ok. 4,5 mln Belgów (czyli 42%), ok. 1,5 mln Szwajcarów (czyli 20%), a także ok. 8 mln mieszkańców kanadyjskich prowincji Québec, Ontario i Nowy Brunszwik. Ok. 201 milionów osób na całym świecie używa francuskiego jako języka głównego (oszacowanie z 2009 r. według Organisation mondiale de la Francophonie), a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, w których francuski jest jednym z języków urzędowych, bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego, jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, w których jest jedynym językiem urzędowym.
Bellona – dom wydawniczy, specjalizujący się w literaturze historycznej oraz militarnej. W jego ofercie znajdują się także kryminały, powieści historyczne i fantastyczne, oraz albumy, kalendarze, bajki i inna literatura dziecięca i wszelkiego rodzaju poradniki pomocne w życiu codziennym.
Hrabia Monte Christo (ang. The Count of Monte Cristo) - film kostiumowy, telewizyjny z 1975 roku. Adaptacja powieści Aleksadra Dumasa o takim samym tytule.
Katalończycy – protonaród romański zamieszkujący jako autochtoni w Katalonii, na Balearach, Sardynii, południowej Francji, Andorze oraz w diasporze w Ameryce Łacińskiej. Liczebność około 7,5 mln. Językiem jest kataloński. Katalończyków cechowały i cechują silne aspiracje wolnościowe, głównie uzyskanie jak najdalej posuniętej autonomii w ramach Hiszpanii.
Wojna o niepodległość Grecji (1821–1832) – wojna narodowo-wyzwoleńcza toczona przez Greków, przeciw Turkom. Ostatecznie, dzięki poparciu Francji, Wielkiej Brytanii i Rosji Grecja uzyskała niepodległość w roku 1830. Każdy z krajów pomagających Grecji miał w tym swój cel. Anglia chciała mieć lepszy dostęp do swoich ziem w Afryce i lepszy dostęp do południowej części Europy. Ponadto interwencja brytyjska była okazją do osłabienia Egiptu, którego sułtan brał udział w wojnie przeciw Grecji od 1825 roku. Nadmierny wzrost potęgi Egiptu mógłby zagrozić brytyjskim posiadłościom w Indiach. Rosji chodziło również o osłabienie Turcji, którą mocarstwa europejskie – Wielka Brytania i Francja – uważały za przeciwwagę dla Rosji na Bałkanach.
Auguste Maquet (ur. 13 września 1813 w Paryżu, zm. 8 stycznia 1888 w Sainte-Mesme) – francuski pisarz i historyk, współpracownik Aleksandra Dumasa ojca.
Projekt Gutenberg – inicjatywa polegająca na umieszczeniu w Internecie elektronicznych wersji książek istniejących w wersji papierowej.

Reklama