Historia filmu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Historia filmu, czyli dziedziny sztuki uwiecznionej w postaci taśmy filmowej, sięga roku 1895, kiedy odbył się pierwszy publiczny pokaz kinowy przy użyciu kinematografu.

Titanic – film fabularny produkcji amerykańskiej z 1997, oparty na historycznym wydarzeniu – zatonięciu Titanica w 1912 roku. Zdobył jedenaście Oscarów (Nagród Amerykańskiej Akademii Filmowej), w tym za najlepszy film.Człowiek z żelaza – polski dramat filmowy z roku 1981 w reżyserii Andrzeja Wajdy, na podstawie scenariusza Aleksandra Ścibora-Rylskiego. Jest on kontynuacją wątków z filmu Człowiek z marmuru tego samego reżysera. Akcja dzieła Wajdy toczy się w roku 1980 podczas wydarzeń sierpniowych, a jego bohaterem jest dziennikarz Winkel, który dostaje zadanie zrobienia reportażu kompromitującego robotnika i aktywnego działacza komitetu strajkowego, Macieja Tomczyka. Podczas swej pracy Winkel dowiaduje się o przeszłości Tomczyka oraz o jego ojcu, Mateuszu Birkucie (bohaterze Człowieka z marmuru).

Spis treści

  • 1 Geneza
  • 2 Film niemy (lata 90. XIX wieku – koniec lat 20. XX wieku)
  • 2.1 Kino atrakcji i kształtowanie się filmu fabularnego (1895–1917)
  • 2.2 Rozwój sztuki filmowej (1917–1930)
  • 3 Początki filmu dźwiękowego (koniec lat 20. – początek lat 60. XX wieku)
  • 3.1 Stany Zjednoczone (1927–1959)
  • 3.2 Europa i Azja (1930–1963)
  • 4 Nurty „nowej fali” i ruchy kontestacyjne (połowa lat 50. – początek lat 80. XX wieku)
  • 4.1 Nowe kino amerykańskie i jego geneza (1955–1979)
  • 4.2 Odwilż w europejskich państwach komunistycznych (1957–1983)
  • 4.3 Francuska Nowa Fala i jej następstwa w Europie Zachodniej (1958–1979)
  • 4.4 Rozwój kinematografii narodowych (1959–1975)
  • 5 Kino współczesne (lata 70. XX wieku – współcześnie)
  • 5.1 Dalszy rozwój kinematografii narodowych (od 1991)
  • 6 Zobacz też
  • 7 Przypisy
  • 8 Bibliografia
  • Geneza[ | edytuj kod]

    Powstanie filmu wiązało się z odkryciem niedoskonałości ludzkiego wzroku i jego opóźnień w przetwarzaniu obrazu. W związku z tym powstały urządzenia „oszukujące” wzrok, które ciąg szybko zmieniających się nieruchomych obrazków przeobrażały w ruchomy obraz. Najwcześniejsze z nich to camera obscura; w XVIII i XIX w. powstały również takie urządzenia, jak fenakistiskop (1832 r.), zoetrop (1834 r.) i praksinoskop (1877 r.). Owe praktyki dziś zalicza się do wczesnej historii kina i nazywa jej prehistorią. W 1877 r. Hannibal Goodwin opracował taśmę celuloidową, co znacząco przyspieszyło rozwój techniki filmowej. Pierwsze, prymitywne filmy powstały orientacyjnie w latach 1887 i 1888, a ich autorem był francuski wynalazca Louis Le Prince; do innych pionierów sztuki filmowej należeli Max Skladanowsky oraz William Friese-Greene.

    Amarcord – włosko-francuska tragikomedia Federico Felliniego z 1973 roku. Jest nostalgicznym portretem Rimini, rodzinnej miejscowości reżysera, w latach 30. XX wieku. Nie ma jednolitej fabuły, jest zbiorem epizodów. Został nagrodzony Oscarem dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego w 1975 roku.Narodowy socjalizm (niem. Nationalsozialismus), nazizm (skrót od Nationalsozialismus), czasem określany również jako hitleryzm (od nazwiska Adolfa Hitlera) – rasistowska, antykomunistyczna i antysemicka ideologia Niemieckiej Narodowosocjalistycznej Partii Robotników (NSDAP). Niemiecka skrajna odmiana faszyzmu, opierająca się na biologicznym rasizmie, w szczególności na antysemityzmie, czerpiąca z haseł zarówno nacjonalistycznych, jak i socjalnych, trudna do jednoznacznego uplasowania na klasycznej osi prawica-lewica. Ideologia państwowa w czasie sprawowania władzy w totalitarnych Niemczech przez NSDAP w latach 1933-1945.

