Historia Surinamu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Historia Surinamu – obejmuje dzieje państwa (wieloetnicznej i wielorasowej) wspólnoty narodowej Surinamu.

Ameryka Południowa – kontynent leżący na półkuli zachodniej oraz w większej części na półkuli południowej, a w mniejszej – na półkuli północnej. Niekiedy uważana jest również za subkontynent Ameryki.Towarzystwo Surinamu (hol. Geoctroyeerde Sociëteit van Suriname) – spółka zarządzająca kolonią Surinam w latach 1683–1795, w skład spółki wchodzili trzej równorzędni udziałowcy: miasto Amsterdam, rodzina Van Aerssen van Sommelsdijck oraz Holenderska Kompania Zachodnioindyjska (hol. West-Indische Compagnie, WIC).

Historia Surinamu sięga 3000 roku p.n.e., kiedy rdzenni Amerykanie zaczęli zamieszkiwać ten obszar. Z czasem Holendrzy nabyli Surinam od Anglików, a europejskie osadnictwo datuje się na XVII wiek, kiedy to Surinam był kolonią plantacyjną wykorzystującą niewolników między innymi do uprawy cukru. Wraz ze zniesieniem niewolnictwa pod koniec XIX wieku plantatorzy sprowadzali pracowników z Chin, Madery, Indii i Indonezji, która również była skolonizowana przez Holendrów. Chociaż holenderski jest językiem urzędowym Surinamu, wraz z jego zróżnicowaną populacją, rozwinął się również jeden z języków kreolskich, Sranan tongo.

Maroni (fran. Maroni, hol. Marowijne, kreol. Marwina-liba) – rzeka na granicy Gujany Francuskiej i Surinamu, stanowiąca ich naturalną granicę, o długości 680 km. Źródła w górach Serra Tumucumaque (Gujana Francuska) na Wyżynie Gujańskiej. Przepływa przez obszar gęstych tropikalnych lasów deszczowych i uchodzi do Oceanu Atlantyckiego. Ze względu na występowanie licznych progów i wodospadów, zdatna do żeglugi tylko w dolnym biegu rzeki, na odcinku 80 km.Kakao (nah. cacahuatl – ziarno kakaowe) – nasiona z owoców kakaowca, z których proszek stosowany jest jako składnik wielu wyrobów cukierniczych: tabliczek czekolady, napojów, polew, wiórków czekoladowych, mas czekoladowych, cukierków.

Rdzenni osadnicy[ | edytuj kod]

Surinam był zaludniony na wiele tysiącleci przed przybyciem Europejczyków przez wiele odrębnych kultur tubylczych. Największymi ludami w czasie kolonizacji byli Arawakowie (koczownicze plemię przybrzeżne, które żyło z polowania i rybołówstwa) oraz Karaibowie. Karaibowie zdobyli znaczne tereny Arawaków wzdłuż części wybrzeża oraz Karaiby, używając żaglowców. Osiedlili się w Galibi (Kupali Yumï, co oznacza „drzewo przodków”) u ujścia rzeki Marowijne. Podczas gdy Arawakowie i Karaibowie żyli na wybrzeżu i sawannie, mniejsze grupy rdzennych ludów żyły w lasach tropikalnych w głębi lądu (na przykład) Akurio, Trio, Warao i Wayana.

Transatlantycki handel niewolnikami – element światowego handlu, prowadzonego w basenie Oceanu Atlantyckiego od XV do XIX wieku, tzw. handlu trójkątnego, którego istotą był transport:Indianie – najliczniejsza i najbardziej zróżnicowana z trzech – obok Inuitów (Eskimosów) i Aleutów – grup ludności tubylczej (rdzennej, autochtonicznej) zamieszkujących oba kontynenty amerykańskie, obejmująca – zarówno dawniej, jak i dziś – setki ludów, plemion i grup o bardzo różnym charakterze i stopniu rozwoju. W tradycyjnej antropologii zaliczani są do rasy żółtej.

Kolonizacja europejska[ | edytuj kod]

Kolonizacja angielska[ | edytuj kod]

Pierwszymi Europejczykami, którzy przybyli do Surinamu, byli hiszpańscy odkrywcy i holenderscy kupcy, którzy odwiedzili ten obszar wraz z innymi częściami Dzikiego Wybrzeża Ameryki Południowej. Pierwsze próby zasiedlenia tego obszaru przez Europejczyków miały miejsce w 1630 r., kiedy angielscy osadnicy pod wodzą kapitana Marshalla próbowali założyć tu kolonię. Uprawiali tytoń, lecz przedsięwzięcie okazało się nieopłacalne finansowo.

