Historia nauki polskiej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pomiar głębokości z dzieła Stanisława Grzepskiego „Geometria to jest miernicka nauka” (1566)

Określenie historia nauki polskiej ma dwa znaczenia:

Historia nauki – dziedzina wiedzy opisująca tworzenie się i rozwój wyspecjalizowanych nauk szczegółowych badających przebieg procesów przyrodniczych i społecznych. Jest to stosunkowo młoda dyscyplina uniwersytecka, trudna w uprawianiu na skutek konieczności łączenia dwu rodzajów kompetencji - orientacji w danej dziedzinie naukowej i umiejętności historyka. Trudność w opisie historii rozwoju nauki zaczyna się w momencie określenia jej przedmiotu. Nie istnieje bowiem nauka w ogóle, ale wyspecjalizowane dziedziny wiedzy, które wyodrębniły się z ogólnego tła religijno-filozoficznego, w różnym czasie, w różnych kręgach cywilizacyjnych, w różnych celach i wykształciły różnorodne, niesprowadzalne do wspólnego mianownika metody.Źródła historyczne – wszystko skąd możemy czerpać wiedzę o przeszłości (według Jerzego Topolskiego), inaczej rzecz biorąc - są to wszelkie zachowane ślady działalności człowieka.
  • Po pierwsze, odnosi się do dziejów tworzenia, obiegu i recepcji wiedzy naukowej na (zmiennych historycznie) ziemiach polskich oraz do badań prowadzonych przez uczonych polskich, bez względu na miejsce ich pracy.
  • Po drugie, dotyczy badań starających się opisać i wyjaśnić rozwój polskiej nauki, podejmowanych w ramach dyscypliny historii nauki.
  • Wkład Polski do nauki światowej[ | edytuj kod]

    Wkład Polski do rozwoju nauki światowej (liczony według tak nieprecyzyjnej miary, jak odsetek biogramów polskich uczonych w największych i najbardziej wiarygodnych słownikach biograficznych) w różnych okresach historycznych przekraczał udział ludności Polski (w jej zmiennych kształtach terytorialnych) w ludności świata. Podczas gdy udział Polski w ludności świata szacuje się na ok. 0,4% w roku 1000 oraz ok. 0,65% tysiąc lat później, najbardziej znany słownik biograficzny uczonych Dictionary of Scientific Biography (Charles Scribrer’s Sons, t. 1-18, New York 1970-90) wśród opublikowanych haseł zamieścił ok. 1,5% biogramów uczonych, którzy działając w Polsce lub (rzadziej) pochodząc z Polski, wpłynęli na rozwój światowej nauki. Wkład Rzeczypospolitej w narodzinach nowożytnej nauki eksperymentalnej w XVII i I poł. XVIII w., mierzony liczbą urodzonych i działających tu uczonych, wyniósł ok. 1%. Wkład Polski do nauki światowej mierzony liczbą publikacji rejestrowanych obecnie w Science Citation Index oscyluje wokół ok. 1%.

    Samuel Dickstein (ur. 12 maja 1851, zm. 28 września 1939 w Warszawie) – polski matematyk, pedagog i historyk nauki żydowskiego pochodzenia.Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.

    Charakter nauki w Polsce[ | edytuj kod]

    Charakter nauki w Polsce w różnych okresach historycznych zależał nie tylko od dominującego ideału wiedzy, ale także od tego, co było siłą sprawczą tworzenia wiedzy (Kościół, państwo, mecenat magnacki, środowisko naukowe) oraz co było główną formą organizacyjną tworzenia wiedzy (uniwersytet, zakony, dwory magnackie, biblioteki, fundacje prywatne, pozauczelniany instytut badawczy).

    Unia Europejska, UE – gospodarczo-polityczny związek 27 demokratycznych państw europejskich. Unia powstała 1 listopada 1993 roku – na mocy podpisanego 7 lutego 1992 traktatu z Maastricht – jako efekt wieloletniego procesu integracji politycznej, gospodarczej i społecznej. Korzenie współczesnej integracji europejskiej sięgają okresu powojennego i ograniczały się do 6 państw zachodnioeuropejskich. Państwa te tworzyły wiele form i mechanizmów współpracy, powoływały organizacje, instytucje i organy, których celem było wzmocnienie jedności między nimi. W 1993 nadrzędną wobec wszystkich poprzednich organizacji została Unia Europejska, sama otrzymując nieznaną wcześniej hybrydową formułę sui generis. Janusz Groszkowski (ur. 21 marca 1898 w Warszawie, zm. 3 sierpnia 1984 w Warszawie) – naukowiec zajmujący się elektroniką i radiotechniką, inżynier, prezes Polskiej Akademii Nauk, polityk, poseł na Sejm, przewodniczący Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu i zastępca przewodniczącego Rady Państwa.

    Działalność poznawcza określana mianem nauki jest bardzo zróżnicowana – pod względem metody i podejścia – nawet w obrębie danego okresu historycznego. Skala zróżnicowania wzrasta, gdy uwzględnia się różne epoki, w których nie tylko stosowano różne programy badawcze, ale także hołdowano odmiennym ideałom wiedzy, a także kładziono różny nacisk na teoretyczny, empiryczny lub praktyczny aspekt nauki. W poniższym przeglądzie stosujemy pojęcie nauki zgodnie z jej rozumieniem w danej epoce.