    Pod koniec XIX w. powstało wiele eksperymentalnych urządzeń do wyświetlania filmów (m.in. kinetoskop autorstwa Thomasa Alvy Edisona z 1891 r.). Na początku XX w., w latach 1900-1915, w Stanach Zjednoczonych i Europie pojawiło się łącznie kilkadziesiąt rodzajów urządzeń do rejestracji i demonstracji filmów ze zsynchronizowanym dźwiękiem. Przykładami mogą być: chronograf (L. Gaumont, 1902 r.), biofon (O. Messter, 1903 r.) i kamerofon (USA, 1908 r.). Przy pomocy tych urządzeń, w Europie (w Niemczech, Francji, Włoszech i Danii) do 1914 r., powstało około 1500 krótkich filmów udźwiękowionych. Wszystkie te próby nie przyniosły jednak ostatecznie rezultatów zadowalających z technicznego punktu widzenia. W latach 1907-1913 kilkadziesiąt takich urządzeń skonstruowano i wprowadzono na rynek amerykański, z takim skutkiem jak w Europie.

    Yasujirō Ozu (jap. 小津安二郎, Ozu Yasujirō, ur. 12 grudnia 1903, zm. 12 grudnia 1963) – reżyser japoński. Nakręcił ponad 50 filmów, zaczynając twórczość w epoce kina niemego.George Stevens (ur. 18 grudnia 1904 w Oakland w stanie Kalifornia - zm. 8 marca 1975 w Lancaster w stanie Kalifornia) – jeden z czołowych reżyserów amerykańskich lat 40. i 50., a także operator i producent filmowy. Dwukrotnie, w latach 1952 i 1957 nagrodzony statuetką Oscara dla najlepszego reżysera za filmy: Miejsce pod słońcem (1951) i Olbrzym (1956). W tej samej kategorii zdobył także 3 nominacje do Oscara za filmy: Wesoły sublokator (1943), Jeździec znikąd (1953) i Pamiętnik Anny Frank (1959). Wszystkie wymienione filmy były nominowane w kategorii najlepszy film roku.

    Film niemy (lata 90. XIX wieku – koniec lat 20. XX wieku)[ | edytuj kod]

    Bracia Lumière, twórcy pierwszego publicznego pokazu kinowego
     Osobny artykuł: Film niemy.

    Kino atrakcji i kształtowanie się filmu fabularnego (1895–1917)[ | edytuj kod]

    Za pierwszych twórców w historii kina uznawani są bracia Auguste i Louis Lumière, którzy 13 lutego 1895 roku opatentowali urządzenie zwane kinematografem, a 28 grudnia 1895 roku zorganizowali pierwszy publiczny pokaz filmowy, który odbył się w Paryżu. Wśród ich pierwszych filmów znalazły się dokumentalne Wyjście robotników z fabryki Lumière w Lyonie (1895), pierwsza komedia filmowa Polewacz polany (1895) i Wjazd pociągu na stację w La Ciotat (1896). Choć bracia Lumière uważali, że film nie ma przyszłości jako technologia, szybko stał się on wyrobem komercyjnym – w Stanach Zjednoczonych Edison produkował serię tanich, obliczonych na łatwy sukces produkcji wyświetlanych w jarmarkach (tzw. nickelodeony); jego napastliwa polityka wobec konkurencyjnych wytwórni filmowych spowodowała przenoszenie produkcji do Kalifornii (Hollywood). Zdegradowaną do jarmarcznej rozrywki sztukę filmową odnowił diametralnie francuski iluzjonista Georges Méliès słynnym dziełem Podróż na księżyc (1902), fantazją naukową z zastosowaniem pierwszych w dziejach kina trików filmowych. Rozwój francuskiej kinematografii doprowadził do powstania wytwórni filmowych Gaumont i Pathé. W USA narodził się specyficzny dla tego państwa gatunek westernu, rozpoczęty filmem Napad na ekspres (1903, reż. Edwin Porter) kręconym w plenerze, o rzetelnym montażu, ze słynną sceną bandyty mierzącego z pistoletu do widowni; tam też powstały pierwsze filmy sensacyjne. Równolegle z rozwojem kina powstawały pierwsze, nieudolne jeszcze i bardzo krótkie, adaptacje sztuk oraz utworów literackich.