Sranan tongo (język surinamski, język srański , taki-taki) – oparty na angielskim jeden z języków kreolskich używany w Surinamie. Język ojczysty miejscowych Kreoli. Używany jako lingua franca przez ok. 80% ludności Surinamu do komunikacji między różnymi grupami etnicznymi. Wykazuje podobieństwo do kreolskiego języka krio używanego w Sierra Leone.Johan Ferrier (ur. 12 maja 1910 w Paramaribo, Gujana Holenderska, zm. 4 stycznia 2010 w Oegstgeest, Holandia), polityk surinamski; ostatni gubernator Surinamu w latach 1968-1975; pierwszy prezydent niepodległego kraju w latach 1975-1980; obalony przez pucz wojskowy. premier kolonii Surinam od 16 kwietnia 1955 do 16 lipca 1958.

Willoughbyland[ | edytuj kod]

W 1650 r. Lord Willoughby, gubernator Barbadosu, wyposażył statek w osadników z Surinamu. Na własny koszt wyposażył statek 20 działami i kilkoma mniejszymi rzeczami niezbędnymi do wsparcia plantacji. Major Anthony Rowse osiadł tam w swoim imieniu. Dwa lata później, dla lepszego osiedlenia się w kolonii, udał się tam osobiście, ufortyfikował i wyposażył w rzeczy niezbędne do obrony i handlu. Teren Willoughbylandu miał powierzchnię około 30 000 akrów i posiadał fort. W 1663 r. większość prac na 50 plantacjach została wykonana przez rdzennych Indian i 3000 afrykańskich niewolników. Było tam około 1000 białych, w tym brazylijscy Żydzi, zachęceni wolnością religijną, którą Anglicy przyznali wszystkim osadnikom.

Barbados – państwo wyspiarskie w Ameryce Środkowej, zajmujące wyspę o tej samej nazwie, położoną w archipelagu Małych Antyli, na Oceanie Atlantyckim. Najbardziej na wschód wysunięta wyspa Karaibów. Powierzchnia kraju wynosi 430 km², a liczba ludności – 294 560 (2020). Stolicą i największym miastem jest Bridgetown. Jawa – wyspa w Azji Południowo-Wschodniej, jedna z Wielkich Wysp Sundajskich. Należy do Indonezji, a największe miasto wyspy, Dżakarta, jest stolicą tego kraju. Wyspę zamieszkuje 130 mln osób. Na obszarach nizinnych Jawy Centralnej na jeden km² przypada 2000 osób. Powierzchnia Jawy to 126,7 tys. km², co daje jej trzynaste miejsce wśród wysp na świecie i piąte w Indonezji.

Kolonizacja holenderska[ | edytuj kod]

Osada została zaatakowana przez siedem holenderskich statków (z regionu Zeeland), na czele z Abrahamem Crijnssenem, 26 lutego 1667 roku. Fort Willoughby został pojmany następnego dnia po trzygodzinnej walce i przemianowany na Fort Zeelandia. 31 lipca 1667 r. Anglicy i Holendrzy podpisali Traktat w Bredzie, w którym póki co respektowano status quo: Holendrzy mogli nadal zajmować Surinam i dawną holenderską kolonię New Amsterdam (dzisiejszy Nowy Jork, w tamtych czasach pod panowaniem brytyjskim). Kilka lat później Willoughbyland został przemianowany na Surinam. Porozumienie to zostało oficjalnie ogłoszone w Traktacie Westminsterskim z 1674 r. Po odzyskaniu i ponownej utracie Surinamu przez Brytyjczyków w 1667 r., Holendrzy odzyskali kolonię w 1668 r. W 1683 r. utworzono Towarzystwo Surinamskie, wzorowane na ideach Jeana-Baptiste’a Colberta, korzystające z możliwości zarządzania i obrony kolonii w ramach Republiki Holenderskiej. Miało ono trzech członków (z równym udziałem w odpowiedzialności i zyskach towarzystwa) – miasto Amsterdam, rodzinę Van Aerssen van Sommelsdijck i Holenderską Kompanię Zachodnioindyjską. Rodzina Van Aerssen zdołała sprzedać swoje udziały dopiero w 1770 r. Towarzystwo zakończyło działalność w 1795 r., kiedy tego rodzaju handel i biznes przestały być akceptowane.

Amsterdam – największe miasto Holandii i jej stolica konstytucyjna. Wszystkie instytucje rządowe oraz przedstawicielstwa obcych państw znajdują się w Hadze.Surinam (nid. Suriname, Republika Surinamu – Republiek Suriname) – państwo w północno-wschodniej części Ameryki Południowej, położone nad Oceanem Atlantyckim. Do 25 listopada 1975 kolonia holenderska pod nazwą Gujana Holenderska.