    Andrzej Stanisław Mostowski (ur. 1 listopada 1913 we Lwowie, zm. 22 sierpnia 1975 w Vancouver, Kanada) – polski matematyk zajmujący się głównie podstawami matematyki, przedstawiciel warszawskiej szkoły matematycznej.Saksonia, Wolny Kraj Saksonia (łac. Saxonia; niem. Freistaat Sachsen; górnołuż. Swobodny stat Sakska; dolnołuż. Zwězkowy kraj Sakska) – kraj związkowy w Niemczech graniczący z Polską, Czechami i z następującymi krajami związkowymi: Bawaria, Turyngia, Saksonia-Anhalt i Brandenburgia. Stolicą jest Drezno. Obecnie niewielki skrawek historycznej Saksonii znajduje się w Polsce, w województwie dolnośląskim (okolice Bogatyni). Republika Saksonii jest spółką prawa publicznego. Reprezentuje ją premier Stanislaw Tillich.

    Aż do ostatniej ćwierci XIX w. nauka polska – jak można sądzić, nieco dłużej i w nieco większym zakresie niż w krajach zachodniej Europy – była zdominowana przez nauki humanistyczne. W okresie staropolskim nauki matematyczno-przyrodnicze zyskały na znaczeniu w okresie Odrodzenia oraz Oświecenia; jednak przewagę wśród publikacji naukowych w stosunku do nauk humanistycznych uzyskały one dopiero w XX w. Jeszcze w XIX w. ponad 50% polskich uczonych uprawiało nauki humanistyczne i nauki społeczne; ok. 23% – matematyczno-przyrodnicze, a zaledwie 6% – techniczne. I połowa XIX w. wieku – tak w Polsce, jak i na świecie – stała pod znakiem dominacji humanistyki. W II połowie tego wieku znacznie silniej zaznaczał się rozwój nauk matematyczno-przyrodniczych.

    Aleksander Ludwik Birkenmajer (ur. 8 lipca 1890 w Czernichowie koło Krakowa, zm. 30 września 1967 w Warszawie), polski historyk nauk ścisłych i filozofii, bibliotekoznawca, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego i Warszawskiego.Biblioteka Ordynacji Krasińskich w Warszawie istniała w latach 1844-1944. Jej twórcą był hrabia Wincenty Krasiński, który od początku XIX wieku gromadził zbiory artystyczne, muzealne i biblioteczne. 25 października 1944, po kapitulacji Powstania Warszawskiego celowo spalona przez Niemców, wbrew postanowieniom układu kapitulacyjnego z 3 października 1944, zabezpieczającego ochronę zabytków, bibliotek i zbiorów archiwalnych przez okupanta.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    Praga (czes. i słow. Praha, niem. Prag) – stolica i największe miasto Czech, położone w środkowej części kraju, nad Wełtawą. Jest miastem wydzielonym na prawach kraju, będąc jednocześnie stolicą kraju środkowoczeskiego.
    Stefan Pieńkowski (ur. 28 lipca 1883 w Młynowie, zm. 20 listopada 1953) – polski fizyk, uważany za twórcę warszawskiej szkoły fizyki doświadczalnej.
    Hieronim Franciszek Konarski herbu Gryf, imię zakonne: Stanisław od świętego Wawrzyńca, pseud. i krypt.: Anonym Polonus; J. W. A. J. K. W. K. B. O.; Nobilis Polonus, Iurium Patriorum peroptime gnarus; Pewien Ziemianin; Prywatnie rezydujący w Gdańsku; S. K. S. P.; Stanislaus a S. Laurentio Scholarum Piarum; Stanislaus Hieronymus a S. Laurentio Scholarum Piarum; X. Stanisław a S. Laurentio Scholarum Piarum, (ur. 30 września 1700 w Żarczycach Dużych, zm. 3 sierpnia 1773 w Warszawie) – dramatopisarz, poeta, tłumacz, edytor, pedagog, publicysta, reformator szkolnictwa i założyciel Collegium Nobilium w roku 1740, pijar, nazywany patriarchą polskich pijarów, nauczyciel domowy.
    Stanisław Michalski (ur. 21 kwietnia 1865 w Równem na Wołyniu, zm. 30 grudnia 1949 w Krakowie) – polski działacz oświatowy, zaangażowany w sprawy organizacji i finansowego wspierania działalności naukowej, szkolnictwa wyższego i pozaszkolnej edukacji dorosłych. Z wykształcenia inżynier-technolog. Organizator i działacz m.in. Czytelni Bezpłatnych Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności i Kursów dla Dorosłych oraz:
    Liceum Krzemienieckie (także Liceum Wołyńskie) – polska szkoła w Krzemieńcu na Wołyniu, istniejąca w latach 1805-1831, reaktywowana w latach 1922-1939, zwana także Atenami Wołyńskimi. Odegrała znaczącą rolę w rozwoju poziomu kultury polskiej na Wołyniu.
    Ulisses Aldrovandi (ur. 11 września 1522 w Bolonii, zm. 4 maja 1605 tamże), włoski humanista, lekarz i przyrodnik okresu Odrodzenia.
    Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie (AGH; dawniej: Akademia Górnicza w Krakowie; nazwa międzynarodowa: AGH University of Science and Technology; dawniej: University of Mining and Metallurgy) – jedna z największych polskich wyższych uczelni, została powołana 8 kwietnia 1919 uchwałą Rady Ministrów. Jest zaliczana do najlepszych uczelni technicznych w kraju. Według ogólnoświatowego rankingu szkół wyższych Webometrics Ranking of World Universities z lipca 2013, opracowanego przez hiszpański instytut Consejo Superior de Investigaciones Científicas uczelnia zajmuje 3. miejsce w Polsce wśród uczelni technicznych, a na świecie 526. pośród wszystkich typów uczelni.

    Reklama