    Co wiesz o Elly? – irański dramat z 2009 roku w reżyserii Asghara Farhadiego. Film był oficjalnym kandydatem Iranu do Oscara za najlepszy film nieanglojęzyczny podczas 82. ceremonii wręczenia Oscarów, ale nie uzyskał nominacji.Wypadek (tytuł oryg. Yi ngoi) – hongkoński dramatyczny film akcji w reżyserii Cheanga Pou-soi, którego premiera odbyła się 2 września 2009 roku.

    Lata 1908–1915 przyniosły powolny zmierzch „kinematografu atrakcji”. W tym samym czasie pojawia się nowe kino, "zintegrowane narracyjnie". Teraz widz miał zaangażować się emocjonalnie w śledzenie ekranowej fabuły. Od roku 1911, kiedy zaczęto budować przestronne kina z dużymi salami projekcyjnymi, mógł je oglądać w coraz bardziej komfortowych warunkach.

    Furman śmierci lub Wózek śmierci lub Woźnica śmierci (szw. Körkarlen) – szwedzki film fabularny z 1921, ekranizacja opowiadania Selmy Lagerlöf pt. Niewidzialny woźnica z 1912 roku. Fabuła oparta jest na szwedzkiej legendzie, zgodnie z którą osoba, która umrze o północy w Sylwestra, staje się furmanem wozu Śmierci i przez rok będzie zajmował się transportem dusz zmarłych. W filmie zastosowano liczne efekty specjalne (m.in. zdjęcia nakładane).Vincente Minnelli, właśc. Lester Anthony Minnelli (ur. 28 lutego 1903 w Chicago, zm. 25 lipca 1986 w Beverly Hills) – amerykański reżyser filmowy i teatralny. Zdobywca Oscara. Ojciec Lizy, aktorki i piosenkarki.

    Rozwój sztuki filmowej (1917–1930)[ | edytuj kod]

    Kadr z filmu Nietolerancja (1916)
    Greta Garbo, jedna z pierwszych gwiazd kina niemego. Została wypromowana w filmie Mauritza Stillera pod tytułem Gdy zmysły grają (1924); potem zrobiła karierę w Hollywood

    Przełomem w rozwoju sztuki filmowej okazały się Narodziny narodu (1915) autorstwa Davida Warka Griffitha; po raz pierwszy zastosowano w filmie dynamiczny montaż i spójną narrację, aczkolwiek dzieło Griffitha wzbudziło kontrowersje z powodu rasistowskiej wymowy; reżyser zrehabilitował się autorstwem czteroczęściowej epopei Nietolerancja (1916) o wpływie nienawiści na losy ludzkości. W Niemczech nastąpiły narodziny filmowego ekspresjonizmu, charakterystycznego ze względu na dbałość o stronę estetyczną; wskutek niego powstały arcydzieła takie, jak Gabinet doktora Caligari (1919, reż. Robert Wiene), horror Nosferatu – symfonia grozy (1922, reż. Friedrich Wilhelm Murnau), Doktor Mabuse (1922, reż. Fritz Lang) i Metropolis (1926, reż. Fritz Lang); równolegle okresy świetności przeżywało kino szwedzkie, ze sztandarowymi produkcjami Skarb rodu Arne (1919, reż. Mauritz Stiller), Furman śmierci (1921, reż. Victor Sjöström) i Czarownice (1922, reż. Benjamin Christensen); głównym przedstawicielem coraz popularniejszej kinematografii duńskiej został Carl Theodor Dreyer (Męczeństwo Joanny d’Arc, 1928). W Stanach Zjednoczonych przełomu lat 10. i 20. XX wieku powstał specyficzny rodzaj komedii filmowej, zwany burleską, oparty na komizmie sytuacyjnym oraz gagach; najsłynniejszymi twórcami komedii z tego okresu byli Charles Chaplin (Gorączka złota, 1926) i Buster Keaton (Generał, 1926). Prężnie rozrastał się również przemysł filmowy z czołowymi wytwórniami typu Paramount, Twentieth Century-Fox, Metro-Goldwyn-Mayer, Warner Bros. czy RKO Pictures. W ZSRR z kolei tzw. radziecka szkoła montażu doprowadziła do powstania kinematografii rewolucyjnej, przemycającej w mniej lub bardziej bezpośredni sposób propagandę komunistyczną i genezę powstania państwa radzieckiego. Do najbardziej znanych twórców radzieckich lat 20. XX wieku należeli Siergiej Eisenstein (mistrzowsko zmontowany Pancernik Potiomkin, 1926), Wsiewołod Pudowkin (Burza nad Azją, 1927) i Ołeksandr Dowżenko (Ziemia, 1930). Początek lat 20. XX wieku to również czas narodzin reportażu dokumentalnego (Nanuk z Północy, 1922, reż. Robert J. Flaherty; Człowiek z kamerą, 1929, reż. Dziga Wiertow) oraz nurtu surrealistycznego w kinie (Pies andaluzyjski, 1927, reż. Luis Buñuel).