Niewolnictwo i emancypacja[ | edytuj kod]

W Ameryce Południowej niewolnictwo było normą. Ludność tubylcza okazała się mieć ograniczoną podaż, w związku z czym handel niewolnikami z Atlantyku dostarczał siły roboczej plantacjom. Plantacje produkowały cukier, kawę, kakao, bawełnę, które były eksportowane na rynek amsterdamski. Na przykład w 1713 r. większość prac na 200 plantacjach wykonało 13 000 afrykańskich niewolników. Ich warunki pracy były przerażające, a niewolnicy od czasu do czasu uciekali do dżungli. Maroni (znani również jako „Djukas” lub „Bakabusi Nengre”) zaatakowali plantacje w celu zdobycia dóbr, których brakowało, oraz uwolnienia zniewolonych kobiet. Godnymi uwagi przywódcami surinamskich Maronów byli Alabi, Boni, Joli-coeur i Kapitan Broos. W XVIII wieku trzech Maronów podpisało traktat, podobny do traktatu pokojowego kończącego pierwszą wojnę Maronów na Jamajce, w którym zostali uznani za wolnych ludzi i otrzymywali coroczny trybut, który zapewniał im dobra, do których przywykli aby „wyzwolić ich od pracy na plantacji”. Współczesny opis wojny między Maronami a właścicielami plantacji w Surinamie można znaleźć w „Narracji o pięcioletniej ekspedycji przeciwko zbuntowanym Murzynom z Surinamu” Johna Gabriela Stedmana.

Cukier spożywczy – na ogół pod tą nazwą występuje sacharoza produkowana z trzciny cukrowej (cukier trzcinowy), bądź z buraków cukrowych (cukier buraczany).Nomada – koczownik, wędrowiec, członek grupy ludzi nieposiadającej stałego miejsca zamieszkania, przemieszczającej się z miejsca na miejsce, np. w związku ze zmianami pogody lub w poszukiwaniu żywności, wody, opału albo pastwisk dla zwierząt hodowlanych. Osoba prowadząca koczowniczy, wędrowny tryb życia, także podróżująca stale lub sezonowo z powodów handlowych, kulturowych lub religijnych.

Surinam został zajęty przez Brytyjczyków w 1799 r. po tym jak Holandia została włączona do Francji, i ponownie znalazł się pod panowaniem holenderskim w 1816 r. po klęsce Napoleona. Holendrzy znieśli niewolnictwo dopiero w 1863 r., chociaż Brytyjczycy już zdążyli je znieść podczas swoich krótkich rządów. Wyzwoleni niewolnicy byli jednak nadal zobowiązani do kontynuowania prac plantacyjnych na podstawie umowy i nie zostali zwolnieni do 1873 r. Do tego roku prowadzili obowiązkową, ale płatną pracę na plantacjach. W międzyczasie sprowadzono znacznie więcej pracowników z Holenderskich Indii Wschodnich, głównie chińskich mieszkańców tej kolonii, tworząc chińską populację Surinamów. Od 1873 do 1916 roku wielu robotników zostało przywiezionych z Indii, tworząc Indo-Surinam. Po 1916 r. wielu robotników ponownie sprowadzono z Holenderskich Indii Wschodnich, zwłaszcza z Jawy, tworząc Jawajski Surinam.

Surinamski zamach stanu z 1980 roku, zwykle nazywany zamachem sierżantów (niderl. De Seargentencoup) – wojskowy zamach stanu w Surinamie został przeprowadzony 25 lutego 1980, kiedy grupa 16 sierżantów (groep van zestien) Surinamskich Sił Zbrojnych (SKM) kierowanych przez Dési Boutersego przemocą obaliła rząd premiera Hencka Arrona. Ameryka – część Ziemi położona na zachodniej półkuli, w skład której wchodzą dwa kontynenty: Ameryka Północna i Ameryka Południowa. Rozciąga się na długości ponad 15 tys. km od Archipelagu Arktycznego po Ziemię Ognistą. Niekiedy na oznaczenie obu Ameryk używa się także określeń Nowy Świat lub półkula zachodnia.

Dwudziesty wiek[ | edytuj kod]

W XX wieku wykorzystano zasoby naturalne Surinamu: gumę (kauczuk naturalny), złoto i boksyt. Amerykańska firma Alcoa rościła sobie prawa do dużego obszaru w Surinamie, gdzie znaleziono boksyt, z którego można było wytwarzać aluminium. Biorąc pod uwagę, że traktaty pokojowe z ludem Maronów przyznały im prawo do ziemi, miały miejsce międzynarodowe sprawy sądowe, które negowały prawo rządu Surinamu do przyznawania tych roszczeń (co oznaczało prawo do zajęcia ziemi dla siebie). 23 listopada 1941 r., na mocy porozumienia z holenderskim rządem na uchodźstwie, Stany Zjednoczone zajęły Gujanę Holenderską, aby chronić kopalnie boksytu.

