Historyczne krainy Szwecji

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Prowincje (landskap) królestwa Szwecji i Finlandii (1353–1808)

Historyczna kraina Szwecji (szw. landskap) – część Szwecji, która pojawiła się w którymś z dawniejszych podziałów politycznych tego kraju. Ze względu na dużą stabilność władzy w tym rejonie świata zwykle krainy historyczne wyróżniają się odrębnym charakterem kulturowym i geograficznym przy czym jednocześnie wielu ludzi współcześnie identyfikuje się z nimi. Główna reforma podziału terytorialnego Szwecji miała miejsce w roku 1634. W roku tym Axel Oxenstierna zastąpił stary podział nowym podziałem na regiony. Podział Oxenstierny dotyczył także Finlandii i zachował się tam do roku 1997, mimo iż kraje te nie stanowią jednego organizmu państwowego od 1809.

Bohuslän – historyczna kraina (szw. landskap), położona na południowym zachodzie Szwecji, w regionie Västra Götaland nad cieśniną Skagerrak Morza Północnego. Jego nazwa pochodzi od Twierdzy Bohus (szw. Bohus Fästning).Karelia (fin. Karjala) – kraina historyczna w północno-wschodniej Europie, rozciągająca się między Morzem Bałtyckim a Białym, zamieszkiwana przez lud Karelów.

Historia[ | edytuj kod]

Początki szwedzkiego podziału na prowincje sięgają wczesnych monarchii, które istniały przed i w czasie zjednoczenia Szwecji w latach 800–1000 n.e. Po zjednoczeniu oraz ustanowieniu jednego monarchy każdy z tych mini-krajów miał swoje własne prawa, własne zgromadzenie ogólne (ting) i w zasadzie rządził się sam. Prowincjom historycznym po zjednoczeniu nadano status księstw, natomiast prowincje nowo zdobywane stawały się księstwami.

Smalandia (szw. Småland) – jedna z dwudziestu pięciu tradycyjnych prowincji Szwecji, położona w jej południowo-wschodniej części, stanowiąca część Gotalandii.Unia kalmarska (duń., szw., norw. Kalmarunionen) – unia personalna zawarta latem 1397 na zamku w Kalmarze pomiędzy Danią, Szwecją i Norwegią.

Spośród ziem pozyskanych w wyniku zerwania Unii kalmarskiej w 1523 tylko niektóre zostały włączone jako prowincje. Najtrwalszy charakter miały nabytki uzyskane w wyniku Pokoju w Roskilde, który sprawił, że dotychczasowe obszary duńskiej Skanii – prowincje Skania, Blekinge oraz Halland – wraz z norweskimi Bohuslän, Jämtland i Härjedalen weszły w posiadanie szwedzkiej monarchii i stopniowo zintegrowały się z resztą kraju. Inne obce terytoria były zarządzane jako szwedzkie dominia, pozostając pod berłem monarchy szwedzkiego czasem przez dwa lub nawet trzy stulecia. Norwegia w XIX w. była złączona ze Szwecją unią personalną, jednak nigdy nie stała się integralną jej częścią.

Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen Tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1917. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją. Od zachodu ma ponadto dostęp do Morza Bałtyckiego.Domena (łac. dominium, posiadłość, prawo własności) – w systemie feudalnym były to posiadłości ziemskie należące w całości do pana feudalnego (np. rycerza, możnowładcy, monarchy).

Podział krainy Västerbotten, który miał miejsce w wyniku odłączenia Finlandii na początku XIX w. spowodował powstanie nowej jednostki administracyjnej o nazwie Norrbotten, która z czasem została uznana za krainę historyczną na równi z pozostałymi obszarami. W roku 1995 nadano jej nawet własne godło.

Södermanland (lub Sörmland) – prowincja historyczna (landskap) w Szwecji, położona w południowo-wschodniej części Svealand.Uusimaa, Nyland (odpowiednio fiń. i szw. Nowy Kraj), to region w Finlandii o powierzchni 9 097 km² oraz liczbie ludności wynoszącej 1 517 542 osób. Gęstość zaludnienia to 167 osoby/km² (dane z 2009 roku). W Uusimaa położone są Helsinki, największe miasto i stolica administracyjna Finlandii.


Podstrony: 1 [2] [3]




Warto wiedzieć że... beta

Gästrikland – prowincja historyczna (landskap) w środkowej Szwecji, położona w południowo-wschodniej części Norrland nad Zatoką Botnicką. Graniczy od południa i wschodu z Uppland, od południa z Västmanland, od zachodu z Dalarna oraz od północy z Hälsingland.
Norrbotten – prowincja historyczna (landskap) w Szwecji, położona w północnej części Norrland nad Zatoką Botnicką. Graniczy od południa z Västerbotten, od zachodu z Lappland oraz od wschodu z Finlandią.
Österland (lub Österlanden; fiń. Itämaa) – historyczne określenie jednego z czterech tradycyjnych krajów Szwecji, obejmującego współczesną południową część Finlandii. Od północy obszar Österland graniczył z Österbotten, zaliczanym do Norrland. Termin ten wyszedł stopniowo z użycia już w późnym średniowieczu, w czasach unii kalmarskiej.
Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.
Västerbotten – prowincja historyczna (landskap) w północnej części Szwecji, położona w Norrland nad Zatoką Botnicką. Graniczy od południa z Ångermanland, od zachodu z Lappland oraz od północy z Norrbotten.
Język szwedzki (szw. svenska språket, svenska) – język północnogermański wschodni (wschodnioskandynawski), używany głównie w Szwecji i częściach Finlandii, przez ok. 9 mln ludzi. W Finlandii język szwedzki jest, obok fińskiego, językiem urzędowym, z uwagi na 5% szwedzkojęzycznych obywateli Finlandii zamieszkałych głównie na wybrzeżach tego kraju. Szwedzki jest dość dobrze zrozumiały dla Norwegów i w mniejszym stopniu także dla Duńczyków. Język standardowy w Szwecji, tzw. rikssvenska (szwedzki państwowy) oparty jest na dialektach regionu sztokholmskiego.
Norrland (lub Norrlandia, fin. Norlanti) to nazwa najbardziej na północ wysuniętej części Szwecji, jeden z czterech historycznych krajów Szwecji. Nie jest ona żadną administracyjnie wyróżnioną jednostką, jednak występuje powszechnie w codziennym języku. Ludzie z południowej części Szwecji określają często w ten sposób bliżej nieokreśloną "północną Szwecję". Jednak taka swoboda w określaniu jest często traktowana przez mieszkańców północy z dużą rezerwą, gdyż nie ma podobnego określenia na bliżej nieokreślone południowe rejony państwa.

Reklama