    Grigorij Naumowicz Czuchraj (ros. Григорий Наумович Чухрай), ur. 23 maja 1921 w Melitopolu, zm. 28 października 2001 w Moskwie – radziecki reżyser filmowy, scenarzysta i pedagog.Michael Curtiz, także Mihály Kertész, właśc. Manó Kertész Kaminer (ur. 24 grudnia 1886 w Budapeszcie, zm. 10 kwietnia 1962 w Hollywood, Kalifornia) – reżyser amerykański pochodzenia węgierskiego.

    Ciekawym epizodem epoki filmu niemego jest rozwój niemieckiego kina muzycznego. W latach 1914-1929 muzyka była wprawdzie wykonywana na żywo przez śpiewaków i orkiestrę, lecz w ścisłej synchronizacji z obrazem na ekranie kinowym. Polegała ona na wyświetlaniu u dołu ekranu zapisu nutowego, który pozwalał dyrygentowi prowadzić orkiestrę w należytym dla poszczególnych scen tempie.

    Rashōmon (jap. 羅生門, Rashōmon) – film w reżyserii Akiry Kurosawy z 1950 roku. Zapoczątkował międzynarodową popularność reżysera i przyczynił się do spopularyzowania na świecie kina japońskiego. Akcję filmu stanowi opowieść o napadzie na samuraja i jego żonę, dokonanego przez rozbójnika Tajōmaru. Wydarzenie relacjonowane jest przez cztery osoby, z których każda przedstawia je zupełnie inaczej, a dotarcie do prawdy okazuje się być niemożliwe.Żądło (ang. The Sting) – amerykańska komedia kryminalna z 1973 w reżyserii George’a Roya Hilla. Obraz nagrodzony Oscarem w kategorii „Najlepszy film” (1973).


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Rumuńska nowa fala – określenie stosowane wobec fenomenu rumuńskich filmów nagradzanych na międzynarodowych festiwalach, począwszy od pierwszej dekady XXI wieku. W filmach rumuńskiej nowej fali częstym motywem jest rozrachunek z okresem totalitarnych rządów komunistycznych Nicolae Ceaușescu. Estetyka tychże filmów jest wzorowana na dziełach braci Dardenne, a celem ich twórców – jak największa autentyczność wydarzeń przedstawionych na ekranie.
    Asghar Farhadi, pers. اصغر فرهادی‎ (ur. 7 maja 1972 w Isfahanie) – irański reżyser, scenarzysta i producent filmowy. Dwukrotny laureat Oscara za najlepszy film nieanglojęzyczny.
    Mervyn LeRoy (ur. 15 października 1900 w San Francisco, stan Kalifornia - zm. 13 września 1987 w Los Angeles, stan Kalifornia) - amerykański reżyser i producent filmowy, a w młodości także aktor. Twórca najsłynniejszej amerykańskiej ekranizacjii powieści Henryka Sienkiewicza Quo vadis z 1951 roku. W 1943 otrzymał jedyną w swej karierze nominację do Oscara za reżyserię filmu Zagubione dni (1942).
    Jean-Luc Godard (ur. 3 grudnia 1930 w Paryżu) – francuski reżyser filmowy, scenarzysta i krytyk. Jest często utożsamiany z grupą filmowców określanych jako przedstawicieli francuskiej Nowej Fali (fr. Nouvelle Vague).
    Andriej Rublow – radziecki film biograficzny w reżyserii Andrieja Tarkowskiego. Autorami scenariusza byli Andriej Konczałowski i sam reżyser. Muzykę skomponował Wiaczesław Owczinnikow.
    Krzysztof Zanussi (ur. 17 czerwca 1939 w Warszawie) – polski reżyser i scenarzysta filmowy, teatralny i telewizyjny, producent filmowy, publicysta, pedagog oraz filozof.
    Rysopis - polski film obyczajowy z 1964 roku. Pierwsza część historii o Andrzeju Leszczycu, a także reżyserski debiut fabularny Jerzego Skolimowskiego. Film wraz z kolejnymi filmami Walkower oraz Bariera tworzy trylogię o młodym pokoleniu.

    Reklama