Państwo – organizacja posiadająca monopol na stanowienie i wykonywanie prawa na określonym terytorium. Posiada zdolność do nawiązywania i utrzymywania stosunków dyplomatycznych z innymi państwami. Państwo jest często mylone z narodem i krajem.Arawak, Arawakowie - grupy etniczne Indian Ameryki Południowej, posługujące się językami z rodziny arawackiej (ang. arawakan).


Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Złoto (Au, łac. aurum) – pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 79. Złoto jest ciężkim, miękkim i błyszczącym metalem, będącym najbardziej kowalnym i ciągliwym spośród wszystkich znanych metali. Czyste złoto ma jasnożółty kolor i wyraźny połysk, nie utlenia się w wodzie czy powietrzu. Chemicznie złoto należy do metali przejściowych i pierwiastków grupy 11. Z wyjątkiem helowców (tzw. gazów szlachetnych) złoto jest najmniej reaktywnym pierwiastkiem. Złoto długo przed okresem spisanej historii było drogocennym i poszukiwanym metalem szlachetnym używanym w biciu monet, jubilerstwie, sztuce i zdobieniach.
Las deszczowy, las wiecznie zielony – formacja roślinna zdominowana przez wiecznie zielone lasy występujące na obszarach o rocznej sumie opadów przekraczającej 2000 mm rocznie, wysokiej temperaturze o niskich amplitudach dziennych i rocznych oraz wysokiej wilgotności powietrza.
W 1602 Stany Generalne Zjednoczonych Prowincji Niderlandów powołały do życia Kompanię Wschodnioindyjską (Vereenigde Oostindische Compagnie, nazywaną w skrócie VOC), jednym z jej głównych zadań miało być odkrycie przejścia do Indii ze wschodu na zachód i obejmowanie w posiadanie nowo odkrytych ziem. 3 września 1609 Henry Hudson na swoim statku "Połowa Księżyca" (Halve Moen) został wysłany przez Kompanię Wschodnioindyjską w celu odnalezienia północno-zachodniego przejścia do Indii, dotarł on w okolice obecnego Nowego Jorku. Następnie popłynął w górę rzeki noszącej współcześnie jego imię aż do okolic dzisiejszego Albany i objął te ziemie w posiadanie w imieniu Kompanii. Mimo że nie odkrył on poszukiwanego przejścia, to odkryty przez niego teren stał się jednym z najlepszych obszarów dla handlu skórami.
Kauczuk naturalny - substancja otrzymywana z soku mlecznego (lateksu) roślin kauczukodajnych - drzew, krzewów lub roślin zielnych.
Gujana Francuska (franc. Guyane) – francuskie terytorium zależne o statusie departamentu zamorskiego, położone w północno-wschodniej części Ameryki Południowej, nad Oceanem Atlantyckim, graniczące na zachodzie z Surinamem, a na południu i południowym wschodzie z Brazylią. Ze względu na swoją zależność Gujana posiada podwójną symbolizację: oficjalną - francuską i narodową (flagę i herb). Gujana Francuska, jako integralna część Francji, należy do Unii Europejskiej.
Brytyjska kolonizacja Ameryki Północnej była politycznym, społecznym, odkrywczym i gospodarczym procesem, który rozpoczął się w drugiej połowie XVI wieku. Anglicy obok Hiszpanów i Portugalczyków byli najbardziej aktywnymi odkrywcami Ameryki Północnej. John Cabot (właściwie Giovanni Caboto, Włoch na służbie angielskiej) był pierwszym nowożytnym Europejczykiem, który wylądował na kontynencie amerykańskim (zobacz Odkrycia i badania Ameryki). Anglicy jednak stosunkowo późno włączyli się do akcji kolonizacyjnej. Początkiem jej był królewski patent wydany przez królową Elżbietę I braciom Humphreyowi Gilbert i Walterowi Raleigh. Patent dawał prawo do:
Kawa – napój sporządzany z palonych, a następnie zmielonych lub poddanych instantyzacji ziaren kawowca, zwykle podawana na gorąco. Pochodzi z Etiopii, w Europie pojawiła się około XVI wieku. Jedna z najpopularniejszych używek na świecie i główne źródło kofeiny. Działa pobudzająco i orzeźwiająco, przyspiesza przemianę materii i zwiększa sprawność myślenia. Zawiera przeciwutleniacze, które zapobiegają powstawaniu wolnych rodników. Spożywana w dużych ilościach może jednak być szkodliwa dla zdrowia. Rocznie produkuje się około 6,7 miliona ton kawy.

Reklama